Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Londra’da Chatham House etkinliğinde yaptığı açıklamalarla küresel enerji piyasalarına ilişkin alarm verdi.
ABD-İran savaşının başlamasıyla birlikte büyük bir enerji şoku yaşandığını belirten Birol, kriz nedeniyle günlük 14 milyon varillik petrol kaybı oluştuğunu söyledi.
Birol, yaşanan sürecin geçmiş enerji krizlerinden çok daha büyük sonuçlar doğurduğunu belirterek, petrol fiyatlarının savaş öncesine göre neredeyse iki katına çıktığını ifade etti.
“TEMMUZ VE AĞUSTOSTA KIRMIZI BÖLGEYE GİREBİLİRİZ”
Küresel petrol piyasasında arz sıkıntısının giderek derinleştiğini söyleyen Birol, yaz aylarında durumun daha da kritik hale gelebileceğini açıkladı.
“Stoklar eriyor, yeni petrol gelmiyor, seyahat sezonuyla birlikte talep hızla artacak” diyen Birol, temmuz ve ağustos aylarında petrol piyasalarının “kırmızı bölgeye” girebileceği uyarısında bulundu.
Uzmanlar, bu senaryonun petrol fiyatlarında yeni tarihi zirveleri beraberinde getirebileceğini değerlendiriyor.
“HÜRMÜZ’ÜN KAPANMASIYLA VAZO KIRILDI”
Fatih Birol, enerji krizinin çözümüne ilişkin en kritik mesajını ise Hürmüz Boğazı üzerinden verdi.
“Hürmüz’ün kapanmasıyla vazo kırıldı” ifadelerini kullanan Birol, küresel enerji güveninin ciddi şekilde sarsıldığını söyledi.
“Krizin tek ve nihai çözümü koşulsuz şartsız Hürmüz’ün açılmasıdır” diyen Birol, ülkelerin artık yeni enerji tedarik yolları aramaya başlayacağını ifade etti.
Ortadoğu’nun güvenilir petrol ihracatçısı imajının da ağır yara aldığını vurguladı.
“ENERJİ GÜVENLİĞİ ARTIK ULUSAL GÜVENLİK”
Enerji piyasalarında artık yalnızca fiyatların değil, arz güvenliğinin de belirleyici olacağını söyleyen Birol, dünyadaki enerji dengelerinin kökten değiştiğine dikkat çekti.
“Dünya çok daha tehlikeli bir yere dönüşüyor. Artık enerji güvenliği, ulusal güvenlik demek” ifadelerini kullanan Birol, birçok ülkenin kriz sonrası yeni enerji politikaları geliştireceğini belirtti.
ELEKTRİKLİ ARAÇ VE YENİLENEBİLİR ENERJİ ÇIKIŞI
Fatih Birol, enerji krizinin elektrikli araçlara ve yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandıracağını da söyledi.
Elektrikli otomobillerin çevresel kaygılardan çok ekonomik avantaj nedeniyle tercih edildiğini belirten Birol, “Ucuz ve bol elektrik geleceğin en büyük gücü olacak” dedi.
Yapay zeka yarışında da enerjinin belirleyici rol oynayacağını vurgulayan Birol, “Yapay zeka yarışını ucuz ve bol elektriği olan kazanacak” ifadelerini kullandı.
NÜKLEER ENERJİ GÜÇLÜ ŞEKİLDE GERİ DÖNÜYOR
Birol, küresel enerji dönüşümünde nükleer enerjinin yeniden yükselişe geçtiğini söyledi.
Geçen yıl dünyada kurulan yeni elektrik santrallerinin yüzde 75’inin yenilenebilir enerji kaynaklarından oluştuğunu belirten Birol, enerji krizinin ülkeleri daha dayanıklı sistemler kurmaya zorladığını ifade etti.
Savaş nedeniyle rafineriler, petrol sahaları ve boru hatlarında ciddi hasar oluştuğunu açıklayan Birol, özellikle petrol gelirine bağımlı ülkelerin ağır ekonomik baskı altında kaldığını söyledi.
Irak’ın gelirlerinin yüzde 90’ının petrolden sağlandığını hatırlatan Birol, üretim kapasitesinin yeniden eski seviyelere ulaşmasının bazı ülkelerde yıllar sürebileceğini kaydetti.
Olası arz krizlerine karşı IEA rezervlerinin kullanılabilir durumda olduğunu belirten Fatih Birol, “Stoklarımızın yüzde 80’i hâlâ elimizde. Gerekirse piyasaya sürülebilir” dedi.
Ancak uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin çözülmemesi halinde mevcut rezervlerin bile küresel piyasalardaki baskıyı tamamen hafifletmeye yetmeyebileceğini değerlendiriyor.
