TCMB’den eşel mobilin enflasyon üzerindeki etkisi hesapladı

0

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “Merkezin Güncesi” blogunda yayımladığı çalışmada eşel mobil mekanizmasının enflasyon üzerindeki etkilerini mercek altına aldı. Mart 2026 itibarıyla uygulamaya giren sistemin, özellikle küresel enerji fiyatlarındaki yükselişin yurt içi fiyatlara geçişini önemli ölçüde frenlediği belirtildi.

AKARYAKIT ENFLASYONDA KİLİT ROLDE

Analizde, akaryakıtın enflasyon açısından kritik bir kalem olduğuna dikkat çekildi. 2026 yılında tüketici sepetinde yüzde 3,21 paya sahip olan akaryakıtın fiyatındaki artışların hem doğrudan hem de ulaştırma ve gıda gibi alanlar üzerinden dolaylı etkiler yarattığı ifade edildi. Ayrıca bu kalemin fiyatlama davranışları ve beklentiler üzerinde de belirleyici olduğu vurgulandı.

Çalışmada, akaryakıt fiyatlarının ürün maliyeti, dağıtım marjı, EPDK payı ve vergilerden oluştuğu hatırlatılarak, eşel mobil sisteminin özellikle vergi ayağı üzerinden işlediği aktarıldı. 4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren uygulama kapsamında, ÖTV ayarlamalarıyla maliyet artışlarının pompaya yansımasının sınırlandığı kaydedildi.

ENFLASYONA ETKİSİ HESAPLANDI

Merkez Bankası’nın hesaplamalarına göre, Brent petrol fiyatındaki yüzde 10’luk artış normal koşullarda enflasyonu 12 ay sonunda yaklaşık 1 puan yükseltiyor. Ancak eşel mobil devredeyken bu etkinin belirgin şekilde azaldığı görülüyor. Brent petrolün ortalama 70 dolar olduğu senaryoda enflasyona etkisi 1,9 puandan 0,6 puana düşerken, 90 dolar seviyesinde ise sistemin 3,7 puana kadar azaltıcı katkı sağladığı hesaplanıyor.

DIŞ ŞOKLARA KARŞI DENGELEYİCİ MEKANİZMA

Analizde ayrıca küresel enerji fiyatlarının para politikasının doğrudan kontrolünde olmadığına işaret edilerek, eşel mobilin dış şoklara karşı bir dengeleyici rol üstlendiği ifade edildi. TCMB, bu mekanizmanın jeopolitik gelişmeler kaynaklı fiyat artışlarının etkisini sınırlayarak dezenflasyon sürecine katkı sunacağını değerlendirdi.