Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu sürecinde ABD’de yayın yapan Newsweek dergisinin sorularını yanıtladı. Türkiye’nin dış politika yaklaşımını anlatan Erdoğan, küresel sistemdeki güç dengelerinin değiştiğini, bölgesel çatışmaların ise güvenlikten ekonomiye kadar geniş bir alanda etkiler oluşturduğunu belirtti.
“DİPLOMASİNİN ALANINI DARALTMAK YERİNE GENİŞLETMELİYİZ”
Rusya-Ukrayna Savaşı ile Orta Doğu’daki çatışmaların Türkiye’nin yakın çevresindeki güvenlik ve ekonomik istikrarı doğrudan etkilediğini belirten Erdoğan, uluslararası toplumun diplomasiye daha fazla alan açması gerektiğini söyledi.
Erdoğan, “Türkiye olarak Genel Kurul’daki önceliğimiz, çatışmaların daha geniş coğrafyalara yayılmasını önlemek, diplomatik kanalları açık tutmak ve tarafların yeniden müzakere zemininde buluşmasına katkı sağlamaktır” dedi. Yapıştırılan metin
Birleşmiş Milletlerin değişen küresel güç dengilerine uyum sağlaması gerektiğine de dikkat çeken Erdoğan, Güvenlik Konseyinin daha temsili ve hesap verebilir bir yapıya kavuşturulmasına yönelik reform ihtiyacının ertelenemeyeceğini ifade etti.
“ÖNCELİĞİMİZ ÇATIŞMANIN YAYILMASINI ÖNLEMEK”
ABD ile İran arasındaki gerilime ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, taraflarla temas kanallarının açık tutulduğunu söyledi.
“ABD, NATO’daki müttefikimizdir. İran bizim komşumuzdur” diyen Erdoğan, her iki tarafla da doğrudan iletişim kurabilmenin Türkiye açısından önemli bir diplomatik imkan olduğunu belirtti.
Erdoğan, “Önceliğimiz çatışmanın yayılmasını önlemek, ticaret yollarının güvenliğini korumak ve tarafları yeniden müzakere masasına döndürmektir” ifadelerini kullandı. Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin enerji arzını ve küresel ticareti doğrudan etkilediğine de işaret etti.
“MEKKE ANLAŞMASI HERHANGİ BİR ÜLKEYE KARŞI KURULMUŞ BİR İTTİFAK DEĞİL”
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na da değinen Erdoğan, anlaşmanın İran, İsrail veya herhangi bir üçüncü ülkeye karşı kurulmuş bir ittifak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Erdoğan, “Bu anlaşma daha güvenli, barışçıl ve müreffeh bir geleceğin inşası için üstlendiğimiz müşterek sorumluluğun bir ifadesidir” dedi.
Anlaşmanın Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesindeki meşru müdafaa hakkına dayandığını belirten Erdoğan, taraflardan herhangi birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağını ifade etti.
Verilecek karşılığın saldırıya uğrayan ülkenin ihtiyaçlarına göre şekilleneceğini kaydeden Erdoğan, bunun istihbarat, lojistik veya mühimmat desteğinden tehdidin boyutuna göre daha ileri askeri desteğe kadar uzanabileceğini söyledi.
“TÜRKİYE-AMERİKA İLİŞKİLERİNİ ÜÇÜNCÜ BİR ÜLKE ÜZERİNDEN TARİF ETMİYORUM”
ABD Başkanı Donald Trump ile ilişkilerine yönelik soruya da yanıt veren Erdoğan, iki lider arasında doğrudan ve açık iletişim kurulabildiğini söyledi.
Erdoğan, “Liderler arasında açık bir iletişim bulunduğunda, zaman zaman olabilecek görüş farklılıklarının yönetilmesi ve ortak çözüm yollarının üretilmesi de kolaylaşıyor” dedi.
