DOLAR 49,60050,08%
GBP 66,43610,13%
EURO 55,6743-0,11%
ALTIN 6.599,620,40
BIST %
BITCOIN 41887392.4601%
ETH 1245563.10398%
İstanbul
18°

AÇIK

ÖZEL HABER
COP31 bugün sona eriyor, işte zirvenin iş birliği…
COP31 bugün sona eriyor, işte zirvenin iş birliği bilançosu

COP31 bugün sona eriyor, işte zirvenin iş birliği bilançosu

Antalya’da tamamlanan COP31; tarımdan iklim finansmanına, su güvenliğinden afet risklerinin azaltılmasına kadar birçok alanda yeni iş birliklerine zemin hazırladı. Dünya Bankası ile tarım için varılan 10 yıllık yaklaşık 5,3 milyar dolarlık finansman mutabakatı zirvenin öne çıkan gelişmesi olurken; özel sektör de yenilenebilir enerji, döngüsel üretim ve kaynak verimliliğine yönelik yatırım planlarını açıkladı.

21/11/2026 11:34
COP31 bugün sona eriyor, işte zirvenin iş birliği bilançosu

Giray Ürey

Antalya’da bugün sona eren COP31, iklim diplomasisinin yanı sıra finansman, teknoloji ve uygulama odaklı iş birlikleriyle tamamlandı. Zirvede açıklanan gelişmeler; doğrudan finansman mutabakatları, mevcut uluslararası kaynakların genişletilmesi, kamu kurumları arasındaki uygulama programları ve şirketlerin açıkladığı dönüşüm yatırımları olmak üzere dört ana başlıkta toplandı.

COP31 kapsamında açıklanan her rakam aynı hukuki ve mali niteliği taşımıyor. Bazıları imzalanmış finansman anlaşmalarını, bazıları uzun vadeli mutabakatları, bazıları ise yatırım hedeflerini ifade ediyor. Ancak ortaya çıkan genel tablo, iklim hedeflerinin artık yalnızca diplomatik metinlerde değil; kredi programlarında, sanayi yatırımlarında, tarımsal üretimde ve altyapı projelerinde karşılık bulmaya başladığını gösteriyor.

Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat Türkiye’de İş Dünyası dergisine yaptığı değerlendirmelerde, COP zirvelerinin üretim, yatırım ve ticaretin yeşil ekonomiye uyumunda Birleşmiş Milletlerin en güçlü araçlarından biri haline geldiğini belirtti. Bolat, temiz enerji, fosil yakıtların azaltılması ve sıfır atık hedeflerinin giderek küresel ekonomi politikalarının merkezine yerleştiğini söyledi.

Bolat, “COP31, ülke temsilcilerini, kamu kurumlarını, özel sektörü, enerji kuruluşlarını, sivil toplum örgütlerini, bilim insanlarını ve yatırımcıları aynı zeminde buluşturdu. Türkiye açısından da yeni iş birliklerinin kurulması ve yeşil dönüşüm kapasitesinin dünyaya anlatılması için önemli bir platform oluşturdu.” dedi.

Ticaret Bakani Prof. Dr. Omer Bolat

Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat

5,3 MİLYAR DOLARLIK TARIM MUTABAKATI

Zirvenin en somut finansman gelişmelerinden biri tarım alanında açıklandı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Dünya Bankası ile 10 yıllık yaklaşık 5,3 milyar dolarlık finansman konusunda mutabakata varıldığını bildirdi.

Finansmanın özellikle organize tarım bölgeleri, tarımsal sanayi yatırımları ve katma değerli üretim projelerinde kullanılması planlanıyor. Programla Türkiye’nin üretim kapasitesinin ve gıda arz güvenliğinin güçlendirilmesinin yanında, ihtiyaç sahibi ülkelere bilgi, deneyim ve ürün sağlanabilecek bir altyapı oluşturulması amaçlanıyor.

Dergimize açıklamalarda bulunan Yumaklı, “Dünya Bankası ile 10 yıllık yaklaşık 5,3 milyar dolarlık bir finansman anlaşmasında mutabık kaldık. Bu kaynakla organize tarım bölgeleri başta olmak üzere tarımsal sanayi ve katma değerli ürün üretimine yönelik ciddi yatırımları ülkemize kazandıracağız” dedi.

Tarım ve Orman Bakanlığı, COP31 boyunca 46 etkinlik düzenledi. Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu ile hazırlanan iki rapor Antalya’dan dünya kamuoyuna açıklanırken, farklı ülkelerden genç çiftçilerin mesajları “Antalya Deklarasyonu” adıyla COP31 gündemine taşındı. Kadın kooperatifleri, genç çiftçiler, gıda kayıp ve israfının azaltılması ile su verimliliği de tarım gündeminin ana başlıklarını oluşturdu.

