ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılar ile İran’ın misillemeleri üçüncü haftasında devam ederken bu ülkelerle bağlantılı ticari gemiler için Hürmüz Boğazı “fiilen” kapalı kalmaya devam ediyor.
Küresel enerji piyasalarında yaşanan son gelişmeler, dünya ekonomisi için yeni bir risk dalgasını gündeme taşıdı. Orta Doğu’da artan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı’nda petrol trafiğinin neredeyse durma noktasına gelmesi, fiyatları hızla yukarı taşıdı.
Uluslararası değerlendirmelere göre, petrol fiyatlarının uzun süre varil başına 100 dolar seviyesinde kalması durumunda küresel ekonomide yaklaşık 500 milyar dolarlık bir şok yaşanabilir.
PETROL ARZI DARALDI
Dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin taşındığı Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar, arz endişelerini zirveye taşıdı. Günlük yaklaşık 20 milyon varillik petrol akışının sekteye uğraması, piyasada ciddi bir daralma beklentisi yarattı. Uluslararası Enerji Ajansı, bu süreçte günlük yaklaşık 10 milyon varillik arzın devre dışı kalabileceğini belirtirken, bu durumun petrol piyasası tarihindeki en büyük kesintilerden biri olabileceğine dikkat çekti.
PETROL FİYATLARI TARİHİ SEVİYELERE ULAŞTI
Saldırılar öncesinde 73 dolar seviyesinde olan Brent petrolün varil fiyatı, kısa sürede 114 doların üzerine çıkarak son yılların en yüksek seviyesine ulaştı. Şu an fiyatlar 100 dolar bandına yakın seyrediyor. Bu yükseliş yalnızca enerji maliyetlerini değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerini de olumsuz etkiliyor. Artan enerji fiyatları, enflasyonist baskıları güçlendirerek birçok ekonomide büyüme üzerinde aşağı yönlü risk oluşturuyor.
KÜRESEL EKONOMİ ÜZERİNDE ETKİLER
Fitch Ratings Başekonomisti Brian Coulton’a göre, petrol fiyatlarının bir yıl boyunca 100 dolar seviyesinde kalması halinde küresel büyüme ciddi şekilde zarar görebilir. Coulton, bu senaryoda dünya gayrisafi yurt içi hasılasının dört çeyrek sonunda yaklaşık yarım puan daha düşük olabileceğini ve bunun yaklaşık 500 milyar dolarlık ekonomik kayba karşılık geldiğini ifade etti. Ancak mevcut beklentiler, fiyat artışının kalıcı olmayabileceği yönünde. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması halinde fiyatların hızlı şekilde gerileyebileceği öngörülüyor
İTHALATÇI VE İHRACATÇI ÜLKELERDE BASKI
Enerji piyasasındaki dalgalanma, sadece petrol ithalatçılarını değil, ihracatçı ülkeleri de etkiliyor. Körfez ülkeleri, ihracat kesintileri nedeniyle gelir kaybı yaşarken, ithalatçı ülkeler ise artan maliyetler nedeniyle baskı altında kalıyor. Özellikle LNG üretiminde yaşanan aksaklıklar ve bölgedeki ticari faaliyetlerin sekteye uğraması, küresel emtia fiyatlarında da yükselişi beraberinde getiriyor.
