FIRATSİFED’den Yukarı Fırat Havzası için kalkınma planı çağrısı

TÜRKONFED’in 25-26 Eylül tarihlerinde Elazığ’da düzenlediği 27. İş Dünyası Zirvesi, “Kalıcı Belirsizlik Çağında Ekonomik Dayanıklılık” temasıyla iş dünyası, kamu, akademi ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getirdi. FIRATSİFED ev sahipliğindeki zirvede konuşan FIRATSİFED Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık, küresel ekonomide değişen dengelerden Türkiye’nin üretim kapasitesine, bölgesel kalkınmadan insan kaynağına kadar geniş bir çerçeve çizdi.

KALICI BELİRSİZLİK YENİ EKONOMİK İKLİMİ TANIMLIYOR

Açık, zirvenin temasına da atıfta bulunarak küresel ekonomide belirsizliğin geçici bir dönem olmaktan çıkarak ekonomik kararların temel unsurlarından biri haline geldiğini ifade etti. Geçmişte küresel ticaretin daha çok maliyet ve verimlilik üzerinden değerlendirildiğini belirten Açık, bugün ülkelerin ekonomik kararlarında güvenlik ve dayanıklılık unsurlarının da öne çıktığını söyledi.

Açık, “Yeni bir dönem, eski ezberlerle okunamaz” diyerek Türkiye’nin yerel, ulusal ve küresel gelişmeleri birlikte değerlendirmesi gerektiğine dikkat çekti.

Çin’in nadir element politikaları ve ABD’nin gümrük vergileri gibi gelişmelerin küresel ekonomik ilişkilerdeki değişimi gösterdiğini belirten Açık, bu ortamda ekonomik güvenliğin daha fazla önem kazandığını vurguladı.

“EKONOMİK GÜVENLİK, KENDİ KARARLARINI ALABİLME KAPASİTESİDİR”

Ekonomik güvenliğin dünyadan kopmak anlamına gelmediğini belirten Açık, kavramı ülkelerin küresel ekonomiye açık kalırken kendi kararlarını alabilme kapasitesi üzerinden tanımladı.

Açık, Türkiye’nin mevcut ekonomik performansına ilişkin değerlendirmesinde ise son dönemdeki büyüme verilerine işaret etti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da 23 Eylül’de yaptığı açıklamada Türkiye ekonomisinin 2026’nın ikinci çeyreğinde yüzde 2,3 büyüdüğünü ve kesintisiz büyüme süresinin 24 çeyreğe ulaştığını belirtmişti.

Açık, bundan sonraki dönemde yalnızca büyümenin hızının değil, büyümenin niteliğinin de belirleyici olacağını ifade etti.

ÜRETİM VE SANAYİDE KATMA DEĞER VURGUSU

Türkiye’nin ekonomik dayanıklılığında üretimin, özellikle sanayinin kritik rol oynadığını belirten Açık, yüksek katma değerli üretim ve hizmetlere yönelmenin önemine dikkat çekti.

Küresel değer zincirlerinin de bu doğrultuda değiştiğini ifade eden Açık, Türkiye’nin yalnızca mal üreten değil, aynı zamanda bilgi, tasarım ve katma değerli hizmetleri küresel pazarlara taşıyan bir ekonomik yapıya yönelmesi gerektiğini söyledi.

Açık, sanayinin teknolojiyle, tasarımla ve nitelikli insan kaynağıyla birlikte ele alınması gerektiğini belirterek, ekonomik güvenliğin yalnızca üretim miktarıyla değil, üretimin niteliğiyle de ilişkili olduğunu vurguladı.

GENÇLER VE KADINLAR KALKINMANIN MERKEZİNDE

Konuşmasında insan kaynağına özel bir bölüm ayıran Açık, Türkiye’nin genç nüfus avantajının kalıcı olmadığını söyledi. Nüfusun yaşlandığını ve doğurganlık hızının gerilediğini belirten Açık, mevcut genç iş gücünün üretime daha güçlü şekilde dahil edilmesi gerektiğini ifade etti.

Kadınların iş gücüne katılımının artırılmasının da ekonomik güvenlik açısından önemli olduğunu belirten Açık, “Toplumun yarısını oluşturan kadınların ekonomiye katılımı, bir ekonomik güvenlik meselesidir” dedi.

2026’nın ilk çeyreğinde Türkiye’de kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 35,2 olarak açıklanmıştı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ise 2028 yılına kadar bu oranı yüzde 40,1’e yükseltme hedefini paylaşmıştı.

“GÜÇLÜ TÜRKİYE, GÜÇLÜ BÖLGELERLE MÜMKÜN”

Kalkınmanın yalnızca büyük şehirlerde yoğunlaşmaması gerektiğini belirten Açık, yatırım ve fırsatların Anadolu’nun tamamına yayılmasının önemine işaret etti.

Açık, “Güçlü Türkiye, güçlü bölgelerle mümkün” diyerek özellikle gelişmekte olan bölgelerde özel sektör yatırımlarının ve kamu-özel sektör iş birliklerinin artırılması gerektiğini söyledi.

