Yapay zeka alanındaki olumlu gelişmeler hafta ortasına kadar küresel piyasalarda risk iştahını destekledi. Ancak enflasyon endişelerinin tahvil faizlerini yukarı çekmesi, haftanın son bölümünde piyasalardaki iyimserliğin azalmasına neden oldu.
ABD’de üretici enflasyonunda enerji fiyatlarının etkisi ağustosta yeniden belirginleşirken, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 arttı. Böylece TÜFE piyasa beklentileri doğrultusunda gerçekleşti.
Gıda ve enerji fiyatlarının hariç tutulduğu çekirdek TÜFE ise aylık bazda yüzde 0,3 yükselerek beklentileri aştı. Yıllık çekirdek enflasyon yüzde 2,4 olurken, bu oran Mart 2021’den bu yana en düşük seviyeye geriledi. Söz konusu gelişme, ülkede dezenflasyonist eğilimin sürdüğüne işaret etti.
Buna karşın enerji fiyatlarından kaynaklanan enflasyonist baskıların devam etmesi, para piyasalarında Fed’in gelecek hafta faiz artırımına gideceği yönündeki beklentilerin yüzde 90’a yaklaşmasına neden oldu.
Piyasalarda gelecek hafta Fed’in faiz kararının yanı sıra toplantı sonrasında Fed Başkanı Kevin Warsh’un açıklamaları ve bankanın ekonomik projeksiyonları yakından izlenecek.
PETROL FİYATLARI YÜKSELDİ
Orta Doğu’daki gelişmeler de haftanın önemli gündem maddeleri arasında yer aldı. Petrol arzını tehdit eden gelişmeler piyasalarda risk iştahını baskılarken, İran ile Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişi sağlayacak geçici bir anlaşma konusunda ilerleme kaydettiğine yönelik haberler bölgedeki tansiyonu bir miktar düşürdü.
Petrol fiyatlarında sınırlı bir geri çekilme görülmesine karşın fiyatlar yüksek seviyelerini korudu. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı haftalık bazda yüzde 8,5 artarak 104,5 dolar seviyesine çıktı.
Yapay zeka tarafındaki gelişmeler de yatırımcıların gündeminde yer aldı. ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI, GPT-6 Astra olarak tanımlanan yeni yapay zeka modelini duyurdu. Modelin gelişmiş siber kapasiteye ve yüksek otonomiye sahip olduğu, karmaşık bilgisayar sistemlerini yönetebildiği ve e-tablo doldurma ile internet sitesi oluşturma gibi görevleri insan müdahalesi olmadan gerçekleştirebildiği belirtildi.
Yeni modelin ardından yapay zeka şirketlerinin yatırımlarını artıracağı beklentisi, yarı iletken sektörüne yönelik talep beklentilerini de güçlendirdi.
Öte yandan ABD Hazine Bakanlığı, piyasa likiditesini desteklemek amacıyla 6 milyar dolara kadar 10-20 yıl vadeli tahvili geri alacağını açıkladı. Analistler, piyasada daha yüksek tutarlı bir geri alım beklentisinin oluştuğunu, açıklanan 6 milyar dolarlık operasyonun ise bu beklentiyi karşılamadığını belirtti.
Bu gelişmelerin etkisiyle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi hafta içinde yüzde 5’e yaklaşarak Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti. Tahvil faizi haftalık bazda yaklaşık 20 baz puan artarak yüzde 4,97 seviyesinde gerçekleşti.
Dolar endeksi ise Fed’in faiz artırımına yönelik beklentilerin güçlenmesine karşın ABD’deki mali endişeler ve Japon yenindeki değerlenmenin etkisiyle haftayı yüzde 0,1 düşüşle 99,1 seviyesinde tamamladı.
Tahvil faizlerindeki yükseliş ve Fed’e ilişkin şahin beklentiler, altının alternatif maliyetini artırdı. Ons altın böylece haftalık bazdaki düşüşünü üçüncü haftaya taşıyarak yüzde 1,8 geriledi ve 4 bin 349 dolara indi.
ABD’de pay piyasaları haftayı negatif tamamladı. S&P 500 yüzde 0,80, Nasdaq yüzde 0,66 ve Dow Jones yüzde 1,57 değer kaybetti.
Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de eylülde 47,8’e gerileyerek beklentilerin altında kaldı. Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise yüzde 4’ten yüzde 4,6’ya yükseldi.
ABD’de federal hükümetin bütçe açığı da ağustosta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara geriledi.
Gelecek hafta ABD’de salı günü New York Fed sanayi endeksi, çarşamba günü Fed faiz kararı, Fed Başkanı Warsh’un konuşması ve perakende satışlar, perşembe günü inşaat izinleri, bekleyen konut satışları, konut başlangıçları ve haftalık işsizlik maaşı başvuruları, cuma günü ise sanayi üretimi ve kapasite kullanım oranı verileri takip edilecek.
Avrupa piyasalarında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz kararı ve enerji maliyetlerindeki yükseliş etkili oldu.
