Borsada kara gün sonrası büyük operasyon: 7 şirketin 130 fonu kapatıldı

Ali Osman Polat

0

Türkiye piyasalarının doğal afet, savaş veya iç siyasi gelişmeler dışında yaşadığı en kötü günlerden birinin ardından kamu devreye girdi ve dört bir koldan önlemler alındı. Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal İstikrar Komitesi’ni topladı ve gerekli tüm tedbirlerin alınacağını duyurdu. Hemen ardından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası likidite sıkıntısını aşmak için teminatları gevşetti, limitleri artırdı. Sermaye Piyasası Kurulu ise 7 şirketin 130 fonunu tasfiye kararı aldı; Türkiye Varlık Fonu da Borsa İstanbul’da en iyi alıcı oldu.

Uzmanlar tüm bu önlemleri olumlu ve yerinde bularak, hamlelerin sorunun yayılmasını önleyeceğine işaret etti. Borsa İstanbul’da bankacılık endeksi gün içinde yüzde 6’nın üzerinde, BİST100 endeksi ise yüzde 2’nin üzerinde yükseliş gösterdi.

TEMİNAT TAMAMLAMA ÇAĞRISI 1,76 TRİLYON LİRAYA ULAŞTI

SPK’nın 28 Ağustos’ta yatırım fonları rehberinde yaptığı ve küresel endeks sağlayıcıların uyarılarını karşılamaya yönelik değişikliklerin ardından bazı yatırım fonlarında likidite sorunları baş gösterdi. Bazı hisse senetleri sert satış yerken bazı yatırım fonlarından yüklü çıkışlar yaşandı.

Bu çıkışların ardından ilk olarak Pusula Portföy bazı fonlarında temerrüde düştüğünü açıkladı. Bunun yayılmasından korkan yatırımcının paniği ve artan likidite sıkıntısıyla önceki gün borsada geniş çaplı bir satış dalgası yaşandı. Tera Portföy ile Atlas Portföy de bazı fonlarında temerrüt açıklaması yaptı. Borsa sallanınca teminat tamamlama çağrıları 1,76 trilyon liraya kadar yükseldi.

TCMB’DEN 3 MADDELİK LİKİDİTE PAKETİ

Önceki gün yaşanan sert kayıpların ardından kamu hemen devreye girdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal İstikrar Komitesi’ni topladı. Toplantı sonrası yapılan açıklamada likidite sıkışıklığına yönelik gerekli tüm önlemlerin alınacağı vurgulanırken, Borsa İstanbul’un ve sermaye piyasalarının işleyişine ilişkin temel veya yapısal bir risk bulunmadığı kaydedildi. Sorunun fon piyasasının belirli bir bölümünde yoğunlaştığı, geçici ve yönetilebilir nitelikte olduğu belirtilen açıklamada, tedbirlerin bulaşma riskini önlemeye yönelik olacağına da dikkat çekildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıklamasının hemen ardından TCMB şu önlemleri devreye soktu:

• Haftalık repo ihaleleriyle sağlanacak fonlama miktarı likidite koşulları göz önünde bulundurularak artırılacak
• Bankalararası Para Piyasasında bankaların borç alabilme limitleri, bankacılık sisteminin mevcut bilanço büyüklükleri dikkate alınarak güncellenecek
• TCMB bünyesindeki piyasalarda geçerli teminat iskonto oranları gözden geçirilerek azaltılacak

Dün TCMB miktar yöntemiyle 22 Eylül vadeli 150 milyar TL ve 24 Eylül vadeli 150 milyar TL tutarında iki repo ihalesi açtı. İhalelere miktarın 3 katına yakın talep geldi. Uzmanlar, TCMB’nin fonların nakit ihtiyacı için fiyata bakmadan satış yapmasını önlemek amacıyla likiditeyi bollaştırarak bankaları devreye aldığını, bankaların da fonlara daha uygun finansman sağlayabileceğini belirtti.

