Avrupa’ya gidecek ürünlerin karbon yoğunluğunu dikkate alan AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamında, ithalatçıların karbon sertifikası satın almasının zorunlu olacağı belirtildi. GÜİD Başkanı Metin Güneş, uygulamanın aşamalı olacağını ve ilk etapta gübre, çimento, çelik ve alüminyum gibi yoğun karbon salımı olan sektörleri kapsayacağını söyledi. Güneş, mekanizmanın 2023 itibarıyla pilot uygulamalarla test edilmeye başlandığını, tam olarak 2026’da uygulamaya geçmesinin planlandığını belirterek, “Bu süreçte AB üyesi ülkelerdeki üreticilerle ithalatçılar arasındaki rekabet dengesi gözetiliyor. Türkiye gibi AB’ye tarım ürünü ihraç eden ülkeler açısından konu kritik. İlk aşamada gübre sektörü kapsama alınıyor, bunun tarıma dolaylı etkileri olacak” dedi.
TARIM ÜRÜNLERİ ORTA VADEDE KAPSAMA ALINABİLİR
Güneş, mekanizmanın orta vadede kapsamının genişleyebileceğini ve tarım ürünlerinin de kapsama dahil edilebileceğini söyledi. Özellikle yoğun gübre kullanılan ürünler ile sera ve hayvancılık ürünlerinin karbon ölçümüne tabi tutulabileceğini belirtti. Türkiye’ye etkileri hakkında bilgi veren Güneş, “AB Türkiye’nin en büyük tarım ihracat pazarı. Gübre kullanımı, fosil yakıtla sulama ve verimsiz enerji tüketimi, ihracatta dezavantaj oluşturuyor. Düzenleme ile organik ve iyi tarım uygulamaları öne çıkabilir, karbon dostu üretim desteklenebilir, yeşil finansman ve AB fonlarına erişim artabilir. Ancak uyum maliyeti, karbon ölçümü, raporlama ve sertifikasyon masrafları da olabilir” diye konuştu.
MEKANİZMA TARIMI DÖNÜŞTÜREN BİR KALDIRAÇ
Güneş, mekanizmanın tarımı doğrudan vergilendirmediğini ancak tarımı kökten dönüştürecek bir baskı oluşturduğunu vurguladı. Tarım ürünlerinde karbonun dört ana kaynağı olduğunu, en büyük payın gübre kullanımından geldiğini belirtti. Bu kapsamda, toprak analizinin zorunlu hale gelmesi, hassas gübreleme yapılması ve organik-biyolojik gübre kullanımının teşvik edilmesi gerektiğini söyledi.
Geçiş sürecinde sektör temsilcilerine eğitim verdiklerini aktaran Güneş, şunları kaydetti:
“Gübre ve enerji tüketimi kayda alınmalı, kooperatif bazlı karbon ölçüm başlatılmalı, sertifikasyon yaygınlaştırılmalı ve yenilenebilir enerji yatırımları yapılmalı. Mekanizma tarımı kapsadığında düşük karbonlu üretici pazarda kalır, diğerleri elenir. Uyum sağlayan kazanır, geciken kaybeder. Uyum, daha pahalı değil, daha akıllı üretim demektir.”
