Son dönemde vatandaşların sıklıkla tercih ettiği IBAN yoluyla para transferleri, beraberinde hukuki ve mali riskler de getiriyor. Özellikle bazı işletmelerin kredi kartı komisyonundan kaçınmak ya da belge düzenlememek amacıyla ödemeleri IBAN üzerinden talep etmesi, hem tüketici hem de hesap sahibi açısından sorunlara yol açabiliyor.
“AÇIKLAMA” KISMI HAYATİ ÖNEMDE
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Olgun Değirmenci, IBAN yoluyla para göndermenin hukuki olarak sebebe dayalı bir işlem olduğunu belirtti.
Transfer sırasında açıklama kısmına ödemenin nedeninin yazılmasının yanlış anlaşılmaları önleyeceğini vurgulayan Değirmenci, sözleşmeye dayalı bir ödeme söz konusuysa bunun mutlaka belirtilmesi gerektiğini ifade etti. Aksi halde, hesap hareketlerinin vergi ve ceza hukuku açısından incelemeye konu olabileceğini kaydetti.
Değirmenci, IBAN’a gelen paranın suç gelirleriyle bağlantılı olması ya da şüpheli hesaplardan aktarılması durumunda, hesap sahibinin de inceleme kapsamına alınabileceğini belirtti. Bu süreçte bankaların şüpheli işlem bildirimi yapabildiğini, bildirimlerin ise Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından değerlendirildiğini hatırlattı.
KAYIT DIŞILIK VE VERGİ RİSKİ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Mustafa Çolak ise IBAN transferlerinde kayıt dışılıkla mücadele açısından dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
Çolak, mal ve hizmet alımlarında şahsi hesaplar yerine işletmeye kayıtlı IBAN’ların kullanılmasının önemine işaret etti. Transfer açıklamasına “araç tamir bedeli”, “kira ödemesi”, “kapora”, “özel ders ücreti” gibi işlemi tanımlayan ifadelerin yazılmasının, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda kanıt niteliği taşıyacağını vurguladı.
Yüksek tutarlı ve düzenli para girişlerinin ticari faaliyet olarak değerlendirilmesi halinde kayıt dışı gelir sayılabileceğini belirten Çolak, bunun cezalı vergi tarhiyatına yol açabileceğini ifade etti.
ADLİ SORUŞTURMA RİSKİ
Çolak, kaynağı belirsiz ve şüpheli para hareketlerinde hesaplara ve mal varlıklarına el konulabileceğini, suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı kapsamında adli soruşturma başlatılabileceğini kaydetti.
Uzmanlar, mağduriyet yaşanmaması için şu uyarılarda bulundu:
- IBAN transferlerinde mutlaka açıklama yazılmalı.
- Bilinmeyen ve teyit edilmemiş hesaplara para gönderilmemeli.
- İşletme unvanı ile IBAN eşleşmesi kontrol edilmeli.
- Ödeme karşılığında fatura veya fiş talep edilmeli.
Hukukçular, belge düzenlenmemesi halinde işlemlerin Gelir İdaresi Başkanlığı’nın dijital kanalları üzerinden ihbar edilebileceğini hatırlatarak, açıklamasız ve belgesiz IBAN transferlerinin ileride hem alıcı hem de gönderici açısından ciddi mali yaptırımlara neden olabileceği uyarısında bulundu.
