İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından 1968 yılından bu yana aralıksız olarak hazırlanan ve Türkiye sanayisinin pusulası niteliğini taşıyan “İSO Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması-2025” sonuçları, Odakule’de düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna duyuruldu. İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan’ın ev sahipliğinde açıklanan veriler, Türk sanayisinin zorlu finansal koşullara rağmen ihracat ve teknoloji odaklı büyüme performansını sürdürdüğünü ortaya koydu. Listede üretimden satışlara göre TÜPRAŞ 698,8 milyar liralık performansıyla zirvedeki yerini korurken, 2025 yılına damgasını vuran gelişme savunma sanayii şirketlerinin devler ligindeki yükselişi oldu. İSO 500 tarihinde ilk kez iki savunma sanayii kuruluşu; TUSAŞ ve Aselsan, ilk 10 içerisinde yer alma başarısı göstererek Türkiye’nin yüksek teknoloji ve rekabet gücü alanındaki iddiasını pekiştirdi.
TÜPRAŞ ZİRVEDEKİ YERİNİ KORUDU
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşu 698,8 milyar liralık üretimden satışıyla yine TÜPRAŞ oldu. TÜPRAŞ’ı 538,3 milyar lira ile Ford Otomotiv ve 327,9 milyar lira ile Star Rafineri takip etti. Listenin ilk üç sırasında geçen yıla göre bir değişiklik yaşanmazken, ilk 10 içerisinde önemli yer değişimleri meydana geldi.
SAVUNMA SANAYİİ DEVLER LİGİNE GİRDİ
2025 yılı verileri, savunma sanayisinin yükselişine sahne oldu. İSO 500 tarihinde ilk kez iki savunma şirketi birden ilk 10’da yer aldı. TUSAŞ 140,9 milyar liralık satışla 7. sıraya, Aselsan ise 130,2 milyar liralık satışla 9. sıraya yerleşerek büyük bir başarıya imza attı. Bahçıvan, bu durumu sanayinin teknoloji geliştirme kapasitesinin ve küresel rekabet gücünün geldiği noktanın bir göstergesi olarak nitelendirdi.
FİNANSMAN MALİYETLERİ EN BÜYÜK ENGEL
Sanayide sektörel ayrışmaların derinleştiğine dikkat çeken Erdal Bahçıvan, yüksek finansman maliyetlerinin sanayicinin üzerindeki en büyük baskı unsuru olduğunu vurguladı. Özellikle geleneksel sektörlerin zorlandığına işaret eden Bahçıvan, 2026 yılında da finansman zorluklarının süreceğinin altını çizerek, kredi maliyetleri ve finansmana erişim konularının acilen gözden geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
İHRACAT VE TEKNOLOJİDE GÜÇLÜ SİNYALLER
Zorlu ekonomik koşullara rağmen sanayinin dayanıklılığını koruduğunu belirten İSO Başkanı, şu verileri paylaştı:
İhracat Artışı:
İSO 500 şirketlerinin ihracatı yüzde 8,4 artarak 104,7 milyar dolara yükseldi.
Yenilikçilik:
AR-GE harcaması yapan firma sayısında ve toplam harcamalarda artış kaydedildi.
Teknolojik Dönüşüm:
Yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı yüzde 7,6’ya ulaştı.
Halka Arz:
Halka açık kuruluş sayısı 91’e çıkarak finansmana erişimde yeni bir kapı açtı.
NİTELİKLİ İNSAN KAYNAĞI ŞART
Bahçıvan, sanayinin geleceğinin nitelikli iş gücünde yattığını belirterek, “Yeni sanayi düzeninde rekabet artık nicelikle değil, donanımlı ve yetkin çalışanlarla sağlanacak. Eğitimli iş gücü, Türkiye’nin gelecekteki en önemli rekabet avantajı olacaktır” dedi.
