Küresel enerji dönüşümünde elektrifikasyon, iklim hedeflerine ulaşmanın yanı sıra enerji güvenliğini güçlendirmek ve ekonomik kalkınmayı desteklemek açısından da stratejik bir başlık olarak öne çıkıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde elektriğe erişimin yaygınlaştırılması, mevcut enerji tüketiminde elektrikli teknolojilerin kullanımının artırılması ve yeni elektrik talebini karşılayacak altyapının oluşturulması, dönüşümün temel öncelikleri arasında yer alıyor.
Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Avustralya Pavilyonu’nda, Avustralya hükümeti ve Herkes İçin Sürdürülebilir Enerji (SEforALL) işbirliğiyle “Yükselen Piyasalar ve Gelişmekte Olan Ekonomiler İçin Elektrifikasyon Fırsatları Üst Düzey Bakanlar Paneli” gerçekleştirildi. Panelde konuşan İklim Değişikliği Başkanlığı Başkan Yardımcısı ve COP31 Eylem Gündemi Direktörü Tuğba Dinçbaş, elektrifikasyonun iklim hedefleri, enerji güvenliği ve ekonomik kalkınma arasındaki bağlantıyı güçlendirdiğini söyledi.
“35’E 35” HEDEFİYLE ELEKTRİĞİN PAYI ARTIRILACAK
Enerji dönüşümünün başarısının yalnızca temiz enerji üretiminin artırılmasıyla sınırlı olmadığını belirten Dinçbaş, uygun maliyetli ve güvenilir enerjiye erişimin de bu sürecin ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade etti. COP31 Küresel İklim Eylem Gündemi kapsamında ortaya konulan “35’e 35” hedefinin, küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarılmasını amaçladığını hatırlatan Dinçbaş, bu hedefin ülkelerin farklı ulusal koşullarını ve kalkınma yollarını gözeten ortak bir eylem çerçevesi sunduğunu kaydetti.
Hedefin gerçekleşmesi için temiz ve düşük karbonlu elektrik üretiminin artırılması, enerji verimliliğinin geliştirilmesi ve özellikle gelişmekte olan ülkelerde elektriğe erişimin yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulayan Dinçbaş, elektrifikasyonun üç temel alanda ilerletilebileceğine işaret etti. Bunların elektriğe erişimi bulunmayan nüfusun enerjiye kavuşturulması, mevcut enerji tüketiminde elektrikli teknolojilere geçilmesi ve gelişmekte olan ekonomilerde üretken faaliyetlerden kaynaklanan yeni elektrik talebinin karşılanması olduğunu belirtti.
Güvenilir elektrik arzının toplumsal ve ekonomik yaşam üzerindeki etkilerine de değinen Dinçbaş, enerjiye erişimin sağlık hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesinden tarımsal üretimin geliştirilmesine, küçük işletmelerin büyümesinden ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesine kadar geniş bir alanda katkı sağlayabileceğini dile getirdi.
FİNANSMAN MALİYETLERİ EN ÖNEMLİ ENGELLERDEN BİRİ
Gelişmekte olan ülkelerin elektrifikasyon sürecinde karşılaştığı en önemli sorunlardan birinin finansmana erişim olduğunu belirten Dinçbaş, yüksek finansman maliyetlerinin enerji yatırımlarının önünde engel oluşturduğunu söyledi. Uluslararası işbirliğinin yalnızca finansal kaynak sağlamakla sınırlı kalmaması gerektiğini ifade eden Dinçbaş, proje hazırlığından teknoloji işbirliğine, kapasite geliştirmeden uygun maliyetli finansman modellerine kadar bütüncül bir yaklaşım benimsenmesinin önemini vurguladı.
Dinçbaş, “Birçok ülke için yüksek finansman maliyetleri önemli bir engel olmaya devam ediyor. Uluslararası işbirliği, proje hazırlığı, uygun maliyetli finansman, teknoloji işbirliği ve kapasite geliştirme yoluyla ulusal planların yatırım yapılabilir projelere dönüştürülmesine yardımcı olmalı” dedi.
