Türkiye, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin ardından geçen 27 yılda çok sayıda büyük depremle sarsıldı. Özellikle 6 Şubat 2023 depremleri, yapı güvenliğinin yanı sıra deprem sonrası oluşabilecek maddi kayıplara karşı sigortanın önemini de bir kez daha ortaya koydu.
Ancak aradan geçen yıllara rağmen Türkiye’deki konutların önemli bir bölümü halen Zorunlu Deprem Sigortası kapsamında bulunmuyor. Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) verilerine göre, ülke genelinde sigortalılık oranı yüzde 58 seviyesinde. Buna göre konutların yaklaşık yüzde 42’si sigortasız durumda.
DEPREM RİSKİ YÜKSEK, SİGORTALILIK ORANI DÜŞÜK
Türkiye genelinde Zorunlu Deprem Sigortası bulunan konut sayısı 11 milyon 700 bin 223 olarak kayıtlara geçti.
Bölgesel verilere bakıldığında en yüksek sigortalılık oranı yüzde 65 ile Marmara Bölgesi’nde bulunuyor. Marmara’yı yüzde 64 ile Doğu Anadolu, yüzde 63 ile Güneydoğu Anadolu, yüzde 59 ile Ege ve Akdeniz ve yüzde 51 ile İç Anadolu izliyor.
En düşük oran ise yüzde 45 ile Karadeniz Bölgesi’nde görülüyor.
DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan, yüzde 58’lik mevcut oranın kurum açısından yeterli olmadığını belirterek nihai hedefin yüzde 100 sigortalılık olduğunu ifade etti.
25 YILDA BİNDEN FAZLA DEPREMLE MÜCADELE EDİLDİ
DASK’ın 2000 yılında faaliyete geçmesinden bu yana Türkiye’de 1397 hasar yapıcı deprem meydana geldi.
Bu depremler nedeniyle kuruma toplam 867 bin 275 hasar ihbarı ulaştı. En fazla hasar ihbarı ise 653 bin 81 dosyayla 2023 yılında kaydedildi.
En fazla hasar yapıcı deprem 175 sarsıntıyla 2020’de yaşanırken, 2021’de 123 deprem meydana geldi.
KAHRAMANMARAŞ DEPREMLERİNDE 39 MİLYAR LİRA ÖDENDİ
DASK’ın karşı karşıya kaldığı en büyük sınav ise 6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler oldu.
DASK Genel Sekreteri Demirkan, kurumun 9 ay içerisinde 540 bin hasar dosyasını sonuçlandırdığını ve toplam 39 milyar lira hasar ödemesi gerçekleştirdiğini açıkladı.
Kahramanmaraş depremlerinde oluşan toplam finansal zararın yaklaşık 104 milyar dolar olduğu belirtilirken, bunun yaklaşık 5,5 milyar dolarlık bölümünün sigorta sektörü tarafından karşılandığı, DASK’ın payının ise yaklaşık 1,6 milyar dolar olduğu aktarıldı.
“YÜZDE 100 OLMADAN MEMNUN OLMAYACAĞIZ”
DASK, sigortalılık oranının yüzde 58’e ulaşmasına rağmen bu seviyeyi yeterli görmüyor.
Demirkan, sigortalılıkta hedeflerinin yüzde 100 olduğunu belirterek, olası büyük bir deprem sonrasında sigorta havuzunun büyüklüğünün Türkiye’ye yurt dışından finansman sağlanmasında da önemli rol oynayacağını söyledi.
Sigortalılık oranının deprem bilinciyle doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çeken Demirkan, sık deprem yaşayan bölgelerde poliçe oranlarının daha yüksek olduğunu, depremin daha seyrek hissedildiği bölgelerde ise sigorta yaptırma eğiliminin azaldığını ifade etti.
“DEPREMİN NE ZAMAN GELECEĞİNİ BİLEMİYORUZ”
DASK, vatandaşlara poliçelerin yalnızca bir kez yaptırılmasının yeterli olmadığını, düzenli olarak yenilenmesi gerektiğini de hatırlatıyor.
Demirkan, vatandaşların “bugün olmaz, yarın olmaz” düşüncesiyle hareket etmemesi gerektiğini belirterek deprem sigortasının kesintisiz şekilde sürdürülmesi çağrısında bulundu.
DASK’ın mevcut finansal kapasitesinin olası bir Marmara depremi için yeterli seviyede olduğunu belirten Demirkan, poliçelerde teminat tutarının enflasyon oranında güncellendiğini de aktardı.
DASK’TAN YENİ MODEL HAZIRLIĞI
DASK önümüzdeki dönemde yalnızca deprem sigortasına değil, daha geniş kapsamlı bir afet sigortası modeline geçiş üzerinde de çalışıyor.
Deprem dışında sel, dolu ve yangın gibi afetleri de kapsaması planlanan Zorunlu Afet Sigortası (ZAS) uygulamasının sigortalılık oranının artırılmasında önemli bir rol oynaması bekleniyor.
Kurum ayrıca önümüzdeki beş yıla ilişkin yeni bir çalışma planı hazırladı. Yapay zekanın hem poliçe üretiminde hem de hasar süreçlerinde daha etkin kullanılması için pilot projeler yürütülüyor.
TEHLİKENİN BOYUTU BİR KEZ DAHA ORTAYA ÇIKTI
DASK’ın açıkladığı veriler, Türkiye’nin deprem riski ile sigortalılık oranı arasındaki açığın halen önemli boyutta olduğunu gösteriyor. Her iki konuttan birine yakını Zorunlu Deprem Sigortası kapsamı dışında bulunurken, uzmanlar deprem öncesinde alınacak finansal önlemlerin afet sonrasında oluşacak ekonomik yükün azaltılması açısından kritik olduğuna dikkat çekiyor.
DASK’ın mesajı ise net: Depremin ne zaman gerçekleşeceği bilinmiyor; bu nedenle sigortanın yalnızca deprem sonrasında değil, deprem gelmeden önce yaptırılması ve düzenli olarak yenilenmesi gerekiyor.
