Bilim ve teknoloji dünyasında büyük ses getiren gelişme Arizona’daki Kitt Peak Ulusal Gözlemevi’nden geldi. Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI) projesi, beş yıllık titiz bir çalışmanın ardından evrenin bugüne kadar yapılmış en detaylı üç boyutlu modellemesini tamamladı. 47 milyon galaksi ve kuasarın yanı sıra 20 milyon yıldızı kapsayan bu dev veri seti, evrenin genişleme hızından karanlık enerjinin sırlarına kadar pek çok bilinmeyene ışık tutacak.
ÖNCEKİ TÜM GÖZLEMLERİ ALTIYA KATLAYAN DEVASA ÖLÇEK
DESI tarafından paylaşılan veriler, ölçek olarak daha önce yapılan tüm çalışmaların toplamını geride bırakmış durumda. Önceki tüm bilimsel kayıtların toplamından altı kat daha fazla galaksi verisi içeren bu yeni harita, adeta uzayın yüksek çözünürlüklü bir panoramasını sunuyor. Araştırmacılar, bu devasa veri havuzu sayesinde evrenin büyük bir kısmını kaplayan ancak hala tam olarak çözülemeyen karanlık enerjinin zamanla değişip değişmediğini test etme imkanına kavuşacak.
BEŞ BİN FİBER OPTİK GÖZLE HER GECE 80 GB VERİ TOPLANIYOR
Bu başarının arkasında yatan teknoloji tam bir mühendislik harikası olarak dikkat çekiyor. Sistem, sahip olduğu 5 bin adet fiber optik “göz” sayesinde aynı anda binlerce gök cismini saniyeler içinde tarayabiliyor. Her gece yaklaşık 80 gigabayt boyutunda veri toplayan DESI, bu bilgileri gelişmiş spektrograflar aracılığıyla işleyerek galaksilerin konumunu ve hızını belirliyor. Bu teknolojik kapasite, evrenin kaderini belirleyen genişleme sürecinin en hassas şekilde hesaplanmasını sağlıyor.
KARANLIK ENERJİNİN SIRRI BU HARİTADA GİZLİ
2025 yılında paylaşılan ilk bulgular, karanlık enerjinin sanılanın aksine sabit olmayabileceğine dair önemli ipuçları vermişti. Haritanın tam halinin yayınlanmasıyla birlikte bilim insanları, şimdi bu teoriyi netleştirmek için dev veri seti üzerinde derinlemesine çalışmaya başladı. 2028 yılına kadar görev süresi uzatılan DESI’nin, önümüzdeki yıllarda Euclid Uzay Teleskobu gibi diğer uluslararası projelerle de entegre olması bekleniyor. Analizler bittiğinde, evrenin geleceğine dair temel bilgilerin tamamen değişebileceği öngörülüyor.
#teknoloji #uzay #bilim #astronomi
