Avrupa, yaklaşan kış dönemine düşük doğalgaz stokları ve artan fiyat baskısıyla hazırlanıyor. Avrupa Birliği’nin doğalgaz depolarındaki doluluk oranı ağustosun son haftasında yüzde 63 seviyesine gerilerken, bu oran son yıllardaki yaklaşık yüzde 80’lik ağustos sonu ortalamasının belirgin biçimde altında kaldı.
Mevcut dolum hızının değişmemesi halinde Avrupa’nın kış ısıtma sezonuna beş yıllık ortalamanın yaklaşık yüzde 20 altında stokla girmesi bekleniyor. Uzmanlar, düşük depolama seviyelerinin özellikle sert soğuklar ve rüzgar üretiminin zayıfladığı dönemlerde fiyat oynaklığını artırabileceğine dikkat çekiyor.
DOĞALGAZ FİYATI 68 EUROYU AŞTI
Avrupa’nın gösterge doğalgaz fiyatı son haftalarda megavatsaat başına 68 euronun üzerine çıkarak üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Fiyatların yıl başındaki seviyenin iki katından fazla olduğu belirtiliyor.
Piyasalarda özellikle Avrupa’nın kış aylarında LNG kargoları için Asyalı alıcılarla rekabet etmek zorunda kalacağı beklentisi fiyatlar üzerinde baskı oluşturuyor.
Gaz analisti Greg Molnar, stokların düşük kalmasının soğuk hava dalgalarında talebi artırabileceğini ve bunun fiyatlar üzerindeki baskıyı daha da güçlendirebileceğini belirtti.
“KIŞ PANİĞİ” BAŞLADI
Avrupa gaz piyasasında yaz boyunca daha sakin bir fiyat görünümü hakim olurken, son haftalarda beklentilerin değiştiği ifade ediliyor.
SEB Baş Analisti Bjarne Schieldrop, Hürmüz Boğazı’nın kısa sürede yeniden açılacağı beklentisinin zayıfladığını belirterek Avrupa gaz piyasasında “kış paniği” yaşanmaya başladığını söyledi.
Avrupa’da fiziksel bir gaz kıtlığı beklenmese de piyasa aktörleri yeterli arzı çekebilmek için daha yüksek fiyatların gerekebileceğini değerlendiriyor.
100 EURO SENARYOSU MASADA
Goldman Sachs analistlerine göre Orta Doğu’dan gaz ihracatının yeniden başlamaması halinde Avrupa’nın kış talebini karşılayabilecek LNG sevkiyatlarını çekebilmesi için gösterge gaz fiyatının megavatsaat başına 100 euronun üzerine çıkması gerekebilir.
Bu senaryo, Avrupa’nın küresel LNG piyasasında Asya ile daha sert fiyat rekabetine girmesi anlamına geliyor.
ALMANYA’DA DEPOLAR YÜZDE 50 SEVİYESİNDE
Depolardaki düşük doluluk özellikle Batı Avrupa ülkelerinde dikkat çekiyor. İtalya ve Polonya’da oran yüzde 80’in üzerine çıkarken, Avrupa’nın en büyük gaz depolama kapasitesine sahip Almanya’da doluluk yaklaşık yüzde 50 seviyesinde bulunuyor.
Belçika’da depoların yüzde 51, Hollanda’da ise yüzde 45 dolu olduğu belirtiliyor. Bu ülkeler aynı zamanda İngiltere gaz piyasasına boru hatları üzerinden doğrudan bağlantı sağlıyor.
İngiltere ise sınırlı depolama kapasitesi nedeniyle fiyat dalgalanmalarına daha açık durumda. British Gas’ın sahibi Centrica’nın CEO’su Chris O’Shea, ülkenin yaklaşan kış öncesinde “neredeyse hiç gaz depolamadığını” ifade etti.
SOĞUK KIŞ VE SICAK YAZ STOKLARI ERİTTİ
Avrupa’daki düşük stok seviyelerinde geçen kışın soğuk geçmesi önemli rol oynadı. Yaz aylarında yaşanan sıcak hava dalgaları sırasında elektrik üretiminde daha fazla doğalgaz kullanılması da depoların yeniden doldurulmasını zorlaştırdı.
Normal koşullarda Avrupa, talebin ve fiyatların daha düşük olduğu yaz döneminde depolarını kış için dolduruyor. Ancak bu yıl Orta Doğu’daki çatışmalar ve küresel enerji piyasalarındaki belirsizlikler bu süreci sekteye uğrattı.
Avrupa Birliği’nin kış öncesi yüzde 80 doluluk hedefini daha esnek hale getirmesine rağmen mevcut seviyelerin hedefe yaklaşmakta zorlandığı görülüyor.
ENERJİ FATURALARINDA YENİ ARTIŞ RİSKİ
İngiltere açısından riskin daha uzun vadeli olduğu değerlendiriliyor. Kuzey Denizi’ndeki yerli gaz üretiminin gerilemesi ve Norveç üretiminin 2030’dan itibaren düşmesinin beklenmesi, ülkenin ithal gaza bağımlılığını artırabilir.
İngiltere hükümeti gaz depolama tesisleri ile boru hattı işletmecilerine doğrudan mali destek seçeneğini değerlendirirken, enerji düzenleyicisi Ofgem ekim ayında enerji fiyat tavanının yüzde 4 artırılacağını açıkladı.
Kış aylarında stokların düşük kalması ve LNG rekabetinin sertleşmesi halinde, Avrupa’da enerji fiyatlarının hem sanayi hem de hanehalkı faturaları üzerindeki baskısının daha da artabileceği değerlendiriliyor.