Türkiye ile ABD arasında savunma sanayisi, ticaret ve bölgesel güvenlik alanlarında uzun yıllara dayanan iş birliği bulunduğunu belirten Erdoğan, “Türkiye-Amerika ilişkilerini üçüncü bir ülke üzerinden tarif etmiyorum. Washington’daki muhatabımız Amerika Birleşik Devletleri yönetimidir” ifadelerini kullandı.
“TÜRKİYE DIŞ POLİTİKASINI KAÇINILMAZ SAVAŞ SENARYOLARI ÜZERİNDEN KURMAZ”
İsrail ile yaşanan gerilimlere ilişkin değerlendirmesinde Erdoğan, Türkiye’nin yaklaşımının askeri çatışma senaryoları üzerinden şekillenmediğini belirtti.
Suriye’nin egemenliği, toprak bütünlüğü ve milli birliğinin korunmasının Türkiye açısından temel öncelik olduğunu söyleyen Erdoğan, bölgede istikrarın sağlanmasının tüm ülkelerin yararına olacağını ifade etti.
Erdoğan, “Varsayımsal bir askeri çatışmanın İttifak bakımından hangi sonuçları doğuracağını bugünden tartışmak yerine böyle bir ihtimalin ortaya çıkmasını önleyecek diplomasiye yoğunlaşmak daha doğru olur” dedi.
“ASIL OLAN KARARLARIN SAHADA EKSİKSİZ UYGULANMASI”
Türkiye’nin terörle mücadele gündemine de değinen Erdoğan, PKK’nın fesih ve silah bırakma yönündeki kararlarını “önemli bir eşik” olarak değerlendirdiğini belirtti.
Erdoğan, “Asıl olan, alınan kararların sahada eksiksiz uygulanmasıdır. Örgütün bütün unsurlarıyla silah bırakması, illegal yapının tasfiye edilmesi ve bu sürecin devletimizin ilgili kurumlarınca tespit ve teyit edilmesi gerekiyor” dedi.
Suriye’deki silahlı yapıların merkezi devlet yapısı altında bütünleşmesi gerektiğini söyleyen Erdoğan, sürecin eşit vatandaşlık temelinde ilerlemesini desteklediklerini ifade etti.
“TÜRKİYE YENİDEN MÜZAKERE MASASININ KURULMASINA HAZIR”
Rusya-Ukrayna Savaşı’nın daha geniş bir coğrafyaya yayılma riskinin göz ardı edilmediğini belirten Erdoğan, Türkiye’nin arabuluculuk yaklaşımının devam ettiğini söyledi.
İstanbul görüşmeleri, Karadeniz Tahıl Girişimi ve esir takaslarını örnek gösteren Erdoğan, Türkiye’nin her iki tarafla iletişim kurabilmesinin diplomatik girişimlere imkan sağladığını vurguladı.
Erdoğan, “Savaş uzadıkça insani, ekonomik ve siyasi maliyet büyüyor. Gerekli siyasi irade ortaya konulduğunda Türkiye, yeniden müzakere masasının kurulmasına ve barışın önünün açılmasına katkı sağlamaya hazırdır” dedi.
“TÜRKİYE’YE BATI MI DOĞU MU TERCİHİ DAYATILMASINI DOĞRU BULMUYORUZ”
Küresel sistemin giderek daha çok kutuplu hale geldiğine dikkat çeken Erdoğan, Türkiye’nin dış politikasını tek bir eksene sıkıştırmadığını söyledi.
NATO’daki konum güçlendirilirken Türk Devletleri Teşkilatı, İslam İşbirliği Teşkilatı, G20, D-8 ve diğer çok taraflı platformlarda da ilişkilerin geliştirildiğini belirten Erdoğan, Çin ile ticaret, yatırım ve bağlantısallığın artırılmasını hedeflediklerini ifade etti.
Erdoğan, “Türkiye’nin Doğu ile Batı arasındaki müstesna konumu, çok boyutlu ve çok yönlü bir dış politika yürütmemizi tabii kılıyor” dedi.
