İklim Kanunu kapsamında yürürlüğe giren yeni yönetmelikle yerel iklim politikalarında ortak bir uygulama dönemine geçiliyor. Belediyelerin hazırlayacağı planlar, enerji ve ulaşımdan sanayi, tarım ve su yönetimine kadar farklı alanlardaki emisyon azaltım çalışmalarını kapsayacak.
HER İLİN EMİSYON KAYNAĞI BELİRLENECEK
Yeni düzenlemeyle bugüne kadar farklı yöntemlerle hazırlanan yerel iklim planlarının 81 ili kapsayan ortak bir sistem altında yürütülmesi öngörülüyor. Her il kendi iklim risklerini ve sera gazı emisyonlarını belirleyerek azaltım hedeflerini ve uygulanacak projeleri ortaya koyacak.
Binalar, ulaşım, sanayi ve atık başta olmak üzere sektörlerin enerji tüketimleri ayrı ayrı değerlendirilecek. Böylece enerji verimliliği yatırımlarına ihtiyaç duyulan alanlar, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılabileceği bölgeler ve yüksek emisyon azaltımı sağlayabilecek projeler belirlenecek.
GES VE ELEKTRİKLİ ARAÇLAR İZLENECEK
Yerel planlar kapsamında belediye binalarında enerji verimliliği uygulamaları, çatı üstü güneş enerjisi sistemleri, elektrikli belediye araçları, toplu taşıma yatırımları ve atıktan enerji üretimi gibi projelerin sonuçları ölçülebilecek.
Projelerin enerji tasarrufu ve sera gazı emisyonlarına etkisinin takip edilmesiyle yerel iklim politikalarının ölçülebilir hale getirilmesi amaçlanıyor.
PLANLAR İÇİN E-YİDEP SİSTEMİ KURULACAK
Yerel İklim Değişikliği Eylem Planlarının hazırlanması, uygulanması ve izlenmesi için İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından teknik kılavuzlar hazırlanacak. Belediyelere sera gazı envanteri, iklim risk değerlendirmesi, izleme ve iklim finansmanı konularında da teknik destek sağlanacak.
Süreçte kullanılacak internet tabanlı E-YİDEP sistemine belediyeler ve ilgili kurumlar veri girecek. Planların uygulanma durumu ve sonuçları bu sistem üzerinden izlenecek, planlar ile sonuçlar İklim Portal üzerinden kamuoyuna açıklanacak.
FİNANSMAN KAYNAKLARI DA PLANLANACAK
Her iklim eylemi için tahmini bütçe ve olası finansman kaynakları da planlama aşamasında belirlenecek. Böylece enerji verimliliği, çatı GES, elektrikli ulaşım ve düşük karbonlu altyapı projelerinin maliyeti, uygulama takvimi, enerji tasarrufu ve emisyon azaltım potansiyeli ortaya konulacak.
Yönetmelik yeni bir finansman fonu oluşturmazken belediyelerin ulusal destek programları, İller Bankası kaynakları, uluslararası finans kuruluşları, iklim fonları ve hibe programlarına sunabileceği proje portföylerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
İLK PLANLAR 2028-2032 DÖNEMİNİ KAPSAYACAK
İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları 31 Aralık 2026’ya kadar valilerin başkanlığında oluşturulacak. Kurullarda belediyelerin yanı sıra kamu kurumları, üniversiteler, meslek kuruluşları ve diğer ilgili paydaşlar yer alacak.
İlk Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları 2028-2032 dönemini kapsayacak ve 31 Aralık 2027’ye kadar karara bağlanacak. 2026’da kurumsal yapılanma ve veri hazırlıkları tamamlanırken, 2027’de sera gazı envanterleri, iklim risk değerlendirmeleri, hedefler, eylemler, sorumlu kurumlar ve finansman kaynakları belirlenecek.
Planların 5 yılda bir güncellenmesi öngörülüyor.
ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ HER YIL ÖLÇÜLECEK
YİDEP kapsamındaki çalışmaların sonuçları her yıl takip edilecek. Belediyeler, bir önceki yıl hayata geçirilen eylemleri ve sonuçlarını her yıl 30 Haziran’a kadar E-YİDEP sistemine aktaracak. İl sera gazı envanterleri de yıllık olarak güncellenecek.
Enerji dönüşümü; kurulan güneş enerjisi kapasitesi, yenilenebilir enerji üretimi, belediye binalarındaki enerji tüketimi, elektrikli araç sayısı, toplu taşıma kullanım oranı, enerji tasarrufu ve azaltılan sera gazı emisyonu gibi göstergeler üzerinden değerlendirilecek.
İzleme sonuçları her yıl İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları tarafından ele alınacak. Yıllık değerlendirme raporlarının 31 Ekim’e kadar sisteme girilerek kamuoyuyla paylaşılması planlanıyor.
