Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK), biyoçeşitlilik kaybıyla mücadeleye ve ekosistemlerin geleceğine yönelik bilimsel bilgi üretimine katkı sağlayacak araştırma projelerini desteklemeye hazırlanıyor.
Ufuk Avrupa Programı kapsamında Avrupa Biyoçeşitlilik Ortaklığı (BiodivERsA+) tarafından yürütülen 2026 yılı çağrısı, “Yeni Ekosistemler: Biyoçeşitlilik, Sosyo-Ekolojik Sonuçlar ve Gelecekteki Seyirler – BiodivFuture” başlığıyla başvuruya açıldı.
Toplam 40 ülkeden 81 ortağı bir araya getiren ortaklık, biyoçeşitlilikteki kaybın durdurulması ve tersine çevrilmesi için uygulamaya aktarılabilecek bilimsel bilgi üretilmesini amaçlıyor. Programla Avrupa doğasının 2030 yılına kadar iyileşme sürecine girmesi, 2050’ye kadar ise insanların doğayla uyum içinde yaşamasına katkı sağlanması hedefleniyor.
DESTEK KAPSAMINDA ÜÇ ANA ARAŞTIRMA ALANI BULUNUYOR
Uluslararası çağrı, karasal alanlardan tatlı su kaynaklarına, denizlerden kıyı ekosistemlerine kadar farklı doğal ortamlarda yaşanan değişimleri kapsıyor. Araştırmalarda ekosistemlerdeki dönüşümün nedenleri ve sonuçlarının incelenmesinin yanı sıra toplum üzerindeki etkilerin değerlendirilmesi ve karar alma süreçlerine bilimsel katkı sunulması bekleniyor.
Çağrı kapsamında üç temel araştırma teması belirlendi:
- Yeni Ekosistemlerin İşleyişi: Ekosistemlerin sosyokültürel ve sosyoekonomik dinamiklerle ilişkisi araştırılacak. Türlerin yok olma riski, yaşamlarını sürdürme ve iyileşme potansiyelleri, genetik çeşitlilik ve iklim değişikliğine uyum kapasitesi incelenebilecek.
- Yeni Ekosistemlere Giden Yollar: Ekosistemlerin belirsizlikler ve çevresel değişimler karşısında varlığını nasıl sürdürebileceği ele alınacak. Değişimin nedenlerinin analiz edilmesi, veri ve modellerle gelecek senaryolarının oluşturulması ve biyoçeşitlilik ile toplumun farklı gelişim süreçlerine vereceği tepkilerin değerlendirilmesi hedefleniyor.
- Yeni Ekosistemler Bağlamında Biyoçeşitlilik Faydaları: Doğa dostu dönüşümün sağladığı faydaların adil paylaşımı üzerinde durulacak. Ekosistem yönetiminin maliyetleri ve getirileri, alınan kararların farklı topluluklar üzerindeki etkileri ve yerel katılım mekanizmaları araştırılabilecek.
Projelerden elde edilecek sonuçların, ekolojik işlevlerini sürdüren ekosistemlerin korunmasına ve biyoçeşitlilik kaybını önlemeye yönelik uygulamalara katkı sağlaması bekleniyor.
TÜRKİYE’DEN ÜNİVERSİTELER, KAMU KURUMLARI VE ŞİRKETLER BAŞVURABİLECEK
Çağrıya katılacak uluslararası konsorsiyumların belirli ortaklık koşullarını karşılaması gerekiyor. Projelerde çağrıya dahil en az üç ülkeden uygun ortak bulunması ve en az üç farklı fonlayıcı kuruluştan destek talep edilmesi şartı aranıyor.
Ayrıca konsorsiyumda, Avrupa Birliği üyesi veya Ufuk Avrupa’ya asosiye en az iki farklı ülkeden kuruluşun yer alması gerekiyor.
Türkiye’den yükseköğretim kurumları, eğitim ve araştırma hastaneleri, araştırma altyapıları, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile Türkiye’de yerleşik ve ticaret sicil belgesine sahip sermaye şirketleri başvuru yapabilecek.
Uluslararası proje başvurusunun yanı sıra Türkiye’deki ortakların TÜBİTAK’a ulusal başvurularını da tamamlaması zorunlu olacak.
PROJE BAŞINA 175 BİN EUROYA KADAR FİNANSMAN SAĞLANACAK
TÜBİTAK tarafından sağlanacak desteğin üst sınırı, kurum hissesi ve proje teşvik ikramiyesi hariç olmak üzere proje başına 175 bin avro olarak belirlendi. Projelerin süresi ise en fazla 36 ay olabilecek.
Yürütücü kuruluşlar için talep edilebilecek azami destek tutarları kuruluş türüne göre değişecek:
- Üniversiteler, eğitim ve araştırma hastaneleri, araştırma altyapıları ve diğer kamu kurumları için 100 bin avro.
- Özel kuruluşlar için 175 bin avro.
Destek oranları da kuruluşların niteliğine göre farklılık gösterecek. Kabul edilen bütçe üzerinden üniversiteler, eğitim ve araştırma hastaneleri, araştırma altyapıları ve diğer kamu kurumları yüzde 100 oranında destek alabilecek. Büyük ölçekli özel kuruluşlarda destek oranı yüzde 60, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerde (KOBİ) ise yüzde 75 olacak.
İLK AŞAMA BAŞVURULARI KASIM AYINDA TAMAMLANACAK
İki aşamalı başvuru ve değerlendirme sürecinde uluslararası proje önerilerinin ilk aşaması için son tarih 10 Kasım 2026 olarak açıklandı. Türkiye’deki proje ortaklarının TÜBİTAK’a ulusal başvurularını en geç 16 Kasım 2026’ya kadar yapması, elektronik imza işlemlerini ise 19 Kasım 2026’ya kadar tamamlaması gerekiyor.
İlk değerlendirmeyi geçerek ikinci aşamaya davet edilen projeler için uluslararası son başvuru tarihi 16 Nisan 2027 olacak.
Destek almaya hak kazanan projelerin Eylül 2027’de açıklanması planlanıyor. Projelerin başlangıç tarihlerinin ise 1 Aralık 2027 ile 1 Nisan 2028 arasında olması öngörülüyor.
Programla biyoçeşitliliğin korunması, ekosistemlerdeki değişimlerin daha iyi anlaşılması ve bilimsel araştırmaların doğa dostu uygulamalara dönüştürülmesi için uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
