Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması’nın sonuçlarını açıkladı. Buna göre, gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon TL artarak 980 milyar 428 milyon TL’ye ulaştı.
Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payı, 2024’teki yüzde 1,46 seviyesinden 2025’te yüzde 1,55’e yükseldi.
HARCAMALARDA ŞİRKETLER ÖNE ÇIKTI
Toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 65’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından gerçekleştirildi. Yükseköğretimin payı yüzde 30,3, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı ise yüzde 4,7 oldu. Personel giderleri, yüzde 58,8 ile en büyük harcama kalemini oluşturdu.
Ar-Ge finansmanında da şirketler yüzde 52,5 ile ilk sırada yer aldı. Harcamaların yüzde 31,1’i genel devlet, yüzde 14,1’i yükseköğretim, yüzde 2,3’ü ise yurt dışı kaynaklar tarafından finanse edildi.
AR-GE İSTİHDAMI 318 BİNE YAKLAŞTI
Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden toplam Ar-Ge personeli sayısı 317 bin 982 oldu. Bu personelin yüzde 67,9’u şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde, yüzde 3’ü ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda çalıştı.
TZE cinsinden kadın Ar-Ge personeli sayısı 108 bin 453’e ulaşarak toplamın yüzde 34,1’ini oluşturdu. Kadınların oranı yükseköğretimde yüzde 48,1, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 32,2, şirketlerde ise yüzde 28,2 olarak kaydedildi.
Öğrenim durumuna göre toplam Ar-Ge personelinin yüzde 40,6’sı lisans, yüzde 31’i doktora veya eşdeğeri, yüzde 19,4’ü yüksek lisans mezunlarından oluştu.
İSTANBUL VE ANKARA İLK SIRADA
Ar-Ge harcamalarının bölgesel dağılımında İstanbul yüzde 31,8 ile ilk sırayı aldı. İstanbul’u yüzde 30 ile Ankara, yüzde 9,5 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan bölge izledi.
Toplam Ar-Ge personelinin yüzde 32,2’si İstanbul’da, yüzde 19,8’i Ankara’da, yüzde 8,4’ü ise Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova bölgesinde istihdam edildi.
YÜKSEK TEKNOLOJİNİN PAYI YÜZDE 47,7
Şirketlerin gerçekleştirdiği 637 milyar 252 milyon TL’lik Ar-Ge harcamasının yüzde 54,9’u Ar-Ge merkezlerinde yapıldı. Bu merkezlerdeki harcamaların yüzde 89,5’i, 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimlerden geldi.
İmalat sanayinde gerçekleştirilen 322 milyar 656 milyon TL’lik Ar-Ge harcamasında yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler yüzde 47,7 pay aldı. Orta yüksek teknolojinin payı yüzde 40,7, orta düşük teknolojinin yüzde 7,2, düşük teknolojinin ise yüzde 4,4 oldu.
DOLAYLI TEŞVİKLERİN PAYI ARTTI
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin şirketlerin Ar-Ge harcamaları içindeki payı, 2015’te yüzde 14,8 iken 2025’te yüzde 26,5’e yükseldi. Aynı dönemde şirketlerin Ar-Ge harcamaları 11,2 milyar TL’den 637,3 milyar TL’ye çıktı.
