İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran’ın görüşlerini Türkiye Gazetesi’ndeki köşesinde sütunlarına taşıyan dergimizin Genel Yayın Yönetmeni Celal Toprak’ın geçen yılki yazısı Türkiye ekonomisinin zorlu parasal sıkılaşma dönemecinden geçerken kamuoyuna yansıyan kritik analizleri bugün masada. Yazıda paylaşılan ve piyasaların yönünü işaret eden öngörüler, 2025 yılının sonuna gelindiği bu günlerde çarpıcı bir gerçekleşme yüzdesi yakaladı.
SOĞUMA VE ENFLASYON HEDEFİ TUTARLILIĞI
Aran’ın ekonomideki soğuma ve kemer sıkma senaryosu tam anlamıyla hayat buldu. Yüksek faiz ortamı, kredi büyümesindeki keskin yavaşlama ve TCMB’nin sıkı politika duruşu, Tüketici Güveni Endekslerini aşağı çekti ve kredi kartı/bireysel kredi kullanımlarında zorlanmaları beraberinde getirdi.
Enflasyon tarafında ise Aran’ın 2024 yılsonu için öngördüğü yüzde 38-42 bandındaki enflasyon tahmini, TÜİK verileriyle büyük ölçüde tutarlılık gösterdi. Baz etkisinin yanı sıra aylık düşüş trendi, ekonominin soğuma sinyallerini destekleyerek 2025’e girildi.
FAİZDE DÖNÜŞÜM VE REEL SEKTÖRDE ELEME
En çok beklenen gelişmelerden biri olan politika faizi indirimi döngüsü de beklentilere paralel ilerledi. Aran’ın tahminiyle uyumlu olarak, TCMB 2024 yılının son çeyreğinde (Ekim-Aralık) politika faizini zirve olan yüzde 50’den kademeli olarak indirerek sıkılaşma döngüsünü resmen sonlandırdı ve normalleşme adımlarına başladı.
Bu süreçte reel sektörde yaşanan zorlanma da öngörülmüştü. Yüksek finansman maliyeti, daralan iç talep ve rekabet, özellikle nakit akışını yönetemeyen KOBİ’ler için ciddi sorunlar yarattı. 2024 sonu ve 2025 başı itibarıyla iflas ve konkordato başvurularında gözlemlenen artış, Aran’ın “kanaatkar fiyatlama yapanların ayakta kalacağı” öngörüsünü destekledi.
ARTAN BORÇLULUK VE İSTİHDAMIN AĞIRLAŞAN YÜKÜ
Sıkılaşmanın en ağır sonuçlarından biri olan bireysel borçluluk artışı da ne yazık ki gerçekleşti. BDDK verileri, bireysel kredi ve kredi kartlarındaki takipteki alacak oranlarında (NPL) belirgin bir artış olduğunu ortaya koydu. Yüksek faizlerin borç çevirme maliyetini katlaması, vatandaşları zor durumda bıraktı.
Öte yandan, Aran’ın 2025’te işsizlik artışı tahmini, kontrollü bir şekilde de olsa gerçekleşmeye başladı. Şirketlerin verimlilik odaklı çalışmalara yönelmesi ve talep daralması, işsizlik verilerini kontrollü bir artış eğilimine soktu.
2025 ÖNGÜRÜLERİ DE TAM İSABETLİ OLDU
2025 yılında dezenflasyon sürecinin devam edeceğini öngören Aran, enflasyonun gerilemesini ve buna paralel olarak Merkez Bankası’nın faiz indirimlerine kademeli olarak devam edeceğini belirtmişti.
Aran, yıl genelinde ekonomik büyümenin dengeleneceğini tahmin ederken, yüksek maliyetler altında zorlanan reel sektörün ve özellikle KOBİ’lerin finansal olarak desteklenmesinin sürdürülebilirlik açısından kritik olduğunu vurgulamıştı.
2025’i teknolojinin bankacılık stratejilerinin merkezinde olduğu bir yıl olarak tanımlayan Aran; yapay zeka, platform bankacılığı ve sürdürülebilir finans yatırımlarının bankaların ana odak noktaları olmaya devam edeceğini belirtmişti.
Böylece Celal Toprak’ın köşesinde yazdığı Hakan Aran’ın birçok öngörüsünün gerçekleşmesi ekonomi çevrelerince büyük takdir gördü.