Gençlerin ve kadınların kendi şehirlerinde istihdam edilebilmesinin bölgesel kalkınma açısından kritik olduğunu belirten Açık, yatırımların artırılmasıyla uzun yıllardır devam eden göç eğiliminin tersine çevrilebileceğini ifade etti.

Açık, bölgesel kalkınma politikalarında yerel aktörlerin de karar süreçlerine dahil edilmesi gerektiğini vurgulayarak, bölgelerin güçlü olduğu sektörlerin dikkate alınması gerektiğini kaydetti.

YUKARI FIRAT HAVZASI İÇİN ORTAK KALKINMA PLANI

Konuşmasının önemli bölümünü FIRATSİFED’in faaliyet alanındaki illere ayıran Açık, Elazığ, Malatya, Bingöl ve Tunceli’nin ortak bir kalkınma perspektifiyle ele alınması çağrısında bulundu.

Açık, daha önce yaptığı çağrıyı zirvede yineleyerek, Yukarı Fırat Havzası’nın kalkınma planının kamu, yerel yönetimler, iş dünyası, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının ortak çalışmasıyla hazırlanmasını istedi.

“Bölgede yeni bir dönem başladı. Devletimizin sağladığı teşvikler de son derece kıymetli. Şimdi bölgemizin gerçeklerine göre hazırlanmış özel bir kalkınma planına ihtiyacımız var” diyen Açık, dört ilin güçlü olduğu sektörlerin, yatırım önceliklerinin ve ihtiyaçlarının birlikte belirlenmesi gerektiğini söyledi.

Açık, FIRATSİFED’in sahadaki deneyimiyle bu çalışmaya katkı vermeye hazır olduğunu da belirtti.

“BU TOPRAKLARA DUYDUĞUM GÜVENİN KARŞILIĞINI ÜRETİMLE ALDIM”

Bölgesel kalkınma konusundaki yaklaşımını kendi yatırım deneyimi üzerinden de anlatan Açık, Seza Çimento’yu 10 yıl önce memleketi Elazığ’da kurduğunu belirtti.

Açık, bu yatırım kararının bölgenin insanına, çalışma kültürüne ve geleceğine duyduğu güvenin bir sonucu olduğunu ifade ederek, yatırımın üretim, istihdam ve ihracatla karşılık bulduğunu söyledi.

Bu deneyimin Anadolu’daki yatırım potansiyeline ilişkin yaklaşımını güçlendirdiğini belirten Açık, kamu, yerel yönetimler, iş dünyası, üniversiteler ve sivil toplumun ortak akıl etrafında buluşmasının Türkiye’nin yeni dönemdeki dayanıklılığını artırabileceğini dile getirdi.

BÖLGESEL KALKINMADA ORTAK AKIL VURGUSU

FIRATSİFED’in Elazığ, Malatya, Bingöl ve Tunceli’de sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek amacıyla faaliyet gösterdiği belirtilirken, 27. İş Dünyası Zirvesi de federasyonun bölgesel kalkınma gündemini ulusal iş dünyasıyla buluşturduğu önemli organizasyonlardan biri oldu.

25-26 Eylül’de Elazığ’da gerçekleştirilen zirvenin ana teması “Kalıcı Belirsizlik Çağında Ekonomik Dayanıklılık” olarak belirlenirken programda ekonomi, bölgesel büyüme, yapay zeka, yatırımcı görüşmeleri ve iş dünyasının geleceğine ilişkin farklı başlıklar ele alındı.

Açık, zirvenin bölge açısından taşıdığı önemin yalnızca Elazığ ile sınırlı olmadığını belirterek, Yukarı Fırat Havzası’nın ortak ekonomik potansiyelinin ortaya çıkarılması gerektiğini savundu.

Bu kapsamda önerilen kalkınma planının; yatırım önceliklerinin belirlenmesi, bölgesel sektörlerin güçlendirilmesi, istihdamın artırılması ve göçün azaltılması gibi başlıkları ortak bir çerçevede ele alması hedefleniyor.

“YOLUMUZ ORTAK AKIL VE ÜRETEN ANADOLU”

Konuşmasının sonunda zirveye katılan kamu yöneticileri, milletvekilleri, yerel yöneticiler, TÜSİAD heyeti, TÜRKONFED yönetimi, iş insanları, akademisyenler, sivil toplum temsilcileri ve basın mensuplarına teşekkür eden Açık, bölgesel kalkınmanın ortak bir iradeyle mümkün olabileceği mesajını verdi.

Açık, sözlerini “Biz nereye gittiğimizi biliyoruz… Yolumuz ortak akıl, dayanışma ve üreten bir Anadolu’dur” ifadeleriyle tamamladı.

TÜRKONFED 27. İş Dünyası Zirvesi, FIRATSİFED’in ev sahipliğinde 25-26 Eylül tarihlerinde Elazığ’da gerçekleştirildi. Zirve, küresel belirsizliklerin Türkiye ekonomisi ve bölgesel kalkınma üzerindeki etkilerinin yanı sıra üretim, yatırım, teknoloji ve ekonomik dayanıklılık başlıklarının tartışıldığı bir platform olarak düzenlendi.