Tarim ve Orman Bakani Ibrahim Yumakli

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı

ULUSLARARASI FİNANSMAN HACMİ BÜYÜDÜ

COP31’de Türkiye’nin uluslararası finans kuruluşlarıyla geliştirdiği iş birliklerinin mevcut büyüklüğü de gündeme geldi. Dünya Bankasının Türkiye için ilk üç yıllık dönemde öngördüğü 18 milyar dolarlık finansman hacmi 28 milyar doların üzerine çıktı.

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankasının Türkiye’ye sağladığı finansman ise 2026’nın ilk 10 ayında 2,7 milyar avroya ulaştı. Böylece yalnızca 10 ayda 2025 yılının tamamında sağlanan finansman seviyesine erişildi. Türkiye, 2020-2025 döneminin her yılında EBRD’nin en fazla finansman sağladığı ülke oldu.

Bu tutarlar yalnızca COP31’de imzalanan yeni anlaşmaları göstermiyor. Ancak Türkiye’nin enerji dönüşümü, iklim yatırımları, altyapı ve özel sektör projelerinde kullanabileceği uluslararası kaynak tabanının genişlediğine işaret ediyor.

SU GÜVENLİĞİ ŞİRKET YATIRIMLARINA GİRDİ

COP31’de su kaynaklarının korunması, iklime uyum yatırımlarının temel başlıklarından biri oldu. İGA İstanbul Havalimanı, deniz suyunun arıtılarak havalimanının ihtiyacında kullanılmasına dayanan Denizden Su Temini Projesi’ni gündeme taşıdı.

Projenin hayata geçirilmesiyle İstanbul Havalimanı’nın şebeke suyuna bağımlılığının azaltılması, bölgedeki doğal su havzaları ile yer altı kaynaklarının korunması ve iklim değişikliğinin oluşturabileceği su stresi karşısında operasyonel dayanıklılığın artırılması hedefleniyor.

İGA İstanbul Havalimanı CEO’su Selahattin Bilgen, “Yalnızca İstanbul Havalimanı’nın su ihtiyacına çözüm üretmiyoruz. Küresel havacılık sektörüne ve Türkiye’nin kaynak yönetimi anlayışına örnek olabilecek sürdürülebilir bir model ortaya koyuyoruz. Projenin en büyük çevresel kazanımı, şebeke suyuna bağımlılığımızı ortadan kaldırarak doğal su havzalarını ve yer altı kaynaklarını gelecek nesiller için koruması olacak” değerlendirmesinde bulundu.

IGA Istanbul Havalimani CEOsu Selahattin Bilgen

İGA İstanbul Havalimanı CEO’su Selahattin Bilgen

ŞEHİRLERDE SUYU TUTAN MODELLER

İstanbul Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Koyuncu, iklim krizinin yalnızca suyla sınırlı değerlendirilemeyeceğini belirterek su, enerji ve gıda güvenliğinin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Koyuncu’ya göre şehirlerde yağmur suyunun hızla denize ulaştırılmasına dayanan geleneksel yaklaşımın yerini, suyu yerinde tutan “sünger şehir” modelleri almalı. Yağmur suyu hasadı, gri suyun yeniden kullanılması, yeşil alanlar ve şehir içindeki depolama alanları bu dönüşümün temel unsurlarını oluşturuyor.

COP31 müzakerelerinde 2035’e kadar elektrifikasyonun payının yüzde 35’e çıkarılması, binalarda enerji verimliliğinin yüzde 25 artırılması ve yeşil sanayide kullanılan ham maddelerin yüzde 15’inin geri kazanılmış kaynaklardan sağlanması gibi hedeflerin tartışıldığını belirten Koyuncu, bunların henüz müzakere aşamasındaki hedefler olduğuna şu sözlerle dikkat çekti:

“Su güvenliği aynı zamanda enerji ve gıda güvenliği anlamına geliyor. Şehirlerimizi riskleri önceden gören, aşırı hava olayları sırasında çalışmayı sürdüren ve afet sonrasında hızla toparlanan yapılara dönüştürmemiz gerekiyor.”

Istanbul Teknik Universitesi Ogretim Uyesi Prof. Dr. Ismail Koyuncu

AFAD VE DSİ İŞ BİRLİĞİ SAHAYA YANSIDI

COP31’de afet risklerinin azaltılmasına yönelik mevcut uygulamalar da uluslararası katılımcılarla paylaşıldı. AFAD ile Devlet Su İşleri arasında yaklaşık iki buçuk yıl önce imzalanan protokol kapsamında 19 ildeki 443 derede çalışmalar yürütüldü.

