Ticaret Bakanlığı, Türkiye’nin son 25 yılda dış ticaret, ihracat destekleri, gümrükler, iç ticaret ve dijitalleşme alanlarında geçirdiği dönüşüme ilişkin verileri paylaştı.
Bakanlığın açıklamasına göre, 2001 yılında 31,3 milyar dolar seviyesinde bulunan Türkiye’nin mal ihracatı, 2025’te 273,3 milyar dolara ulaşarak yaklaşık 8,7 katına çıktı.
Aynı dönemde hizmet ihracatı da 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara yükselerek 8 katın üzerinde büyüdü. Türkiye’nin dünya hizmet ihracatından aldığı pay yüzde 0,89’dan yüzde 1,28’e çıkarken, hizmet ticaretindeki fazla 63,5 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Mal ve hizmet ihracatının toplamı ise 2025 itibarıyla yaklaşık 396 milyar dolara ulaştı.
411 FİRMA TURQUALITY EKOSİSTEMİNDE
İhracatın büyümesinde markalaşma ve KOBİ’lere yönelik destek programlarının da etkisi arttı. 2004 yılında hayata geçirilen TURQUALITY Destek Programı kapsamında bugün 411 firma ve 443 marka yer alıyor.
Yaklaşık 19 bin KOBİ ise Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesi (UR-GE) projelerinden yararlandı.
Ticari işlemlerin dijitalleşmesinde MERSİS önemli araçlardan biri haline geldi. Sistem üzerinden 2,6 milyondan fazla şirket ve ticari işletmeye dijital hizmet sunulurken, aktif kullanıcı sayısı 3,6 milyonu aştı.
İHRACATÇIYA 59 MİLYAR DOLARLIK KREDİ HEDEFİ
İhracat finansmanında Türk Eximbank’ın sermayesi 200 milyar liraya çıkarılırken, 2001’de 2 olan şube sayısı 25’e ulaştı. Banka ayrıca 7 irtibat bürosuyla ihracatçılara hizmet veriyor.
Eximbank’ın 2026 yıl sonuna kadar ihracatçılara 59 milyar dolarlık reeskont kredisi sağlaması hedefleniyor.
İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) aracılığıyla 22 Haziran itibarıyla ihracatçıların 291,4 milyar liralık kredisine 255,1 milyar lira kefalet sağlandı. Yıl sonuna kadar Türkbank üzerinden de ihracatçılara 100 milyar liralık ihracat reeskont kredisi verilmesi planlanıyor.
GÜMRÜKTE 192 BELGE TEK NOKTADA
Dış ticaret hacmindeki artışa paralel olarak gümrük altyapısında da dijitalleşme ve modernizasyon çalışmaları gerçekleştirildi.
Kağıtsız Gümrük Projesi kapsamında hayata geçirilen Tek Pencere Sistemi ile 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belge tek noktadan temin edilebilir hale getirildi.
E-ihracatta ise E-Kolay İhracat Platformu devreye alındı. Yapay zekâ destekli dijital danışmanlık merkezi olarak çalışan platformla firmalara hedef pazar seçiminden dijital pazarlamaya, lojistikten ödeme sistemlerine kadar farklı alanlarda bilgi sağlanıyor.
19 GÜMRÜK KAPISI YENİLENDİ
Türkiye’nin dış ticaret kapasitesindeki büyümeyle birlikte kara yolu gümrük kapılarında da modernizasyon yatırımları gerçekleştirildi.
Bugüne kadar 19 kara yolu gümrük kapısı yenilenirken, Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur gibi stratejik geçiş noktaları CCTV, X-Ray, plaka tanıma ve araç altı görüntüleme sistemleriyle donatıldı.
Gümrüklerde tasfiyelik hale gelen eşya ve araçların satışları da elektronik ortama taşındı. Elektronik ihale sistemi 1,4 milyon kullanıcıya ulaştı.
2026 itibarıyla 4 bin 562 farklı gümrük tarife istatistik pozisyonunda ilave gümrük vergisi uygulanırken, yılın ilk beş ayında 280 ticaret politikası savunma önlemi yürürlükte bulunuyor.
İÇ TİCARETTE 180 BİNDEN FAZLA YETKİ BELGESİ
İkinci el otomotiv, taşınmaz ve kuyum ticaretinde kayıtlı yapının güçlendirilmesi amacıyla uygulanan yetki belgesi sisteminde de işletme sayıları arttı.
Haziran itibarıyla ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde 84 bin 912, taşınmaz ticaretinde 80 bin 818 ve kuyum ticaretinde 15 bin 17 işletme yetki belgesi aldı.
Böylece üç alanda yetki belgesine sahip işletmelerin toplam sayısı 180 bini aştı.
FAHİŞ FİYATA 1,3 MİLYAR LİRAYI AŞAN CEZA
Tüketicinin korunmasına yönelik denetimlerde 2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürün kontrol edildi. Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi’nin ziyaret sayısı 7,5 milyonu geçti.
Fahiş fiyat artışlarına yönelik çalışmalar kapsamında ise bugüne kadar 238 binden fazla işletme ve 1,85 milyonun üzerinde ürün denetlendi.
Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından fahiş fiyat artışı ve stokçuluk kapsamında uygulanan idari para cezalarının toplamı 1,3 milyar lirayı aştı.
LİSANSLI DEPOLAMA KAPASİTESİ 14,4 MİLYON TON
Tarım ürünlerinin ticaretine yönelik lisanslı depoculuk sisteminde faaliyet gösteren şirket sayısı 266’ya, toplam depolama kapasitesi ise 14,4 milyon tona ulaştı.
Türkiye Ürün İhtisas Borsasının faaliyete geçtiği 2019’dan bu yana elektronik ürün senedi işlem hacmi 425 milyar lirayı geçti.
YEŞİL DÖNÜŞÜME 17,64 MİLYON LİRAYA KADAR DESTEK
Ticarette yeşil dönüşüm de yeni dönemin önemli başlıklarından biri oldu. Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği kapsamında şirketlerin sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderleri 5 yıl boyunca yüzde 50 oranında ve toplam 17,64 milyon liraya kadar destekleniyor.
Haziran itibarıyla programdan 166 firma yararlanıyor.
Ticaret Bakanlığı, yeni dönemde ihracattaki niceliksel büyümenin yanında daha yüksek katma değer, güçlü Türk markaları, yeni küresel pazarlar, dijital ticaret, rekabetçi üretim, güçlü KOBİ’ler ve sürdürülebilirlik odaklı bir ticaret yapısının hedeflendiğini bildirdi.
