Ekonomi Gazetecileri Derneği tarafından 30 Mart 2026 tarihinde düzenlenen basın buluşmasında konuşan Ali Kırali, 2025 yılı tarım piyasası gerçekleşmeleri ile 2026 yılı beklentilerini değerlendirdi. Kırali, Türkiye Ürün İhtisas Borsası’nın kuruluşundan bugüne kadar geçen sürede tarım ticaretinde şeffaflık, güven ve finansal erişim açısından önemli kazanımlar elde edildiğini ifade etti.
TÜRİB’İN 7 YILLIK YOLCULUĞU
Kırali, 2005 yılında lisanslı depoculuk mevzuatının oluşturulmasıyla başlayan sürecin, 2011 yılında ilk lisanslı depo ve 2015’te ilk elektronik ürün senedi ihracıyla önemli aşamalar kaydettiğini belirtti. 8 Haziran 2018’de kurulan TÜRİB’in, 26 Temmuz 2019’da ilk işlemini gerçekleştirdiğini hatırlatan Kırali, sistemin bugün geldiği noktada güçlü bir ekosisteme dönüştüğünü vurguladı.
TÜRİB ortaklık yapısına da değinen Kırali, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve ticaret borsalarının yüzde 51 payla en büyük hissedar olduğunu, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin yüzde 15, Borsa İstanbul grubu kurumlarının ise yüzde 25 paya sahip olduğunu aktardı.
402 MİLYAR LİRALIK İŞLEM HACMİ
TÜRİB’in faaliyete geçtiği 2019’dan bu yana 402 milyar TL işlem hacmine ulaştığını açıklayan Kırali, toplamda 60 milyon ton ürünün el değiştirdiğini söyledi. İşlem hacminde en büyük payı buğday, mısır ve arpanın aldığını belirten Kırali, ürün çeşitliliğinin artırılması için çalışmaların sürdüğünü ifade etti.
Türkiye genelinde 54 il ve 163 ilçede faaliyet gösteren 263 lisanslı depo ile 14 milyon tonun üzerinde depolama kapasitesine ulaşıldığını kaydeden Kırali, bu kapasitenin ülke hububat üretiminin yaklaşık yüzde 38’ine karşılık geldiğini dile getirdi.
TARIMDA DİJİTAL DÖNÜŞÜM: TÜRİS VE ÜPAK SİSTEMİ
Kırali, tarım piyasasının dijitalleşmesi amacıyla başlatılan TÜRİS projesinin 13 Ocak 2025’te devreye alındığını belirtti. Ürün Piyasası Aracı Kurumları (ÜPAK) aracılığıyla daha etkin bir piyasa yapısına geçildiğini vurgulayan Kırali, bu sistemin tarım ürünlerinin finansallaşmasında yeni bir dönemin kapısını araladığını söyledi.
TÜRİB’in en önemli hedeflerinden birinin vadeli işlem piyasasını devreye almak olduğunu belirten Kırali, 2026 yılının ikinci yarısında bu piyasanın faaliyete geçirilmesinin planlandığını açıkladı. Bu adımın, emtia piyasalarında risk yönetimini güçlendireceğini ve ileri tarihli fiyat oluşumuna katkı sağlayacağını ifade etti.
YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ GÖZETİM SİSTEMİ DEVREDE
Kırali, piyasa güvenliğini artırmak amacıyla TÜBİTAK destekli “Algoritmik Tespit ve İzleme Platformu (ATİP)” projesinin hayata geçirildiğini söyledi. Yapay zekâ destekli bu sistemle piyasa gözetiminin daha etkin hale getirildiğini belirtti.
ULUSLARARASI AÇILIM VE YENİ PİYASALAR
TÜRİB’in uluslararası alanda da büyümeyi hedeflediğini kaydeden Kırali, Çekya, Moğolistan ve Pakistan ile iş birliklerinin sürdüğünü ifade etti. Ayrıca, ithal tarım ürünlerinin işlem göreceği “Uluslararası Ürün Piyasası” için çalışmaların son aşamaya geldiğini belirtti.
Katılım finansmanı kapsamında geliştirilen Teverruk Piyasası’nın da 2026 yılı içinde hayata geçirilmesinin planlandığını söyleyen Kırali, bu adımla yurt dışındaki işlem hacminin Türkiye’ye çekilmesinin hedeflendiğini dile getirdi.
LİSANSLI DEPOCULUKTA YENİ DÖNEM
2026 yılı başında kurulan Lisanslı Depoculuk Denetim A.Ş. ile sistemde denetim ve güvenin artırılacağını vurgulayan Kırali, ayrıca geliştirilen Lisanslı Depoculuk Bilgi Sistemi (LİDBİS) ile depoların anlık olarak izlenebileceğini söyledi.
“TARIMDA DEĞER ZİNCİRİNİ GÜÇLENDİRİYORUZ”
Konuşmasının sonunda tarım piyasasının sadece üretimden ibaret olmadığını belirten Kırali, “İklim dayanıklılığı; depo, senet, piyasa ve finansman zincirinin tamamıdır. Biz TÜRİB olarak bu zinciri teknoloji ve kurumsal kapasiteyle güçlendiriyoruz” dedi.
Kırali, hedeflerinin lisanslı depoculukta teknolojik dönüşümü tamamlamak, ELÜS piyasasını derinleştirmek, finansmana erişimi artırmak ve Türkiye’yi tarım emtia ticaretinde küresel bir merkez haline getirmek olduğunu sözlerine ekledi.
