Türkiye, küresel enerji piyasalarında yaşanan köklü değişimin merkezinde yer alarak, arz güvenliğini sağlama ve iklim hedeflerine ulaşma yolunda tarihi bir dönüşüm süreci yürütüyor. Bu dönüşümün en somut, en stratejik ve küresel ölçekte ses getiren öncü projesi ise Cengiz Enerji tarafından Bingöl’de hayata geçirilen Aşağı Kaleköy Birleşik Hibrit Enerji Santrali. Sadece Türkiye’nin değil, Avrupa’nın da en büyük birleşik hibrit santrali olma özelliğini taşıyan bu tesis, yenilenebilir enerji kaynaklarının verimli kullanımı konusunda yeni bir paradigma ortaya koyuyor. Cengiz Enerji CEO’su Ahmet Türkoğlu, Türkiye’de İş Dünyası dergisine verdiği özel röportajda, bu hibrit modelin Türk enerji sektörü için taşıdığı dönüm noktasını, depolama teknolojilerinin gelecekteki rolünü ve şirketin agresif yenilenebilir enerji hedeflerini derinlemesine analiz ediyor.
Ahmet Türkoğlu
SİSTEMDEKİ “ALTIN” KAPASİTEYİ KORUMA STRATEJİSİ
Ahmet Türkoğlu, Aşağı Kaleköy projesini “sadece bir endüstriyel yatırım değil, Türkiye’nin enerji vizyonuna koyulmuş çok güçlü bir tuğla” olarak tanımlıyor. Mevcut 500 megavat (MW) kurulu güce sahip hidroelektrik santraline (HES) 80 megavat kapasiteli bir güneş enerji santralinin (GES) eklenmesiyle oluşan bu hibrit yapı, aslında elektrik sistemin deki verimsizlikleri ortadan kaldırmayı hedefliyor. Türkoğlu’nun analizlerine göre, yenilenebilir enerjideki en büyük zorluk kaynakların süreksizliği. Hidroelektrik santralleri, suyun bol olduğu kış ve bahar aylarında tam kapasite çalışırken, kurak dönemlerde veya güneşin en verimli olduğu yaz aylarında üretim kapasiteleri doğal olarak düşüş gösteriyor. İşte hibrit modelin “sihirli” formülü tam bu noktada devreye giriyor: “GES ve HES birbirinin eksiğini kapatıyor. Hidroelektrik üretimi düştüğünde güneş devreye giriyor, güneşin zayıfladığı anlarda ise su gücü sistemi dengeliyor.”
Bu modelin teknik avantajı ise iletim hatlarının ve trafo merkezlerinin verimli kullanımıdır. Türkoğlu, bu durumu şu şekilde açıklıyor: “Yılın büyük bölümünde tam kapasite kullanılmayan, tabiri caizse ‘altın’ değerin deki iletim altyapımızı, GES sayesinde yaz aylarında da maksimum verimle kullanıyoruz. Ek altyapı yatırımına gerek kalmadan, mevcut tesislerimizin çıktısını artırıyoruz. Girdisi uygun maliyetli olan bu yeşil enerjiyi istikrarlı bir şekilde sisteme dahil ediyoruz.
HİBRİTTE “DEPOLAMA” VE GELECEK VİZYONU
Aşağı Kaleköy’deki başarı, gelecekteki hibrit projeler için de bir standart belirliyor. Türkoğlu’na göre, sistemin istikrarını daha da güçlendirmek için güneş kapasitesinin mevcut değerlerin üzerinde olması gerektiğini savunuyor. Türkoğlu, “Bu tip hibrit santrallerde, sisteme gerçek bir depolama gücü katmak ve boş zamanları daha verimli değerlendirmek için güneş kapasitesinin mevcut kapasitenin dört katına ulaşması gerektiğini düşünüyoruz” diyerek, uzun vadeli stratejilerini ortaya koyuyor. Depolama teknolojileri, Cengiz Enerji’nin gelecek planlarının merkezinde yer alıyor. Şirket, ön lisansını aldığı 500 MW kurulu gücündeki yeni GES portföyünü, batarya depolamalı yenilenebilir kaynaklı portföyünü hayata geçirmeyi planlıyor. İzin süreçleri ve finansman aşamaları titizlikle yürütülen bu projeler, yenilenebilir enerjinin şebekeye uyumunu sağlayacak en önemli araç olarak görülüyor.
REKOR PERFORMANS VE OPERASYONEL BAŞARI
Projenin başarısı sadece teoride değil, sahadaki pratik sonuçlarla da tescillendi. Bingöl bölgesindeki Aşağı Kale köy, Yukarı Kaleköy ve Beyhan barajlarında bu yıl, son beş yılın ortalamasının tam iki katı su girişi yaşandı. Cengiz Enerji, bu yoğun su gelişi döneminde güneşle entegre çalı şan sistemini çok verimli yöneterek, suyun tek bir damlasını dahi israf etmeden elektrik enerjisine dönüştürmeyi başardı. Türkoğlu, bu durumu “Operasyonel mükemmellik ve teknolojik entegrasyonun bir sonucu” olarak nitelendiriyor.
CENGİZ ENERJİ’NİN “YEŞİL” ROTASI VE İSTİHDAM VİZYONU
Türkiye’nin 2035 yenilenebilir enerji hedefleri oldukça iddialı. Cengiz Enerji de Türkiye’de bugünkü 5 bin 162 MW kurulu gücünün yüzde 61’ini oluşturan yenilenebilir enerji payını, önümüzdeki 5 yıl içinde yüzde 70 seviyesine çıkarmayı hedefliyor. Türkoğlu, “Bu oranı yukarı taşımak için her türlü fırsatı değerlendirmeye hazırız. Hem Türkiye’de hem de yurt dışında yenilenebilir enerjiye yatırım yapmaya kararlılıkla devam edeceğiz” diyerek şirketin rotasını çiziyor. Ancak Türkoğlu, gerçekçi bir yaklaşımı da elden bırakmıyor. Yenilenebilir kaynakların henüz baz yükü tam olarak karşılayamadığına dikkat çeken Türkoğlu, “Türkiye’nin nükleer enerji santralleri henüz devreye girmediği için, sistem denge sini sağlamak adına kömür ve doğalgaz santralleri şu aşamada zorunlu birer baz yük kaynağıdır. Hedefimiz, zamanla bu fosil yakıtlı üretimin yerini nükleer ve depolamalı yenilenebilir sis temlerin almasıdır” ifadelerini kullanıyor. Projenin bölgeye kattığı değere değinen Türkoğlu, yerel istihdamın sürdürülebilirliğin anahtarı olduğunu vurguluyor. Bölgedeki tesislerde görev yapan yaklaşık 300 kişilik ekibin büyük çoğunluğu yerel halktan oluştuğunu belirten Türkoğlu, “Yerel insanımızı eğitmek ve bu tesislerde tutmak, bizim için hem operasyonel bir avantaj hem de sosyal bir sorumluluk. Bingöl’deki bu hibrit merkez, Türkiye’nin enerji dönüşümüne öncülük ederken Doğu Anadolu’nun kalkınmasında da lokomotif görevi görüyor” diye konuştu. Cengiz Enerji, Bingöl’de sadece bir enerji santrali işletmiyor; Türkiye’nin enerji geleceği için hibrit teknolojilerin, verimli altyapı kullanımının ve yerel kalkınmanın iç içe geçtiği çok katmanlı, vizyoner bir model inşa ediyor.
