Hürmüz krizi gübre arzını vurdu

0

İran’da süren savaşın Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatları aksatması, küresel gübre arzında ciddi bir daralma riskini gündeme getirdi. Uzmanlara göre bu gelişme, önümüzdeki dönemde hem tarımsal üretimi düşürebilir hem de gıda fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasına yol açabilir.

KÜRESEL TİCARETİN KİLİT NOKTASI

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin ve gübre ticaretinin üçte birinin geçtiği stratejik geçiş noktasında yaşanan aksama, piyasalarda tedirginliği artırdı. İran’ın sevkiyatları sınırlamasıyla birlikte özellikle azot ve fosfat bazlı gübrelerde arz sıkıntısı baş gösterdi.

ABC News’in haberine göre gübre üretiminin en kritik bileşenlerinden biri olan üre, krizden en fazla etkilenen ürünlerin başında geliyor. Yapılan analizler, küresel üre ticaretinin yaklaşık yüzde 30’unun kesintiye uğradığını ortaya koyuyor. Artan doğal gaz fiyatları da üretim maliyetlerini yükselterek krizin etkisini derinleştiriyor.

Krizin ekim sezonuna denk gelmesi ise riskleri daha da büyütüyor. World Food Programme yetkilileri, özellikle gelişmekte olan ülkelerde çiftçilerin gübreye erişimde ciddi zorluk yaşadığını belirtiyor.

Uzmanlara göre gübreye zamanında ulaşamayan çiftçiler daha düşük verimle karşı karşıya kalabilir. Bu durumun doğrudan gıda fiyatlarına yansıması bekleniyor.

AFRİKA VE ASYA İÇİN RİSK BÜYÜYOR

Etiyopya başta olmak üzere birçok Afrika ülkesi gübre ithalatında Körfez bölgesine büyük ölçüde bağımlı durumda. Benzer şekilde Asya’da da önümüzdeki aylarda arz sıkıntısının daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.

Her ne kadar gübre fiyatları geçmiş kriz dönemlerine kıyasla daha düşük seviyelerde seyretse de tarım ürünleri fiyatlarındaki gerileme çiftçilerin kâr marjını daraltıyor. Uzmanlar, bu durumun üretimde azalmaya ve maliyetlerin tüketici fiyatlarına daha hızlı yansımasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Uzmanlara göre hükümetlerin sübvansiyonları artırması, yerli gübre üretimini teşvik etmesi ve ihracat politikalarını yeniden gözden geçirmesi gerekiyor. Aksi halde küresel gıda sistemi yeni bir arz şokuyla karşı karşıya kalabilir.