Türkiye’nin 2025 yılı Kasım ayı ihracat verileri, küresel talepteki daralma ve yereldeki maliyet baskısının ihracatçıyı bir yol ayrımına getirdiğini gösteriyor. Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, Türkiye’nin artık “pahalı bir ülke” haline geldiğini vurgulayarak, 2026 öncesi ekonomi yönetimine 5 maddelik acil eylem planı çağrısında bulundu. Türkiye’nin Kasım ayı ihracatı, küresel ekonomideki belirsizlikler ve iç piyasadaki sıkılaşma politikalarının gölgesinde 22,7 milyar dolar olarak gerçekleşti.
2025 yılının ilk 11 ayını kapsayan Ocak-Kasım döneminde toplam ihracat 247,2 milyar dolara ulaşırken, son 12 aylık dış satım performansı 270,6 milyar dolar seviyesinde dengelendi. Rakamlar her ne kadar dirençli bir tablo çizse de, ihracatın kilogram başı değerindeki durağanlık ve emek yoğun sektörlerdeki gerileme, “nicelikten niteliğe” geçişteki zorlukları işaret ediyor.
Türkiye’nin en stratejik üretim merkezlerinden biri olan Ege Bölgesi, Kasım ayında zorlu bir sınav verdi. Ege İhracatçı Birlikleri (EİB), Kasım ayını 1 milyar 533 milyon dolarlık ihracatla kapattı. 2025 yılının 11 aylık döneminde Ege’nin toplam ihracatı 16 milyar 859 milyon dolar olurken, yıllıklandırılmış bazda bölge ekonomisi Türkiye’ye 18 milyar 401 milyon dolarlık döviz kazandırdı.
Ancak verilerin alt kırılımları, yapısal bir daralmanın ipuçlarını veriyor. EİB bünyesinde sanayi ihracatı Kasım ayında 751 milyon dolar, tarım ihracatı ise 667 milyon dolar olarak kaydedildi. Bölgedeki 12 birlikten sadece üçünün ihracatını artırabilmesi, geri kalan sektörlerin ise maliyet ve talep kıskacında daralması dikkat çekti.
2026’YA ZORLU BİR BAŞLANGIÇ RİSKİ
Kasım ayı rakamlarını değerlendiren EİB Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, mevcut ekonomik iklimin sürdürülemez olduğunu savundu. Eskinazi, “İhracatçımız tüm gücüyle dünyada pazar tutmaya çalışıyor ancak koşullar giderek ağırlaşıyor. Finansmana erişimin zorlaştığı, maliyetlerin ise tarihi seviyelere çıktığı bu dönemde ihracatın gerilemesi, rekabet gücümüzün ciddi biçimde aşındığını ortaya koyuyor” dedi. 2026 yılına dair endişelerini dile getiren Eskinazi, gerekli politika destekleri sağlanmadıkça sanayi ve tarımda daha sert bir daralma yaşanabileceği uyarısında bulundu.
“TÜRKİYE ARTIK PAHALI BİR ÜLKE”
İhracatçının en büyük şikayeti olan “reel kur” ve “yüksek maliyet” denklemi, Jak Eskinazi’nin gündemindeydi. Çift haneli enflasyonun üretim maliyetlerini fahiş oranlarda artırdığını belirten Eskinazi, döviz kurlarının enflasyon karşısında baskılanmasının Türk malını dünya pazarlarında pahalı hale getirdiğini savundu.
Ticari kredi faizlerinin yüzde 50’yi aşmasıyla işletme sermayesi kalmayan KOBİ’lerin ihracat arenasından çekilmeye başladığını söyleyen Eskinazi, “KOBİ’lerin ihracattan uzaklaşması, ticaretin tabana yayılma hedefine vurulan en büyük darbedir” dedi.
5 MADDELİK ACİL EYLEM PLANI TALEBİ
Eskinazi, Türk ihracatçısının küresel rakipleriyle, özellikle de Uzak Doğu ve Balkan ülkeleriyle rekabet edebilmesi için ekonomi yönetiminden şu 5 maddelik yapısal reform paketini talep etti:
- Aşırı değerli TL’nin ihracat üzerindeki yıkıcı etkisini azaltacak, üretim maliyetleriyle uyumlu bir kur seviyesi sağlanmalıdır.
- İhracata dönük yatırımlar ve KOBİ’ler için düşük faizli, uzun vadeli ve özel statülü kredi modelleri devreye alınmalıdır.
- Sanayicinin küresel rakipleriyle yarışabilmesi için enerji maliyetlerinde özel indirimler ve vergi düzenlemeleri yapılmalıdır.
- İhracat kredileri ve sigorta desteklerinin hacmi, değişen ekonomik koşullara göre genişletilmelidir.
- Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyum için şirketlere doğrudan hibe ve teknik danışmanlık destekleri hızlandırılmalıdır.
TARIMDA KÜÇÜLME STRATEJİK BİR TEHDİT
2025 yılının üçüncü çeyreğinde tarımdaki daralma yüzde 12,7 oldu. Tarım sektöründeki daralmanın sadece ihracatçıyı değil, 85 milyonun gıda güvenliğini de tehdit ettiğini belirten Jak Eskinazi, bu küçülmenin gıda enflasyonunu kronikleştireceğine dikkat çekti. Ege’nin dünyaca ünlü kuru meyve, zeytinyağı ve taze meyve-sebze ihracat taahhütlerinin risk altında olduğunu belirterek, tarımsal üretimin acilen stratejik koruma altına alınması gerektiğini vurguladı.
