Akaryakıt fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, vergi gelirlerine de yansıdı. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın genel bütçe gerçekleşme verilerine göre, geçen yılın ocak-temmuz döneminde akaryakıt ürünlerinden 273 milyar liralık ÖTV tahsil edilirken, bu yılın aynı döneminde söz konusu tutar 179 milyar lirada kaldı.
Böylece akaryakıttan elde edilen ÖTV geliri yıllık bazda 94,2 milyar lira azalırken, düşüş oranı yüzde 34,4 olarak gerçekleşti.
ÖTV tahsilatındaki gerileme özellikle yılın ikinci çeyreğinde belirginleşti. Yılın ilk aylarında yaklaşık 50 milyar liralık aylık tahsilat seviyelerine ulaşılırken, takip eden aylarda gelirler hızlı biçimde aşağı geldi.
EN SERT DÜŞÜŞ MAYIS AYINDA YAŞANDI
Akaryakıttan elde edilen ÖTV gelirleri ocak ve şubat aylarında yüzde 26 ila yüzde 33 arasında artış göstererek enflasyona yakın bir seyir izledi. Mart ayında ise artış oranı yüzde 11,5’e geriledi. Bu dönemde ÖTV tahsilatı 32,5 milyar liradan 36,3 milyar liraya yükseldi.
Ancak nisan ayından itibaren tablo tersine döndü. Eşel mobil uygulamasının etkisinin belirginleşmesiyle akaryakıt ÖTV gelirleri nisanda yüzde 81,1 oranında azalarak 6,9 milyar liraya geriledi.
Mayıs ayında düşüş daha da hızlandı. ÖTV tahsilatı yüzde 89,3 azalışla 4,4 milyar liraya kadar indi ve yılın en düşük seviyesine ulaştı. Haziran ayında 7,5 milyar lira olarak gerçekleşen tahsilat yüzde 82,6 azalırken, temmuz ayında ise gelir 30,7 milyar liraya geriledi.
AKARYAKIT FİYATLARI İKİ KATINA YAKLAŞTI
ÖTV gelirlerindeki düşüşe karşın akaryakıt fiyatlarında önemli bir yükseliş yaşandı. Geçen yıl ocak ayında yaklaşık 45 lira seviyesinde bulunan motorinin litre fiyatı, aynı yılın temmuz ayında 50-55 lira bandına çıktı.
Bu yıl ise motorin fiyatları 80 liranın üzerine taşındı. Buna rağmen eşel mobil mekanizmasının devreye alınması, petrol fiyatlarındaki yükselişin tamamının pompa fiyatlarına ve dolayısıyla vergi tahsilatına yansımasını engelledi.
DESTEK ORANI KADEMELİ OLARAK AZALTILDI
Akaryakıtta uygulanan eşel mobil sistemiyle fiyat artışlarının belirli bir bölümünün ÖTV üzerinden karşılanması sağlandı. 31 Temmuz’a kadar artışın yaklaşık yarısının pompa fiyatlarına yansımasına izin verilirken, 1 Ağustos itibarıyla eylül sonuna kadar destek oranı yüzde 25’e indirildi.
Motorine yönelik özel düzenlemeyle birlikte eylül ayından yıl sonuna kadar her ay otomatik 3 liralık ÖTV artışı uygulanması kararlaştırıldı.
İLK 3 LİRALIK ARTIŞ POMPAYA YANSIDI
Yeni uygulamanın ilk adımı eylül ayıyla birlikte devreye girdi. Motorinde ÖTV tutarındaki 3 liralık artış, ÖTV üzerinden hesaplanan KDV ile birlikte pompa fiyatına 3,6 lira olarak yansıdı.
Böylece petrol fiyatlarındaki küresel gelişmelerin iç piyasadaki etkisini sınırlamak amacıyla uygulanan vergi mekanizmasının, kamu bütçesi açısından maliyeti de daha görünür hale geldi. Yılın ilk yedi ayında akaryakıt ÖTV gelirlerinde oluşan 94,2 milyar liralık fark, eşel mobil uygulamasının bütçe üzerindeki etkisini ortaya koydu.
