Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), milyonlarca kart kullanıcısını doğrudan ilgilendiren “Kredi Kartı Kullanım Eğilimleri” raporunu açıkladı. 7 milyonluk dev bir örneklem grubu üzerinden yapılan analiz, kredi kartının sadece bir ödeme aracı değil, bir “borçlanma tuzağına” nasıl dönüştüğünü rakamlarla kanıtladı.
“AŞIRI LİMİT” VARSA BORÇ DA VAR
Merkez Bankası ekonomistlerinin saptadığı en çarpıcı bulgu, gelirine oranla “aşırı limit” tanımlanan bireylerle ilgili oldu. Analize göre, bu bireylerin kartlarının limit doluluk oranları düşük görünse de, asıl tehlike bakiye/gelir oranında gizli. Yani yüksek limit, bireyi ihtiyacı olandan çok daha fazla harcama yapmaya ve gelirinin çok üzerinde bir borç yükü altına girmeye itiyor.
YÜKSEK GELİRLİ DAHA ÇOK HARCIYOR AMA…
Rapor, beklendiği üzere yüksek gelirli bireylerin kart bakiyelerinin daha yüksek olduğunu doğruluyor. Ancak asıl uyarı, gelir artışıyla birlikte limitleri hızla yükselen grup için yapıldı. Limit artışı ne kadar agresif olursa, bireyin gelirinden çok daha fazla harcama yapma eğilimi o kadar kuvvetleniyor. Bu durum, kredi kartının bir finansman aracından ziyade, kontrolsüz bir borçlanma kanalına dönüştüğünü gösteriyor.
MERKEZ’İN 7 MİLYONLUK “RÖNTGENİ”
Bankanın internet sitesinde yayımlanan “Ekonomi Notları” çalışmasında kullanılan yöntem, Türkiye’deki harcama alışkanlıklarının röntgenini çekti.
Gelir-Bakiye İlişkisi: Gelir arttıkça harcama artıyor, ancak limit kontrolsüz arttığında borçlanma geliri solluyor.
Limit Faktörü: Limit seviyesinin yüksekliği, harcama iştahını tetikleyen en önemli etken olarak saptandı.
Finansal Davranış: Geçmişte borçlanma eğilimi yüksek olanların, limit artışlarını doğrudan “harcama” olarak kullandığı görüldü.
POLİTİKA YAPICILAR İÇİN “BORÇLANMA” SİNYALİ
TCMB, bu çalışmanın bir “nedensellik” değil, bir “korelasyon” analizi olduğunu not düşse de, sonuçlar politika yapıcılar için kritik bir uyarı niteliğinde. Gelecek dönemde kredi kartı limitlerinin gelirle olan bağının daha sıkı denetlenmesi ve harcama dinamiklerinin arz-talep dengesine göre yeniden düzenlenmesi bekleniyor.
