Çin’den kaçan sermaye Türkiye’ye neden uğramadı: Tedarik zincirinde kaçan fırsatlar

Pandemi sonrasında başlayan küresel tedarik krizi, Batılı devlerin üretim stratejisini baştan aşağı değiştirdi. Çin’e olan aşırı bağımlılığın faturasını ağır ödeyen küresel markalar, üretimi daha yakın ve güvenli coğrafyalara kaydırma arayışına girdi. İş dünyasında “Çin+1” olarak adlandırılan bu yeni dönemde, gözler bir anda coğrafi konumu ve sanayi altyapısıyla Türkiye’ye çevrilmişti. Ancak aradan geçen zamana baktığımızda, kapımıza kadar gelen bu devasa sermaye rüzgârının bizi teğet geçtiğini görüyoruz.

Türkiye, Avrupa pazarına yakınlığı ve esnek üretim kabiliyetiyle aslında kâğıt üzerinde en şanslı adaydı. Fakat masadaki bu potansiyel, maalesef beklenen fabrika bacalarına ve uzun vadeli yatırımlara dönüşmedi. Avrupalı ve Amerikalı yatırımcılar rotayı Türkiye yerine Polonya, Romanya ve Vietnam gibi alternatiflere kırdı.

KÜRESEL SERMAYENİN DÜMEN KIRMA NEDENLERİ NELER?

Yatırımcının Türkiye seçeneğini pas geçmesinde en büyük etken, sanayi dünyasının en çok ihtiyaç duyduğu öngörülebilirlik zemininin zayıflaması oldu. Döviz kurundaki dalgalanmalar ve finansmana erişimde yaşanan tıkanıklıklar, yabancı sermayenin karar alma mekanizmasını yavaşlattı. İmalatçının önünü göremediği bir ortamda, küresel devler uzun vadeli taahhüt altına girmekten çekindi.

Bir diğer kritik nokta ise Avrupa Birliği’nin yürürlüğe koyduğu yeşil dönüşüm ve yeni nesil üretim standartlarıydı. Biz sanayideki karbon ayak izini ve sürdürülebilirlik kriterlerini tartışırken, Doğu Avrupa ülkeleri teşvik paketleriyle yatırımcıyı çoktan ikna etmişti. Üstelik büyük ölçekli siparişleri karşılayacak devasa tesislerin yetersizliği de eklenince, yüksek hacimli sanayi hamleleri başka coğrafyalara kaydı.

Küresel tedarik zincirinde kartlar hâlâ yeniden dağıtılıyor ve fırsat penceresi tamamen kapanmış değil. Ancak Türkiye’nin bu süreci bir kayıp olarak görüp kenara çekilmek yerine, sanayideki yapısal sorunları çözüp yatırım iklimini yeniden inşa etmesi gerekiyor.

#tedarikzinciri #küreselekonomi #yatırım #doğrudanyatırım