İran merkezli çatışmanın küresel piyasalarda yarattığı belirsizlik, emtia yatırımcılarını sert bir şekilde etkiledi. Mart ayında ABD’de emtiaya dayalı borsa yatırım fonlarından yaklaşık 11 milyar dolarlık çıkış gerçekleşti. Bu rakam, 2005’ten bu yana kaydedilen en büyük aylık çözülme olarak öne çıktı. Şubat ayında güçlü girişler yaşayan emtia ETF’leri için bu gelişme, keskin bir yön değişimine işaret etti.
DEĞERLİ METALLERDE SERT SATIŞ
En büyük kayıplar değerli metaller tarafında yaşandı. Altın fonlarından 7 milyar doların üzerinde çıkış olurken, gümüş ETF’lerinde de yaklaşık 1,4 milyar dolarlık çözülme görüldü. Savaş öncesinde yükseliş trendinde olan altın, yatırımcıların kâr realizasyonuna yönelmesi ve nakde geçme isteğinin artmasıyla zayıfladı.
ABD-İsrail-İran hattında tırmanan gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar, emtia piyasalarında dalgalanmayı daha da artırdı. Bu süreçte Brent petrol fiyatı hızla yükselerek 100 doların üzerine çıktı ve 119 dolara kadar ulaştı. Enerji fiyatlarındaki bu sert hareket, piyasalardaki oynaklığı artırarak riskli varlıklardan çıkışı hızlandırdı.
YATIRIMCI YÖN DEĞİŞTİRİYOR
Uzmanlara göre mevcut tablo alışılmışın dışında. Normalde kriz dönemlerinde güvenli liman olarak görülen emtia fonlarında bu kez hızlı çıkışlar yaşanıyor. Yatırımcıların özellikle likit ve kârlı pozisyonlarını kapattığı dikkat çekiyor.
Yükselen faiz beklentileri ve güçlü dolar da altın gibi getiri üretmeyen varlıklar üzerinde baskı oluşturdu. Buna karşın enerji tarafında sınırlı da olsa bir yönelim gözleniyor. ABD petrol fonlarına yaklaşık 400 milyon dolarlık giriş olması, yatırımcıların arz şokundan faydalanmak için enerjiye kısmen yöneldiğini ortaya koyuyor. Analistler, piyasanın şu an oldukça karmaşık ve yön bulmakta zorlanan bir yapıya sahip olduğunu vurguluyor.
SAVAŞIN EMTİA PİYASALARINA ETKİSİ
Uzman raporlarına göre çatışmanın uzaması, emtia piyasalarında kalıcı etkiler yaratabilir. Mevcut görünüm, arz şokları ile talep zayıflığının aynı anda yaşandığı kırılgan bir dengeye işaret ediyor.
ENERJİ
Küresel arzın yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklık, petrol fiyatlarını kısa sürede 120 dolara yaklaştırdı. Fiyatlar hâlen yüksek seyrini korurken, arz riskinin sürmesi yukarı yönlü baskının devam edebileceğine işaret ediyor.
GÜBRE VE KİMYASALLAR
Ortadoğu’nun küresel üre ihracatındaki büyük payı nedeniyle arz daralması yaşanıyor. Bu durum azot fiyatlarında yüzde 30’a varan artışa yol açarken, polietilen gibi ürünlerde kapasite kullanım oranları yüzde 90’ın üzerine çıktı.
METALLER
Alüminyum, bölgeden gelen arzın etkisiyle destek bulurken; bakır ve nikel, zayıflayan küresel büyüme beklentileri nedeniyle baskı altında kalıyor.
KÖMÜR VE DEMİR CEVHERİ
Yükselen doğal gaz fiyatları kömüre olan talebi artırırken, demir cevheri fiyatları arz riskleriyle sınırlı bir destek görüyor.
PİL METALLERİ
Lityum ve nikel gibi batarya metallerinde üretim zinciri risk altında. Özellikle kükürt tedarikindeki aksaklıklar nikel üretimini zorlaştırırken, Çin’deki rafinaj faaliyetleri üzerinde baskı oluşturuyor.
KRİTİK MİNERALLER
Artan savunma harcamaları, tungsten, nadir toprak elementleri ve antimon gibi stratejik minerallere olan talebi artırarak bu alandaki fiyat dinamiklerini değiştirebilir.
