Türkiye’de 2017 yılında başlayan Sıfır Atık Hareketi dokuzuncu yılına ulaştı. Kaynakların verimli kullanılması, israfın önlenmesi, sürdürülebilir üretim ve tüketim alışkanlıklarının yaygınlaştırılması hedefiyle başlayan hareket, geçen sürede uluslararası çevre ve iklim gündeminin başlıklarından biri haline geldi.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 2022 yılında kabul ettiği kararla 30 Mart’ın Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edilmesi, Türkiye’de başlayan girişimin küresel ölçekte görünürlüğünü artıran önemli adımlardan biri oldu. Emine Erdoğan ise BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanlığını yürütüyor. Birleşmiş Milletler de Türkiye’nin Sıfır Atık projesini uluslararası düzeyde örnek gösterilen uygulamalar arasında değerlendiriyor.
“DOKUZ YILLIK VİZYON KÜRESEL ÖLÇEKTE KARŞILIK BULDU”
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, hareketin dokuzuncu yılı dolayısıyla yaptığı değerlendirmede Türkiye’de başlayan sürecin uluslararası bir dönüşüm hareketine dönüştüğünü söyledi.
Ağırbaş, “Sıfır Atık Hareketi’nin dokuzuncu yılı, Türkiye’nin dokuz yıl önce ortaya koyduğu vizyonun bugün küresel ölçekte nasıl bir karşılık bulduğunu gösteren önemli bir dönüm noktasıdır” dedi.
Emine Erdoğan’ın himayelerinde başlayan yolculuğun Birleşmiş Milletler tarafından tanındığını vurgulayan Ağırbaş, 30 Mart’ın Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edilmesiyle hareketin dünyanın farklı coğrafyalarında karşılık bulan küresel bir yapıya dönüştüğünü belirtti.
90 MİLYON TON ATIK YENİDEN EKONOMİYE KAZANDIRILDI
Sıfır Atık Hareketi kapsamında 2017 yılında yüzde 13 seviyesinde bulunan geri kazanım oranı, 2025 yılı sonunda yüzde 37,53’e yükseldi.
Aynı dönemde yaklaşık 90 milyon ton geri kazanılabilir atığın yeniden ekonomiye kazandırıldığı ve bunun yaklaşık 365 milyar liralık ekonomik katkı oluşturduğu belirtildi. Emine Erdoğan’ın Öncülüğü…
Ağırbaş, söz konusu tabloya ilişkin, “Dokuz yıllık süreçte elde edilen yaklaşık 365 milyar liralık ekonomik katkı, Sıfır Atık yaklaşımının çevre politikalarının çok ötesinde bir ekonomik dönüşüm modeli olduğunu da ortaya koyuyor” ifadelerini kullandı.
Ağırbaş, temel hedefin yalnızca geri dönüşüm oranlarını artırmak olmadığını belirterek, kaynak kullanımının azaltılması, ürün ve malzemelerin yaşam döngüsünün uzatılması, israfın kaynağında önlenmesi ve ekonomik sistemin daha döngüsel hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.
270 MİLYAR KİLOVATSAAT ENERJİ TASARRUFU
Dokuz yıllık süreçte çevresel kazanımların da önemli seviyelere ulaştığı bildirildi.
Sıfır Atık uygulamaları sayesinde yaklaşık 270 milyar kilovatsaat enerji, 2 trilyon litre su ve 60 milyar litre petrol tasarrufu sağlandığı belirtildi.
Geri kazanım faaliyetleriyle yaklaşık 613 milyon ağacın kesilmesinin ve 180 milyon ton sera gazı salımının önüne geçilirken, yaklaşık 55 bin futbol sahası büyüklüğünde atık depolama alanına duyulan ihtiyacın da engellendiği kaydedildi.
SIFIR ATIK COP31 GÜNDEMİNDE DE ÖNE ÇIKIYOR
Türkiye’nin COP31 Başkanlığı sürecinde sıfır atık, döngüsel ekonomi ve kaynak verimliliği başlıklarının iklim eylemiyle daha güçlü biçimde buluşturulması hedefleniyor. İklim Değişikliği Başkanlığı da COP31 hazırlıkları kapsamında sıfır atık, döngüsel ekonomi ve metan azaltımını gündem başlıkları arasında ele alıyor.
Ağırbaş, “COP31 sürecinde de bu yaklaşımı küresel iklim gündemiyle daha güçlü biçimde buluşturmayı hedefliyoruz” dedi.
Sıfır Atık Forumu’nun yalnızca bir etkinlik olarak görülmediğini belirten Ağırbaş, forumu farklı ülkelerden paydaşların deneyimlerini paylaştığı, ortak sorunlara ortak çözümler geliştirdiği ve sıfır atığın geleceğinin birlikte şekillendirildiği küresel bir ortak akıl platformu olarak tanımladı.
“SIFIR ATIK ARTIK YALNIZCA ATIK YÖNETİMİ DEĞİL”
Sıfır Atık Hareketi’nin yeni döneminde yaklaşımın yalnızca atık toplama ve geri dönüşüm çerçevesinde ele alınmadığına dikkat çekiliyor.
Kaynak tüketiminin azaltılması, ürün ömrünün uzatılması, yeniden kullanım, geri dönüşüm ve döngüsel üretim modelleri; doğal kaynaklar üzerindeki baskının ve çevresel etkilerin azaltılmasında temel araçlar arasında görülüyor.
Ağırbaş da bu dönüşümü, “Artık sıfır atığı yalnızca atığın yönetimi olarak değerlendiremeyiz. Kaynakların korunması, üretim ve tüketim modellerinin dönüşümü, döngüsel ekonominin güçlendirilmesi ve iklim hedeflerine ulaşılması aynı bütünün parçalarıdır” sözleriyle anlattı.