Yaklaşık 3 bin 500 kilometrekarelik alanda gerçekleştirilen çalışmalarla dere yataklarından 36 milyon metreküpün üzerinde birikinti çıkarıldı. AFAD tarafından DSİ’ye 150’nin üzerinde araç desteği sağlanırken, taşkın riskini azaltacak tahkimat ve temizleme faaliyetleri uygulandı.

AFAD Başkanı Ali Hamza Pehlivan, 81 il için hazırlanan risk azaltma planlarının ilk uygulama döneminde 16 bin 600’ün üzerinde eylem belirlendiğini, bu eylemlerin yaklaşık üçte ikisinin hayata geçirildiğini söyledi.

Pehlivan, “Hazırlık ve risk azaltma süreci ne kadar iyi yönetilirse afet anındaki müdahale yükü de o ölçüde azalır. Risk azaltmaya harcanan bir birim kaynak, müdahale ve iyileştirme döneminde 7 ila 15 birim arasında maliyetin önüne geçebiliyor” dedi.

AFAD Başkanlığı'na Ali Hamza Pehlivan atandı

UNILEVER ENERJİ VE PLASTİKTE DÖNÜŞÜMÜ HIZLANDIRACAK

Unilever Türkiye de COP31’de yenilenebilir enerji ve plastik ambalajlara ilişkin çalışmalarını paylaştı. Şirketin Konya’daki ev ve kişisel bakım fabrikasında kullanılan enerjinin yüzde 30’u güneş enerjisinden sağlanıyor. Şirket, bu oranı kademeli olarak yükseltmeyi ve dağıtım operasyonlarında elektrifikasyonu artırmayı planlıyor.

Unilever Türkiye Ülke Başkanı Ali Fuat Orhanoğlu, plastik ambalajlarda döngüsel ekonominin tek bir şirket tarafından kurulamayacağını, tüketici, kamu ve üreticilerin birlikte hareket etmesi gerektiğini söyledi. Şirketin ambalajlarının geri dönüştürülebilir plastikten üretildiğini belirten Orhanoğlu, bazı ürünlerde yüzde 100 geri dönüştürülmüş plastik kullanıldığını aktardı.

Orhanoğlu, “Plastik dönüşümü bir ekosistem işi. Tüketicinin atığı ayrıştırması gerekiyor ancak bu alışkanlığın oluşturulmasında iş dünyası ve kamunun da sorumluluğu bulunuyor. Genişletilmiş üretici sorumluluğunun Türkiye’de yaygınlaşması, dönüşümün hızını artıracaktır.” ifadelerini kullandı.

Unilever Turkiye Ulke Baskani Ali Fuat Orhanoglu

Unilever Türkiye Ülke Başkanı Ali Fuat Orhanoğlu

UZMANLARDAN UYGULAMA VURGUSU

İklim Bilimci Prof. Dr. Hüseyin Toros, COP31’in yalnızca devlet temsilcilerini değil; sanayicileri, bilim insanlarını ve farklı alanlarda çalışan uzmanları bir araya getirmesi bakımından önemli bir iş birliği ortamı oluşturduğunu söyledi.

Toros, aşırı sıcaklıklar, ani yağışlar, taşkınlar, kuraklık ve fırtınaların giderek daha görünür hale geldiğini belirterek kısa vadeli uyum yatırımlarının uzun vadeli emisyon azaltım politikalarıyla desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

Toros, “Bugün taşkına karşı önlem alabiliriz ancak yarın daha şiddetli bir olayla karşılaşabiliriz. Bu nedenle kaynakları verimli kullanmak, güneş, rüzgâr ve su gibi yenilenebilir enerji kaynaklarını yaygınlaştırmak zorundayız. COP31’in asıl değeri, ülkeler ve uzmanlar arasında kalıcı çalışma ağları oluşturmasında yatıyor.” diye konuştu.

Iklim bilimci Prof. Dr. Huseyin Toros

İklim bilimci Prof. Dr. Hüseyin Toros

COP31’den çıkan ilk bilanço, en somut adımın tarım finansmanında atıldığını; su güvenliği, afet risklerinin azaltılması, yenilenebilir enerji ve döngüsel üretimde ise yeni yatırım alanlarının oluştuğunu gösteriyor. Zirvenin gerçek sonucu, açıklanan mutabakatların ne kadarının finansmana, finansmanın ne kadarının da sahadaki projelere dönüşeceğiyle ölçülecek.

En az 10 karakter gerekli

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.