Türkiye’nin kasım ayında Antalya’da ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’in Eylem Gündemi, New York İklim Haftası kapsamında düzenlenen üst düzey etkinlikte tanıtıldı.
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’ndeki programda Türkiye’nin zirveye ilişkin uygulama odaklı yol haritasını paylaştı. “Diyalog, Uzlaşı, Aksiyon” ilkeleri üzerine kurulan gündem; ülkeleri, uluslararası kuruluşları, finans sektörünü, şirketleri ve sivil toplumu ortak projeler etrafında buluşturmayı amaçlıyor.
Kurum, “COP31 Eylem Gündemimizin amacı açıktır; ortak hedeflerimizi somut uygulamaya dönüştürmek” diyerek bütün tarafları sürecin aktif ortağı olmaya çağırdı.
2035 İÇİN DÖRT ÖLÇÜLEBİLİR HEDEF
COP31’in 2035 Küresel Uygulama Hedefleri kapsamında elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının yüzde 35’e çıkarılması planlanıyor. Belediye atığı oluşumunda beklenen artışın en az yarıya indirilmesi, binalardaki enerji yoğunluğunun en az yüzde 25 azaltılması ve küresel döngüsel malzeme kullanım oranının en az yüzde 15’e yükseltilmesi de öne çıkan hedefler arasında bulunuyor.
Bu hedeflerin hayata geçirilmesi hâlinde 2035’e kadar küresel emisyonlarda 8,5 ila 10 gigaton karbondioksit eşdeğeri azaltım sağlanabileceği hesaplanıyor. Enerji, inşaat, atık yönetimi, geri dönüşüm ve imalat sektörlerinin bu dönüşümün merkezinde yer alması bekleniyor.
YAPAY ZEKÂNIN ENERJİ TÜKETİMİ COP31 GÜNDEMİNDE
Eylem Gündemi’nin en dikkat çekici başlıklarından birini yapay zekâ altyapılarının hızla artan enerji tüketimi oluşturuyor. Türkiye bu kapsamda ülkelerin yapay zekâ yatırımlarını küresel iklim hedefleriyle uyumlu hâle getirmesini amaçlayan “Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü”nü başlattı.
Girişimle teknoloji şirketlerinin enerji tüketimlerini daha şeffaf biçimde açıklamaları ve operasyonlarında temiz enerji kaynaklarına yönelmeleri teşvik edilecek. Kamu ve özel sektörün desteğine açık olması planlanan taahhüt, veri merkezlerinin büyüyen elektrik ihtiyacının iklim hedefleriyle birlikte yönetilmesini amaçlıyor.
COP31 Başkanlığı ayrıca “Temiz Teknolojiler için Yapay Zekâ Girişimi”ni de hayata geçirecek. Program kapsamında akıllı enerji ve yeşil sanayi başta olmak üzere öncelikli sektörlerde yapay zekâ destekli temiz teknoloji pilotları geliştirilecek. Projeler, yatırımcılar ve sektör ortaklarıyla buluşturularak uygulamaların ölçeklendirilmesi sağlanacak. COP31 programında teknoloji ve yapay zekâ için özel bir gün de düzenlenecek.
SIFIR ATIKTAN YEŞİL SANAYİYE 10 ÖNCELİKLİ TEMA
COP31 Eylem Gündemi; temiz enerji dönüşümü ve elektrifikasyon, sıfır atık ve metan azaltımı, iklim dirençli şehirler, yeşil sanayileşme, gençlik ve eğitim, gıda güvenliği, okyanuslar ve denizler, dirençli sağlık sistemleri, iklim-biyoçeşitlilik-arazi bağlantısını kapsayan Rio sinerjileri ve İklim Uygulama Köprüsü olmak üzere 10 öncelikli temadan oluşuyor.
Finansman, teknoloji ve kapasite geliştirme ise bütün temaları destekleyen ortak unsurlar olarak konumlandırılıyor. Özellikle sıfır atık ve döngüsel ekonomi hedeflerinin ambalaj, plastik, tekstil, çimento, demir-çelik ve kimya sektörlerinde yeni yatırım ihtiyacını beraberinde getirmesi bekleniyor.
İKLİM HEDEFLERİ YATIRIM PROJELERİNE DÖNÜŞECEK
Programın uygulama ayağında “İklim Uygulama Köprüsü” önemli bir rol üstlenecek. Bu yapı, ülkelerin ulusal iklim hedeflerini finansmana erişebilecek, ölçeklenebilir ve yatırım yapılabilir proje portföylerine dönüştürmeyi amaçlıyor.
Kurum, bunun yeni bir finansman kuruluşu oluşturmak anlamına gelmediğini; mevcut kamu, özel sektör ve uluslararası finansman kaynaklarının somut projeler etrafında bir araya getirileceğini belirtti.
Türkiye ayrıca en az gelişmiş ülkelerin yeşil sanayileşme ihtiyaçlarını teknoloji, teknik uzmanlık ve finansman olanaklarıyla eşleştirecek Yeşil Sanayileşme Kolaylaştırma Mekanizması’nı COP31’de küresel ölçekte başlatmayı planlıyor. Mekanizmanın merkezi sekretarya görevini Birleşmiş Milletler En Az Gelişmiş Ülkeler Teknoloji Bankası üstlenecek.
Eylem Gündemi kapsamında iklim dirençli şehirler, yeşil yük taşımacılığı koridorları, sanayinin karbonsuzlaşması, enerji verimli binalar, gıda güvenliği, sağlık sistemleri ve denizlerin korunmasına yönelik yeni girişimler de geliştirilecek. Deniz Çöpü Eylem Platformu ile ihtiyaçların, iyi uygulamaların ve finansman kaynaklarının aynı zeminde buluşturulması hedeflenecek.
COP31, 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya Expo Merkezi’nde düzenlenecek. Zirveye giden süreçte açıklanan hedeflere hangi ülkelerin ve küresel şirketlerin katılacağı, girişimlerin finansman büyüklüğü ve Türkiye’de uygulanacak ilk projeler iş dünyasının yakından izleyeceği başlıklar olacak.
