Anadolu’nun binlerce yıllık tarihine ait kültür varlıklarının korunması ve yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan eserlerin geri getirilmesi için yürütülen diplomatik, hukuki ve teknolojik çalışmalar sonuç vermeye devam ediyor. 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü kapsamında sosyal medya hesabından bir mesaj yayımlayan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, kültürel mirasın korunmasında toplumsal duyarlılığın en büyük güvence olduğunu vurguladı.
Kaçak kazıların eserleri ait oldukları bağlamdan kopararak bilimsel verileri geri dönülmez biçimde yok ettiğine dikkat çeken Bakan Ersoy, vatandaşlara şu çağrıda bulundu:
“Bu toprakların binlerce yıllık bir hikâyesi var ve her kültür varlığı bu hikâyenin eşsiz bir parçası. Güvenlik güçlerimiz, gümrük teşkilatımız ve adli makamlarımızla iş birliği içinde mücadele ediyoruz. Diplomasi, bilimsel çalışmalar ve uluslararası iş birlikleriyle eserlerimizin ait oldukları topraklara dönmesini sağlıyoruz. Tüm vatandaşlarımızı bu sorumluluğa ortak olmaya, kaçakçılığa karşı sessiz kalmamaya ve kültürel mirasımıza sahip çıkmaya davet ediyorum.”
ABD’DEN İADE EDİLEN 100 ESER TÜRKİYE’YE KAZANDIRILDI
Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre 2002-2026 yılları arasında yurt dışından iadesi sağlanan eser sayısı 13 bin 574’e ulaşırken, yalnızca 2026 yılında 126 eser Türkiye’ye getirildi. Yürütülen uluslararası adli ve bilimsel çalışmaların son dönemdeki en somut örneklerinden biri ise Amerika Birleşik Devletleri’nden iadesi sağlanan 100 kültür varlığı oldu.
İstanbul Arkeoloji Müzelerinde tanıtılan bu eserler arasında öne çıkan tarihi değerler şunlar oldu:
-
Tokat Horoztepe Kökenli Eserler: Erken Tunç Çağı’na tarihlenen 40 nadir parça.
-
Burdur Düver Kökenli Eserler: Arkaik Dönem’e ait 44 mimari ve sanatsal eser.
-
Aphrodisias Antik Kenti Portresi: Yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan tarihi portre.
DÜNYA MÜZAYEDELERİ ÖZEL YAZILIMLA DİJİTAL TAKİPTE
Bakanlık, sahadaki denetimlerin ve uluslararası diplomasinin yanı sıra kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede ileri teknolojiden de yararlanıyor. Devreye alınan özel yazılım sistemi sayesinde dünya genelindeki müzayede evlerinin ve sanat galerilerinin internet siteleri anlık olarak taranıyor. Türkiye’den yasa dışı yollarla çıkarıldığı değerlendirilen şüpheli kayıtlar dijital ortamda arşivlenerek uzmanların incelemesine sunuluyor; elde edilen bulgular ise uluslararası iade davalarında kanıt olarak kullanılıyor.
BİLİMSEL KANITLAR VE BÖLGESEL İŞ BİRLİĞİ ÖNE ÇIKIYOR
UNESCO’nun 1970 tarihli sözleşmesi doğrultusunda çok yönlü bir koruma politikası izleyen Türkiye, özellikle Boubon kökenli bronz eserlerin iadesi sürecinde olduğu gibi arkeolojik kazı kayıtları ve bilimsel analizlerle hukuki süreçleri güçlendiriyor. Ayrıca Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) ile yürütülen ortak çalışmalarla Güneydoğu Avrupa hattında ülkeler arası bilgi paylaşımının ve operasyonel kapasitenin artırılması hedefleniyor.
#KültürelMiras #KültürVarlıkları #MehmetNuriErsoy #Arkeoloji
