Kurtuluş Savaşı sırasında cephedeki askerlerin iç giyiminde kullanılan göynek kumaşları, yıllar sonra yeniden dokuma tezgahlarına döndü. Milli Mücadele döneminde Kastamonu’da üretilerek orduya gönderilen pamuklu kumaşlar, Kastamonu Olgunlaşma Enstitüsü bünyesinde yeniden üretilmeye başlandı.
Geçmişte bölgede kurulan binlerce dokuma tezgahında üretilen kumaşların önemli bir bölümü işlenerek askerlerin iç giyiminde kullanıldı. Enstitü tarafından yürütülen saha ve sandık araştırmaları sonucunda döneme ait kumaş örnekleri yeniden tespit edilerek üretim sürecine dahil edildi.
KASTAMONU’DA 16 BİNİ AŞKIN DOKUMA TEZGAHI VARDI
Kastamonu Olgunlaşma Enstitüsü Müdürü Ayten Canaslan, kurum olarak bölgenin kültürel değerlerini araştırmayı ve gelecek kuşaklara aktarmayı amaçladıklarını söyledi.
Kastamonu’nun dokuma kültürünün oldukça köklü olduğuna dikkat çeken Canaslan, “Sahaya indiğimizde Kastamonu’nun dokuma kültürünün oldukça zengin olduğunu gördük. Yaptığımız bir araştırmada 1940’lı yıllarda yapılan bir sayımda kentte 16 binin üzerinde dokuma tezgahı olduğunu gördük” dedi.
Milli Mücadele döneminde bu tezgahların önemli bir üretim merkezi haline geldiğini belirten Canaslan, araştırmalar sonucunda cephedeki askerlerin iç giyiminde kullanılan kumaşların Kastamonu’da dokunduğunu tespit ettiklerini ifade etti.
ASKERİN İÇ GİYİMİ KASTAMONU’DA DOKUNUYORDU
Sandık araştırmalarında geçmiş dönemlere ait göynek örneklerine ulaştıklarını anlatan Canaslan, “Cephede olan askerimizin iç giyiminin bu dokuma tezgahları ile Kastamonu’da yapıldığı sonucuna ulaştık. Sandık araştırmalarında çıkan bazı göyneklerin cepheye gönderilen göyneklerden olduğunu gördük. Özellikle askerin iç giyimi için göyneklik kumaş dokunduğunu tespit ettik” diye konuştu.
Canaslan, bölgede yalnızca pamuklu göynek kumaşlarının değil, keten, kenevir ve ipekten üretilen farklı dokuma türlerinin de bulunduğunu söyledi.
GELENEKSEL KUMAŞLAR YENİ TASARIMLARDA KULLANILIYOR
Geçmişte kullanılan kumaş türlerinin enstitü bünyesinde yeniden üretildiğini belirten Canaslan, hazırlanan dokumaların çağdaş tasarımlarda değerlendirildiğini ifade etti.
Canaslan, “Olgunlaşma Enstitüsünde hızlı bir şekilde bu dokuma türlerinin üretimine başladık. Ürettiğimiz dokumaları özellikle yeni yaptığımız tasarımlarda kullanıyoruz. Bunları geleceğe taşıma hedefiyle yolumuza devam ediyoruz. Askere gönderilen göyneklerin kumaşları şu anda enstitümüzde üretilmeye devam ediyor” dedi.
SANDIKLARDAN ÇIKAN ÖRNEKLER TEZGAHA DÖNDÜ
Enstitüde görev yapan usta öğretici Nuray Güneş de yöresel sandıklardan çıkarılan kumaş örneklerinin yeniden dokunmaya başlandığını belirtti.
Güneş, “Kurtuluş Savaşı’nda askerin iç giyimi için göyneklik kumaşlar dokunup cepheye gönderilmiş. Onları tekrar gün yüzüne çıkarmak için bu kumaşları dokuyoruz. Sandıktan çıkmış yöresel ürünleri görmek, tanımak ve gelecek nesillere aktarmak bizim için çok heyecan verici” diye konuştu.
Kumaşların pamuktan üretildiğini belirten Güneş, göynek kumaşlarının kullanım özelliklerine de dikkati çekerek, “Pamuktan yapılan bir dokuma olduğu için kışın sıcak, yazın ise teri emdiği için serin tutuyor. Bu nedenle tercih edilen bir kumaş olmuş ve cepheye gönderilmiş” ifadelerini kullandı.
“GEÇMİŞTEN GELENİ GELECEĞE AKTARIYORUZ”
Usta öğretici Seher Yılmaz ise Kastamonu’da geçmişte neredeyse her evde dokuma tezgahı bulunduğunu belirtti.
Yılmaz, “Bu evlerde dokunan kumaşlardan iç göynek yapılıp cepheye gönderilirmiş. Biz şimdi o kumaşları gururla yapıyoruz. Bir nevi geçmişten geleni gelecek nesillere aktarıyoruz” dedi.
Enstitüde yeniden üretilen göynek kumaşları, hem Milli Mücadele döneminin üretim hafızasını yaşatıyor hem de geleneksel dokumaların günümüz tasarımlarıyla yeniden kullanımına imkan sağlıyor.
