Hürriyet gazetesinden Sefer Leventin haberine göre:
Fatih Birol, dünyanın şimdiye kadar karşılaştığı en büyük enerji güvenliği tehdidiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı. Mevcut krizin boyutunun, 1970’lerde yaşanan petrol şoklarının toplamını bile aştığını belirten Birol, küresel ölçekte “enerji seferberliği” çağrısı yaptı.
Birol’a göre, halihazırda günlük petrol üretim kaybı 11 milyon varile ulaşmış durumda. Bu rakam, 1973 ve 1979 krizlerinde yaşanan toplam kaybın bile üzerine çıkıyor.
ENERJİ KRİZİ TARİHİ SEVİYEDE
Ortadoğu’daki gerilim nedeniyle enerji arzında büyük bir daralma yaşanıyor. Savaş öncesinde günlük yaklaşık 20 milyon varil petrolün geçtiği Hürmüz Boğazı, artık küresel enerji akışının en kritik darboğazı haline gelmiş durumda.
Alternatif yollarla piyasaya ulaşabilen petrol miktarı yalnızca 4 milyon varil seviyesinde kalırken, arz açığı hızla büyüyor.
Doğalgaz tarafında da tablo ağır: Daha önce Rusya-Ukrayna savaşı sonrası 75 milyar metreküplük kayıp yaşanırken, mevcut krizde bu rakam 140 milyar metreküpe ulaştı.
TARIM VE GIDA ZİNCİRİ DE TEHLİKE ALTINDA
Krizin etkileri yalnızca enerjiyle sınırlı değil. Dünya gübre ticaretinin üçte birinden fazlası yine Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Aynı şekilde petrokimya ürünleri, sülfür, helyum ve tıbbi gazların önemli bir bölümü de bu hattı kullanıyor.
Bu durum, önümüzdeki dönemde gıda fiyatlarında sert artış ve tarımsal üretimde aksama riskini beraberinde getiriyor.
STOKLAR DEVREDE AMA YETERLİ DEĞİL
Uluslararası Enerji Ajansı’nın girişimiyle piyasaya sürülen 400 milyon varillik stratejik stok, fiyatlarda kısa süreli rahatlama sağladı. Ancak artan jeopolitik gerilim, bu etkinin kalıcı olmasını engelledi.
Birol, mevcut stokların yalnızca yüzde 20’sinin kullanıldığını belirterek, “Gerekirse kalan rezervleri de devreye sokarız” mesajını verdi.
ENERJİ DİPLOMASİSİ ZİRVEDE
Krizle mücadele kapsamında dünya genelinde yoğun bir diplomasi trafiği yürütülüyor. Birol; Emmanuel Macron, Ursula von der Leyen ve birçok ülkenin enerji bakanlarıyla sürekli temas halinde olduklarını belirtti.
ABD, Suudi Arabistan, Norveç, Brezilya ve Asya ülkeleriyle yürütülen görüşmeler, arzı artırma ve piyasayı dengeleme çabalarının merkezinde yer alıyor.
KRİTİK UYARI: HÜRMÜZ AÇILMAZSSA KRİZ DERİNLEŞECEK
Birol’a göre alınan tüm önlemler yalnızca hasarı sınırlıyor. Asıl çözüm ise Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması.
Aksi durumda küresel ekonomi ciddi sonuçlarla karşı karşıya kalabilir:
- Enflasyon hızlanacak
- Enerji ithalatçısı ülkelerde cari açık büyüyecek
- Ekonomik büyüme yavaşlayacak
- Ülkeler yeniden borç sarmalına girecek
Bu senaryonun, 1970’ler ve 1980’lerdeki krizleri andırabileceği ifade ediliyor.
PANDEMİ BENZERİ ÖNLEMLER GÜNDEMDE
Uluslararası Enerji Ajansı, enerji talebini düşürmek için hükümetlere dikkat çekici öneriler sundu:
- Uzaktan çalışma yaygınlaştırılmalı
- Hız limitleri düşürülmeli
- Toplu taşıma teşvik edilmeli
- Araç paylaşımı artırılmalı
- Özel jet kullanımı sınırlandırılmalı
Bu adımların, kısa vadede petrol tüketimini ciddi ölçüde azaltabileceği belirtiliyor.
