Çocuklarda “okuma direnci” artıyor

0

Son yıllarda 9–12 yaş grubundaki çocuklarda “okuma direnci” daha görünür hale geliyor. Çocuklarla yürüttüğü okuma ve yaratıcı düşünme atölyelerinde bu değişimi yakından gözlemleyen yazar, yaratıcı düşünme koçu ve eğitmen Damla Kunç Koçman, hem uluslararası araştırmaların hem de sahadaki deneyimlerin aynı noktaya işaret ettiğini belirtiyor.

Uluslararası değerlendirmeler arasında yer alan PIRLS ve PISA sonuçları, çocukların özellikle üst düzey anlama ve yorumlama becerilerinde gelişime ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.

EKRAN SÜRESİ DİKKATİ BÖLÜYOR

Türkiye’de bu yaş grubuna ilişkin uzun dönemli okuma verileri sınırlı olsa da ekran kullanım süreleri dikkat çekici. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 11–15 yaş grubunda akıllı telefon kullanımının en yoğun dilimi günlük 2–3 saat. Çocukların yüzde 33,4’ü bu süreyi akıllı telefonla geçirirken yüzde 9,8’i ise günde 6 saatin üzerinde ekran başında vakit geçiriyor. Televizyon ve tablet kullanımı da eklendiğinde çocukların dikkat bütçesinde kitaba ayrılan alan giderek daralıyor.

Atölyelerinde bunu sıkça gözlemlediğini söyleyen Koçman şöyle devam ediyor: “Çocuklar okumayı sevmiyor değil, gün içinde okumaya zihinsel alan bulamıyor. Dikkat sınırlı bir kaynak; ekran yoğunluğu arttıkça kitap doğal olarak geri planda kalıyor.”

Uzmanlara göre özellikle 9–12 yaş aralığı, çocukların kalıcı okuma alışkanlıklarının şekillendiği kritik bir dönem. Bu yaşlarda kurulan kitap ilişkisi yalnızca akademik başarıyı değil, hayal gücü ve eleştirel düşünme becerilerini de doğrudan etkiliyor.

OKUMA ALIŞKANLIĞINDA AİLE MODELİ

Koçman’a göre en kritik değişken ise ebeveynin model olması: “Çocuk, söyleneni değil gördüğünü içselleştirir. Okuma alışkanlığı bir talimatla değil, ilişkiyle gelişir. Evde okunan her kitap, birlikte geçirilen her okuma dakikası çocuğun zihinsel gelişimine yapılan uzun vadeli bir yatırımdır. Aynı zamanda çocuğun iç dünyasını görmemizi sağlayan önemli bir fırsattır.”