Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın Karadeniz’e yayılması deniz yoluyla yapılan taşımacılığı büyük bir riske atıyor. Küresel tahıl üretiminde yüzde 32’lik devasa bir paya sahip olan bu iki ülkenin dünya tahıl tedarikindeki ağırlığı, olası bir gıda krizinin boyutlarını gözler önüne seriyor. Bölgede 10 yaşında ve 6.000 DWT’lik bir kosterin savaş sigorta primi 200 bin dolara ulaşırken, Karadeniz koster navlununda son bir haftada yüzde 12’lik sert bir artış yaşandı.
GIDA SEVKİYATINI ENGELLEMEK SAVAŞ SUÇUDUR
Karadeniz’de ısınan suların ve artan lojistik maliyetlerin küresel gıda güvenliğine olası etkilerini değerlendiren İTO Başkan Yardımcısı Ahmet Özer, gıdanın insan ihtiyaçları hiyerarşisinde havadan sonra ikinci sırada yer aldığını hatırlattı. Yaşanabilecek bir gıda krizinin enerji darboğazlarına benzemeyeceğinin altını çizen Özer, tepkisini şu sözlerle dile getirdi:
“Gıdayı herhangi bir şekilde, herhangi bir yerde engelleyenlerin savaş suçu işlemiş gibi görülmesi gerektiğini söyledim. İçeride de gerçekten de bu böyle. Neticede eğer Ukrayna’nın gıda sevkiyatı ya da Rusya’nın… Fark etmez yani, çünkü Rusya üzerinden, Kazakistan’dan mallar geliyor biliyorsunuz. O çerçevede bir engelleme olursa müthiş derecede bir kriz yaşanır, yaşanacaktır. Bu petrol krizine falan benzemez gıda krizi.”
AMERİKA BORSASI FİYATLARI DENGELİYOR
Gemi başına 200 bin dolara ulaşan savaş sigortası primlerinin ve tırmanan navlun bedellerinin Türkiye’deki un ve makarna gibi temel gıda fiyatlarına henüz yansımadığını belirten Özer, bu durumun nedenini küresel piyasalardaki fiyat dengesizlikleriyle açıkladı:
-
Düşük Fiyat Etkisi: “Şu anda yansımadı; çünkü Amerika borsasındaki buğday fiyatları bizim fiyatlarımızdan çok düşük.”
-
İç Piyasa Dinamikleri: “Ne yazık ki Türkiye’deki buğday fiyatları da oradaki beklentiyle şu anda alt düzeyde seyrediyor. Devlet yüksekten fiyat vermesine rağmen, piyasa hâlihazırda düşük seyretmekte.”
YENİ BİR KORİDOR VE ÇÖZÜM BEKLENTİSİ
Küresel tahıl piyasasında yaşanan darboğazı aşmak için yeni ve güvenli bir koridorun şart olduğu yönündeki tartışmalara da değinen Özer, diplomatik kanalların ve ticari aklın galip geleceğine inandığını ifade etti. Tüm zorluklara rağmen bir çözüm bulunacağını vurgulayan Özer, sözlerini şöyle tamamladı:
“Ben bunun bir yolunu bulacaklarını düşünüyorum. Yani hem Rusya hem Ukrayna bu çerçevede sıkışmak istemez; çünkü ikisi de taraf arıyorlar kendilerine. İkisi de dünyayı kendilerine düşman etmek istemezler. Nasıl ki şimdi Körfez’de de süreç böyle yürüyorsa… Çünkü netice itibarıyla bütün gücüyle Amerika bir şey yapamıyor, farkındasınız. Sebebi nedir? Büyük bir kriz, dünya krizi oluşmaması. Bu çerçevede ben inanıyorum ki hem Rusya hem Ukrayna hem de diğer ülke başkanları bunu savaşa rağmen çözmenin bir yolunu bulacaklardır.”
#GıdaKrizi #TedarikZinciri #Karadeniz #İşDünyası #AhmetÖzer