İŞLEME KAPATILAN 7 ŞİRKETİN PORTFÖYÜ 1 TRİLYONU AŞTI

SPK çok daha kapsamlı bir kararla devreye girdi. Kurum, 7 portföy yönetim şirketinin tüm fonlarını TEFAS’ta alım satım işlemlerine kapattı, ayrıca bu 7 şirketin 130 yatırım fonuna tasfiye kararı aldı — bu adım piyasa uzmanları tarafından olumlu karşılandı.

Tüm fonları alım satıma kapatılan 7 portföy yönetim şirketinin büyüklük ve yatırımcı sayıları şöyle:

Bu 7 portföy yönetim şirketinin toplam 222 yatırım fonu bulunuyor. Fonlar arasında en büyükleri, tasfiye kararı alınan TLY Tera Portföy Birinci Serbest Fonu (243,6 milyar lira) ile TP2 Tera Portföy Para Piyasası Fonu (224,4 milyar lira) olarak öne çıkıyor.

SPK ayrıca kredili sermaye piyasası aracı işlemlerinde özkaynak koruma oranının asgari yüzde 35’ten, 2 Ekim seans sonuna kadar geçerli olmak üzere yüzde 20’ye düşürülmesine karar verdi.

BDDK’DAN BANKALARA SERMAYE ESNEKLİĞİ

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu da aldığı kararla, halka açık bankaların 16 Eylül’den itibaren piyasadan geri alım yoluyla edindikleri kendi hisse senetlerinin yıl sonuna kadar çekirdek sermayeden indirilmemesine imkan sağlayarak sermaye yeterliliği oranı hesaplamasında esneklik tanıdı.

TSPB’DEN DESTEK AÇIKLAMASI

Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği’nden düzenlemelere destek açıklaması geldi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Bu düzenlemeleri sermaye piyasalarımızın daha güvenli işleyişine katkı sağlayacak önemli adımlar olarak değerlendiriyoruz. Son günlerde piyasalarda yaşanan dalgalanmaların ardından bugün alınan kararları da destekliyor; söz konusu kararların piyasaya duyulan güvenin güçlendirilmesine ve istikrarın korunmasına katkı sağlayacağına inanıyoruz.”

UZMAN: “ÖNLEMLER BULAŞMA RİSKİNE KARŞI SİSTEMİ KORUYOR”

Gedik Yatırım Kıdemli Araştırma Analisti Burak Pırlanta, TCMB’nin tedbirlerinin, bazı yatırım fonlarında yaşanan geri ödeme sorunlarının para piyasası fonlarında yoğun itfalara yol açması halinde ortaya çıkabilecek olası bir likidite sıkışıklığı ve bulaşma riskine karşı bankacılık sistemini korumaya yönelik olduğunu vurguladı.

Söz konusu fonların varlıklarının önemli bir bölümünü banka mevduatları, repo ve kısa vadeli borçlanma araçlarında tuttuğunu belirten Pırlanta şöyle konuştu:

“Bu çerçevede, daha yüksek repo fonlaması ve artırılan borçlanma limitleri bankaların yeterli nakit likiditesine sahip olmasını sağlarken, daha düşük teminat iskonto oranları da varlık fiyatlarında yaşanabilecek olası düşüşlerin bankaların TCMB fonlamasına erişimini sınırlamasını engelleyecektir.”

EMLAK KATILIM’DAN KATILIMEVİM VE BİREVİM HAMLESİ

Tera Grubu’nun geçen hafta devir konusunda anlaşma sağlandığını açıkladığı Pusula Holding’in iştiraklerinden Katılımevim ve Birevim için Emlak Katılım devreye girdi. Emlak Katılım Bankası, Kamuyu Aydınlatma Platformu’na yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Bankamız bağlı ortaklığı olan Emlak Katılım Tasarruf Finansman büyüme stratejisi kapsamında Katılımevim Tasarruf Finansman ve Birevim Tasarruf Finansman’ın satın alınmasına yönelik görüşmelere başlamıştır.”

