Araç kiralama sektöründe hem işletmeleri hem de tüketicileri yakından ilgilendiren yeni dönem başlıyor. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik” Resmi Gazete’de yayımlandı.
Yeni düzenlemeyle araç kiralama faaliyetlerinin kurumsal bir yapıya kavuşturulması, tüketici haklarının güçlendirilmesi, kayıt dışılığın azaltılması ve sektörde haksız rekabetin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yönetmelik, tüketiciler tarafından gerçekleştirilen araç kiralamalarını kapsarken, tüketici dışındaki kiracılara yönelik kısa ve uzun süreli kiralamalar ile kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışında tutulacak.
YETKİ BELGESİ OLMADAN ARAÇ KİRALANAMAYACAK
Yeni dönemde ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak. Yetki belgesi için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması ve vergi mükellefiyetinin bulunması gerekecek.
İşletme sorumlularında ise en az ilköğretim mezuniyeti, belirlenen suçlardan hüküm giymemiş olma ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı “Seviye 4” mesleki yeterlilik belgesine sahip olma şartı aranacak.
Araç kiralama faaliyetleri ile kiralanan taşıtların takip edilmesi amacıyla 1 Ocak 2027’ye kadar Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ve belgeye ilişkin işlemler bu sistem üzerinden yürütülecek.
6 YAŞINDAN BÜYÜK ARAÇLARA KİRALAMA YASAĞI
Düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de kiralanabilecek araçların yaşı ve kilometresi oldu. Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçların kiralanmasına izin verilmeyecek.
180 bin kilometrenin üzerindeki araçlar da kiralama filosunda kullanılamayacak. Elektrikli otomobillerde ise kilometre sınırı 300 bin olarak uygulanacak.
Periyodik bakımları zamanında yapılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçların kiraya verilmesi de yasak olacak.
ARAÇ KİRALAMA ŞİRKETLERİNE FİLO ŞARTI
İşletmeler için faaliyet gösterdikleri bölgenin nüfusuna göre asgari araç sayısı şartı da getirildi. Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmeler, en az 5’i kendi adlarına tescilli olmak üzere en az 10 araca sahip olmak zorunda olacak.
Nüfusu 30 bini aşmayan ilçeler ile büyükşehir statüsünde olmayan illerdeki işletmelerde ise en az 2’si işletme adına kayıtlı olmak üzere 5 araç şartı aranacak.
Bu işletmelerin filolarında ayrıca birinin Türkiye’de üretilmesi şartıyla en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli araç bulunması gerekecek. Böylece çevre dostu ulaşımın teşvik edilmesi ve yerli üretimin desteklenmesi amaçlanıyor.
DEPOZİTOYA ÜST SINIR GELİYOR
Tüketicilerin araç kiralarken karşılaştığı önemli sorunlardan biri olan depozito uygulaması da yeni kurallara bağlandı.
Buna göre 1 ila 6 günlük kiralamalarda alınabilecek depozito en fazla 3 günlük kira bedeli kadar olacak. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise depozito en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlandırılacak.
Araç iade edildikten sonra depozitonun en geç 7 gün içerisinde tüketiciye geri ödenmesi zorunlu olacak. Olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar gerekçe gösterilerek tüketiciden ücret talep edilemeyecek ve depozitodan kesinti yapılamayacak.
SİGORTA İÇİN EK ÜCRET ŞARTI KONULAMAYACAK
Yeni düzenlemeyle sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil edilecek. Tüketicinin sigortadan yararlanma hakkının ek ücret veya başka bir koşula bağlanması yasaklanacak.
Mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda işletmelerin kış lastiği sağlaması da zorunlu olacak.
İşletme ile kiracının anlaşması dışında, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmadan araçtaki değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan bedel talep edilemeyecek.
Ön ödemeli rezervasyonlarda ise aracın teslimine 24 saatten az süre kalması şartıyla tüketicilere herhangi bir gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan rezervasyonda değişiklik yapma veya rezervasyonu iptal etme hakkı tanınacak.
YETKİ BELGESİ OLMAYANLAR İNTERNETTEN İLAN VEREMEYECEK
İnternet üzerinden gerçekleştirilen araç kiralamaları da denetim kapsamına alınacak. Aracı hizmet sağlayıcılar ve ilan platformları, ilan veren araç kiralama işletmelerinin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak.
Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve kiralık araç ilanı vermesi engellenecek.
Kiralama şirketlerine ayrıca hasar veya arıza gibi durumlarda müşterilerin her an ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturma zorunluluğu getirilecek.
YENİ KURALLAR 1 OCAK 2027’DE BAŞLAYACAK
Yönetmelik 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Mevcut araç kiralama işletmelerine yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027’ye kadar süre verilecek.
Asgari araç sayısı ve araçların niteliklerine ilişkin şartların yerine getirilmesi için ise işletmelere 1 Ocak 2028’e kadar geçiş süresi tanınacak.
İlan platformları ile araç kiralama işletmeleri arasında yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce imzalanan sözleşmelerin de 1 Temmuz 2027’ye kadar yeni kurallara uygun hale getirilmesi gerekecek.
Ticaret Bakanlığı, düzenlemeyle kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılmasını, tüketici haklarının güçlendirilmesini ve araçların teknik standartlarının yükseltilmesini hedefliyor. Yeni sistemle kayıt dışı faaliyetlerin azaltılması ve sektörde daha adil bir rekabet ortamının oluşturulması amaçlanıyor.
