Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışının durma noktasına gelmesiyle dünya ekonomisi, tarihinin en büyük tedarik kesintisiyle karşı karşıya kaldı. IEA Başkanı Fatih Birol, piyasada oluşan bu dev boşluğu doldurmak için 400 milyon varillik stratejik rezervin kullanımına başlandığını duyurdu. Paris’teki merkezden yapılan açıklamaya göre, özellikle arz sıkıntısının en derinden hissedildiği Asya piyasalarına petrol akışı başladı. Bu hamle, enerji güvenliğini korumak ve tırmanan fiyatları dengelemek adına IEA tarihindeki altıncı ve en büyük müdahale olarak kayıtlara geçti.
ASYA’DA MUTFAKLARA KADAR YANSIYAN KRİZ
Petrol tedarikindeki bu kesinti sadece sanayiyi değil, günlük hayatı da doğrudan etkiledi. Özellikle Güney ve Güneydoğu Asya’daki gelişmekte olan ekonomilerde ciddi bir enerji kıtlığı yaşanıyor. Taşımacılığın yanı sıra mutfak yakıtı olan LPG temininde de büyük zorluklar çekildiği belirtiliyor. Fatih Birol, stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesinin fiyatlarda bir nebze gevşeme sağladığını ancak tam bir istikrar için Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli geçişe açılmasının şart olduğunu vurguladı.
REZERVLERİN %80’İ HALA GÜVENLİK İÇİN BEKLETİLİYOR
Piyasaya sürülen 400 milyon varillik miktarın büyüklüğüne rağmen, IEA üye ülkelerinin elinde hala güçlü bir savunma mekanizması bulunuyor. Yapılan planlamaya göre, bu devasa kullanım tamamlandığında dahi toplam stokların yalnızca yüzde 20’si eksilmiş olacak. Geriye kalan 1,4 milyar varillik rezerv, krizin derinleşmesi ihtimaline karşı bir sigorta olarak tutuluyor. Bu durum, enerji otoritelerinin “gerekirse daha fazlasını yapabiliriz” mesajını piyasalara net bir şekilde iletmesini sağlıyor.
BOĞAZ AÇILSA BİLE TOPARLANMA ZAMAN ALACAK
Hürmüz Boğazı, dünyadaki günlük petrol talebinin yüzde 20’sinin geçtiği kritik bir koridor olma özelliğini taşıyor. Fatih Birol, boğaz yarın açılsa bile küresel ticaretin eski ritmine dönmesinin aylar alabileceği konusunda uyardı. Tedarik zincirindeki bozulmaların kalıcı hasar bırakmaması adına Amerika kıtasından 170 milyon, Avrupa ve Asya-Pasifik bölgesinden ise 200 milyon varilin üzerinde ek desteğin kademeli olarak piyasaya sürülmesi planlanıyor.
1974’TEN BU YANA EN KRİTİK EŞİK
IEA’nın kurulduğu günden bu yana yalnızca altı kez başvurduğu bu yöntem, mevcut durumun vahametini ortaya koyuyor. Daha önce 1991, 2005, 2011 ve 2022 yıllarında başvurulan stratejik rezerv kullanımı, bu kez jeopolitik gerilimlerin en üst seviyeye ulaştığı bir dönemde gerçekleşiyor. Enerji arzındaki bu devasa operasyonun, küresel enflasyon ve üretim maliyetleri üzerindeki baskıyı ne ölçüde azaltacağı ise önümüzdeki günlerde netleşecek.
#EnerjiKrizi #FatihBirol #PetrolRezervi #EkonomiGündemi
