Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken, hızla büyüyen e-ticaret sektöründe uygulanan yüksek komisyon oranlarının esnaf üzerindeki maliyet baskısını artırdığını söyledi. E-ticaret platformlarının üretici ve satıcıdan daha yüksek kazanç elde ettiği bir yapının ortaya çıktığını savunan Palandöken, sektörde yeni bir düzenlemeye ihtiyaç olduğunu belirtti.
Türkiye’de toplam ticaret hacminin 23 trilyon liraya ulaştığını, e-ticaretin ise toplam ticaret içerisindeki payının yaklaşık yüzde 20 seviyesine çıktığını ifade eden Palandöken, dijital platformların artık ticaretin vazgeçilmez kanallarından biri haline geldiğine dikkati çekti.
KOMİSYON ORANLARI YÜZDE 35’E KADAR ÇIKIYOR
E-ticarette uygulanan komisyon oranlarının satıcıların maliyetlerini doğrudan etkilediğini belirten Palandöken, platformların komisyonun yanı sıra farklı hizmet kalemleri üzerinden de ücret aldığını söyledi.
Palandöken, “E-ticaret hacmi her geçen gün büyüyor. Toplam ticaretin yaklaşık yüzde 20’sine ulaşmış durumda. Ancak netice itibarıyla esnaftan ve hatta üreticiden daha fazla kazanan bir sistem ortaya çıktı. Yüzde 10 ile yüzde 35 arasında komisyon alınıyor. Bunun yanında verilen hizmetler için de yüzde 10 ile yüzde 20 arasında ilave bedeller talep ediliyor. Bazı ürünlerde satış bedelinin neredeyse yüzde 50’si komisyon ve hizmet giderlerine gidebiliyor” diye konuştu.
Yüksek kesintilerin ürünlerin nihai satış fiyatlarına da yansıdığını kaydeden Palandöken, bu durumun geleneksel mağazacılık yapan esnafın rekabet gücünü azalttığını vurguladı.
YÜKSEK KOMİSYON FİYATLARA YANSIYOR
Tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarının hızla dijital kanallara yöneldiğini ifade eden Palandöken, e-ticaretin sağladığı zaman ve erişim avantajının platformların pazardaki gücünü artırdığını söyledi.
Palandöken, “Vatandaş artık zaman harcayıp cadde mağazacılığına ya da AVM’lere gitmek yerine birçok ihtiyacını e-ticaret üzerinden karşılıyor. Ancak platformların aldığı yüksek komisyonlar fiyatlara yansıyor. Esnaf da kendi müşterisine ürün sunarken bu fiyatların altında kalmakta zorlanıyor. Böylece hem rekabet şartları değişiyor hem de maliyetler yükseliyor” dedi.
E-ticaret hacminin 4 trilyon lirayı aşan büyüklüğe ulaştığına işaret eden Palandöken, sistem büyürken esnafın korunmasına yönelik mekanizmaların da güçlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
KOMİSYONLARA TABAN VE TAVAN UYGULAMASI TALEBİ
E-ticaret platformlarında alınabilecek komisyonların belirli sınırlar içerisinde tutulması gerektiğini dile getiren Palandöken, “Bu ticaretin kurallarının yeniden gözden geçirilmesi gerekiyor. Platformların alacağı komisyonların taban ve tavan arasında makul bir seviyeye çekilmesi lazım. Hizmet adı altında alınan ilave bedellerin de sınırlandırılması gerekiyor. Aksi halde üreticiden nihai tüketiciye kadar hiçbir halkada olmayan bir kâr marjı e-ticaret platformlarında ortaya çıkıyor” ifadelerini kullandı.
E-ticarete ilişkin bugüne kadar çok sayıda kanun ve yönetmelik değişikliği yapıldığını hatırlatan Palandöken, mevcut düzenlemelere rağmen sektördeki bazı sorunların devam ettiğini söyledi.
Palandöken, “Artık ürünü üretenden daha çok kazanan e-ticaret platformları olabiliyor. Böyle bir ticaret yapısında haksız rekabetin önlenebilmesi için mutlaka bir sınırlandırmaya ihtiyaç var” diye konuştu.
ESNAF DİJİTAL PAZARDAN UZAK KALAMIYOR
Dijitalleşmenin geldiği noktada küçük işletmelerin e-ticaret platformlarının dışında kalmasının giderek zorlaştığını belirten Palandöken, özellikle pazarlama ve geniş müşteri kitlesine ulaşma konusunda esnafın platformlara ihtiyaç duyduğunu ifade etti.
Palandöken sözlerini şöyle sürdürdü:
“Esnaf e-ticaret sitesine girmezse artık birçok alanda ticaret yapma imkânı daralıyor. Ürününü bu platformlardan pazarlamazsa aynı müşteri kitlesine ulaşabilecek güce sahip olmayabiliyor. Dolayısıyla ürününü satabilmek için mecburen bu yolu kullanıyor. Tekstilden kırtasiyeye, gıdadan meyve sebzeye, kozmetikten farklı tüketim ürünlerine kadar bu durum geçerli. Geleneksel ticaret yapan esnaf, ‘Ben bu platforma girmiyorum’ dese bile değişen pazarlama koşulları nedeniyle bir noktada sisteme dahil olmak zorunda kalıyor.”
Dijital ticaretin gelişmesinin önüne geçilmesinin mümkün olmadığını belirten Palandöken, düzenlemelerin hem platformların faaliyetlerini sürdürebileceği hem de esnafın rekabet gücünü koruyabileceği dengeli bir yapı oluşturması gerektiğini vurguladı.
Palandöken, yüksek komisyonların satış fiyatlarını yukarı çektiğini belirterek, “Bu maliyetlerin tamamı sonuçta ürün fiyatına ekleniyor. Bu da fiyatların ve dolayısıyla enflasyonun yükselmesine neden oluyor. Esnafın mağduriyetinin önlenmesi ve e-ticarette adil rekabet ortamının oluşturulması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