Elektrifikasyonun sürdürülebilir biçimde yaygınlaştırılması için elektrik üretim kapasitesinin geliştirilmesinin yanı sıra iletim ve dağıtım şebekelerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Dinçbaş, enerji depolama sistemleri ve verimli elektrikli teknolojilere yapılacak yatırımların da dönüşümün önemli bileşenleri olduğunu kaydetti. COP31’in uygulamaya odaklanan bir iklim zirvesi olduğunun altını çizen Dinçbaş, belirlenen hedeflerin somut yatırımlara ve sonuçlara dönüştürülmesi gerektiğine işaret etti.
ELEKTRİFİKASYON ENERJİ GÜVENLİĞİNİ DE GÜÇLENDİRİYOR
Panelde söz alan Avustralya’nın COP31 Müzakereler Başkanı İcra Direktörü Kushla Munro da elektrifikasyonun yalnızca emisyonların azaltılması açısından değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Enerji güvenliği, ekonomik büyüme ve toplumsal kalkınma bakımından önemli fırsatlar sunduğunu ifade eden Munro, elektrikli teknolojilerin yaygınlaşmasının fosil yakıt piyasalarındaki fiyat dalgalanmalarına bağımlılığı azaltabileceğini söyledi.
Bu dönüşümün enerji maliyetlerinin düşürülmesine, verimliliğin artırılmasına ve yerel ekonomilerin güçlendirilmesine katkı sağlayabileceğini dile getiren Munro, elektrifikasyonun ülkelerin ekonomik ve sosyal kalkınma hedefleriyle birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.
SEforALL Üst Yönetici Yardımcısı Stefano Marguccio ise gelişmekte olan ekonomilerin küresel elektrik talebindeki artışın yaklaşık yüzde 80’ini oluşturduğunu bildirdi. Dünya genelinde yaklaşık 660 milyon kişinin elektriğe erişemediğini hatırlatan Marguccio, elektrifikasyonun hızlandırılması için finansman imkanlarının artırılması, şebekelerin modernize edilmesi ve ülkelerin ihtiyaçlarına uygun uygulama planlarının hazırlanması gerektiğini kaydetti.
ÜLKELER ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNDEKİ ÖNCELİKLERİNİ PAYLAŞTI
Panelde Endonezya, Tanzanya, Pakistan ve Güney Afrika temsilcileri de ülkelerindeki elektrifikasyon çalışmaları ve öncelikli yatırım alanları hakkında değerlendirmelerde bulundu. Endonezya Ulusal Enerji Konseyi Üyesi Satya Yudha, ülkesinin yenilenebilir enerji ve batarya depolama yatırımlarına odaklandığını belirtirken, Tanzanya Elektrik Tedarik Şirketi (TANESCO) Çevre, Sanitasyon ve Yönetişim Birimi Yöneticisi Tluway Sappa, iletim ve dağıtım altyapısının genişletilmesinin önemine dikkat çekti.
Pakistan Enerji Bakanlığı Danışmanı Naved Arshad, ülkedeki güneş enerjisi yatırımlarının depolama sistemleri ve enerji verimliliği uygulamalarıyla desteklenmesi gerektiğini ifade etti. Güney Afrika İş Dünyası Örgütü Enerji Politikaları Kıdemli Uzmanı Zethu Diko ise elektrifikasyonun hızlandırılması için özellikle iletim altyapısına yatırım yapılmasının gerekliliğini vurguladı.
Panelin kapanışında konuşan Etiyopya COP32 Başkanlığı Kıdemli Danışmanı Abyot Dagne de elektrifikasyonun ekonomik dönüşüm, sanayileşme ve istihdam hedefleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Etiyopya’nın “35’e 35” küresel elektrifikasyon hedefini ilke olarak desteklediğini belirten Dagne, COP31’de elde edilecek ilerlemenin gelecek yıl Addis Ababa’da düzenlenecek COP32 sürecine taşınmasının önemine işaret etti.
