Coface sektör ekonomisti Simon Lacoume, Orta Doğu’daki tırmanışın emtia piyasalarını sert biçimde etkilediğini belirterek, “Çatışmanın kilitlenip kilitlenmeyeceği, değer zincirinin aşağı yönlü kısmındaki mevcut şokun boyutunu belirleyecek” uyarısında bulundu.
PETROL VE AKARYAKITTA ŞOK ARTIŞLAR
Katar’daki Ras Laffan gaz kompleksine yönelik saldırılar enerji piyasasını daha da gerdi. Geçen hafta Brent petrol varil başına 119 dolarla zirve yapıp bir ayda yüzde 50 değer kazanırken, Umman DME ham petrolü 160 doların üzerine çıktı. Buna karşılık ABD WTI petrolünün 100 dolar bandında kalması, krizin bölgelere ve ürünlere göre eşitsiz yansıdığını gösteriyor.
Krizin etkileri akaryakıt fiyatlarına da doğrudan yansıdı. ABD’de perakende benzin fiyatları aylık yüzde 35 artışla tarihi zirvesine ulaşarak galon başına 3,96 dolar oldu. Asya’da (Singapur) dizel fiyatları neredeyse üç katına çıkarak varil başına 256 dolara fırladı. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verilerine göre küresel jet yakıtı fiyatları ise ikiye katlandı.
Avrupa’da doğal gaz vadeli işlemleri (Hollanda TTF endeksi) bir ayda yüzde 85 artışla megavat saat başına 55 avroya yükselirken, Asya referans fiyatı aynı dönemde iki katına çıktı. Körfez ülkelerinin ana tedarikçisi olduğu petrokimya piyasasında da fiyatlar katlanıyor. Singapur’da naftanın tonu, çatışmaların başından bu yana yüzde 60’ın üzerinde artarak 1.000 doları buldu. Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve Asya’daki düşük stok seviyeleri, polimer fiyatlarını da şimdiden yukarı çekti.
GÜBRE VE ALÜMİNYUM TEDARİKİ TEHLİKEDE
Doğal gazın, azotlu gübre üretim maliyetlerinin yüzde 80’ini oluşturması nedeniyle gübre fiyatları da sıçrama yaşadı. Granül ürenin tonu yüzde 37 artışla 665 dolara çıkarken, kesintilerin sürmesi halinde Brezilya, Hindistan ve Avrupa’nın daha fazla risk altına gireceği belirtiliyor.
Öte yandan Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel üretimin yüzde 8’ini karşılayan Körfez alüminyum sektörünü de vurdu. Bölgedeki alüminyumun yüzde 25’ini üreten Aluminum Bahrain (Alba), üretiminin yüzde 19’unu askıya aldığını açıkladı. Tüm bu olumsuz tablo karşısında alüminyum fiyatları ton başına 3.500 dolarla zirveyi gördü.