ECB, üç temel politika faizini beklentiler doğrultusunda 25’er baz puan artırdı. ECB Başkanı Christine Lagarde ise enflasyonun uzun süre hedefin oldukça üzerinde kalacağı uyarısında bulundu.
Avro Bölgesi ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde önceki çeyreğe göre yüzde 0,6 büyüdü. Bölgede yatırımcı güven endeksi ise eylülde yükselişini beşinci aya taşıyarak Şubat 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Almanya’da sanayi üretimi temmuz ayında yüzde 1,1 gerilerken, ihracat aylık bazda yüzde 0,8 düştü. Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin enerji maliyetleri üzerindeki etkisiyle ülkede yıllık enflasyon ağustosta yüzde 2,9’a yükselerek son 2,5 yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Bu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 yüzde 1,67, Almanya’da DAX yüzde 1,88 ve Fransa’da CAC 40 yüzde 1,20 geriledi. İtalya’da MIB 30 ise yüzde 0,79 yükseldi.
14 Eylül ile başlayan haftada ECB Başkanı Lagarde’ın konuşmaları, İngiltere’de işsizlik ve enflasyon verileri, Almanya’da Zew beklenti endeksi ve ÜFE, Avro Bölgesi’nde sanayi üretimi ve enflasyon ile İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı izlenecek.
Asya piyasalarında yapay zeka iyimserliği risk iştahını desteklese de bölgedeki gelişmeler riskli varlıklar üzerinde baskı oluşturdu.
Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek haftaki toplantısına ilişkin şahin beklentiler ve Japon hükümetinin müdahalesiyle yendeki değerlenme ikinci haftaya taşındı. Dolar/yen paritesi hafta içinde 152,8’e kadar gerileyerek yaklaşık 7 ayın en düşük seviyesini gördü. Parite haftayı yüzde 1,6 düşüşle 153,5 seviyesinde tamamladı.
Piyasalarda BoJ’un yüzde 1 seviyesindeki politika faizini 25 baz puan artırması bekleniyor. Böyle bir artış gerçekleşmesi halinde politika faizi son 31 yılın en yüksek seviyesine çıkacak.
Japonya ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,4 büyüyerek öncü tahminleri aştı. Ülkede cari işlemler dengesi temmuz ayında yaklaşık 2,99 trilyon yen fazla verdi.
Çin’in ağustos ayı dış ticaret fazlası 119,09 milyar dolar olurken, ihracat yıllık bazda yüzde 25 arttı.
Japonya’da üretici fiyatları da ağustosta yıllık bazda yüzde 7,6 yükselerek beklentilerin üzerinde arttı. Endeks aylık bazda ise yüzde 0,2 geriledi.
Haftalık bazda Güney Kore’de Kospi yüzde 3,33 yükselirken, Hong Kong’da Hang Seng yüzde 3,30, Japonya’da Nikkei 225 yüzde 1,55 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,07 geriledi.
Gelecek hafta Japonya’da sanayi üretimi, kapasite kullanım oranı, dış ticaret dengesi ve enflasyon ile Çin’de perakende satışlar ve sanayi üretimi verileri takip edilecek. Ayrıca BoJ’un cuma günü açıklayacağı faiz kararı piyasaların odağında olacak.
BIST 100 YÜKSELİŞTE
Yurt içinde Borsa İstanbul’da alış ağırlıklı bir seyir izlendi. BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 3,25 yükselerek 14.467,25 puandan kapandı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), politika faizini yüzde 37’de sabit tuttu. Gecelik vadede borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi ise yüzde 35,5 seviyesinde bırakıldı.
TCMB açıklamasında, aylık dalgalanmalara karşın son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergelerin enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret ettiği belirtildi. Açıklamada, jeopolitik gelişmeler nedeniyle yüksek seyreden enerji fiyatlarının ise enflasyon görünümü açısından yukarı yönlü risk oluşturduğu ifade edildi.
TCMB Başkanı Fatih Karahan da İstanbul’da düzenlenen Citibank Türkiye Yatırımcı Günü’nde yaptığı sunumda, son enflasyon verileri ve öncü göstergelerin enflasyonun ana eğilimindeki yavaşlamaya işaret ettiğini söyledi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise “Orta Vadeli Program Uluslararası Medya Buluşması”nda yaptığı konuşmada, Türkiye’nin terörün finansmanı, yasa dışı finansman, kara para aklama, yaptırımların delinmesi ve yasa dışı ticaretle mücadelede kararlı olduğunu belirtti.
Cari işlemler hesabı da temmuz ayında 36 milyon dolar fazla verdi. Böylece cari denge Ekim 2025’ten bu yana ilk kez fazla verdi. Analistler, yaz sezonunun etkisiyle hizmet gelirlerindeki güçlü seyir ve dış ticaret açığındaki iyileşmenin cari dengeyi desteklediğini ifade etti.
Dolar/TL haftayı önceki haftalık kapanışa göre yüzde 0,2 yükselişle 48,5120 seviyesinden tamamladı.
Gelecek hafta yurt içinde salı günü bütçe dengesi, çarşamba günü konut fiyat endeksi, perşembe günü TCMB Para Politikası Kurulu toplantı özeti ve konut satışları verileri izlenecek.