Daha önce Tera Grubu’nun bu iki kurumun devri için anlaşmaya vardığı ve regülatörlerden onay aşamasına geçtiği açıklamaları yapılmıştı.

İKİ GÜNDE MİLYARLARCA LİRA ÇIKIŞI YAŞANDI

Yatırım fonlarından dün zirveye ulaşan likidite sıkıntısının gölgesinde, 15 Eylül günü 111,4 milyar lira, 16 Eylül günü ise 92,9 milyar lira net para çıkışı gerçekleşti. En çok para çıkışı para piyasası fonlarında görüldü.

Geride kalan iki iş gününde temerrüde düşen Tera Portföy Para Piyasası Fonu’ndan 35,1 milyar lira, Garanti Portföy İkinci Para Piyasası Fonu’ndan 25,3 milyar lira, yine temerrüde düşen Pusula Portföy Para Piyasası Fonu’ndan 23,4 milyar lira, Yapı Kredi Portföy İkinci Para Piyasası Fonu’ndan ise 21,6 milyar lira çıkış yaşandı.

SPK’DAN PUSULA VE TERA YÖNETİCİLERİNE SUÇ DUYURUSU

Sermaye Piyasası Kurulu, önlem açıklamasından önceki bülteninde Pusula Portföy yöneticilerine Katılımevim ve Gündoğdu Gıda’da, Tera Portföy yöneticisine ise Destek Finans Faktoring hissesinde gerçekleştirdiği işlemlere ilişkin suç duyurusunda bulundu. Haklarında işlem yapma yasağı ile lisanslarının iptali yaptırımlarının uygulanmasına karar verildi. Ayrıca Pusula Portföy’e iki yıl işlem yasağı getirildi.

SPK’nın açıkladığı bültende, aralarında Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız ve şirketin eski genel müdürü Ayşe Seher Aydın‘ın da bulunduğu çok sayıda kişi hakkında, SPK’nın “işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı” başlıklı 107. maddesinin birinci fıkrasına aykırılık gerekçesiyle suç duyurusunda bulunulduğu belirtildi. Buna göre:

• Katılımevim hissesindeki işlemler nedeniyle 12 kişi
• Gündoğdu Gıda hissesindeki işlemler nedeniyle 8 kişi
• Destek Finans hissesindeki işlemler nedeniyle 1 kişi

hakkında suç duyurusunda bulunuldu. Katılımevim için yürütülen başka bir incelemede ise 27 kişiye daha suç duyurusu yapıldı.

Bültende, hakkında suç duyurusu bulunulanların etkin pişmanlıktan yararlanmak için elde ettiği veya elde edilmesine sebep olduğu menfaatin iki katı parayı 15 gün içinde yatırabilecekleri belirtildi. SPK, Pusula Portföy Yönetimi’nin yanı sıra çok sayıda kişiye “Bilgi Suistimali ve Piyasa Dolandırıcılığı İncelemelerinde Uygulanacak Tedbirler Tebliği” kapsamında 2 yıl boyunca işlem yasağı getirdi. Bu üç hissedeki işlemleri sebebiyle toplamda 11 kişinin işlem yasağı boyunca tüm lisanslarının iptal edildiği belirtildi.

TERA YÖNETİCİSİNE GÖZALTI

Yatırım fonlarına yönelik düzenleyici kurumların adımlarının yanı sıra adli soruşturma ve operasyonlar da sürüyor. Önceki gece İnfo Yatırım ve Hedef Holding Yönetim Kurulu Başkanı Namık Kemal Gökalp gözaltına alınırken, dün de Tera Yatırım’a yönelik operasyon gerçekleştirildi. İstanbul Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri, Tera Holding Genel Müdür Yardımcısı İbrahim Bekçi‘yi gözaltına aldı. Operasyon kapsamında Destek Holding, Destek Finans, Destek Kripto Varlık ve Destek Yatırım’da da arama yapıldığı, bazı yöneticilerin ikametlerinde de arama gerçekleştirildiği öğrenildi.

#borsa #spk #tcmb #fonkrizi