Son yıllarda kilo vermek isteyenlerin yoğun ilgi gösterdiği zayıflama iğneleriyle ilgili dikkat çeken bir araştırma yayımlandı. Çalışmaya göre semaglutid ve tirzepatid etken maddeli ilaçların bırakılmasının ardından iştah yeniden artabiliyor ve verilen kilolar beklenenden daha hızlı geri dönebiliyor.
İngiliz tıp dergisi The BMJ’de yayımlanan araştırmada, fazla kilolu veya obez 9 bin 341 kişinin yer aldığı 37 farklı çalışmanın sonuçları incelendi. Bulgular, kilo verme ilaçlarını bırakan kişilerin ayda ortalama 0,4 kilogram aldığını gösterdi. Araştırmacılar, bu hızın devam etmesi durumunda kişilerin yaklaşık 1,7 yıl içinde tedavi öncesindeki kilolarına dönebileceğini hesapladı.
YENİ NESİL İLAÇLARDA GERİ DÖNÜŞ DAHA HIZLI
Araştırmada semaglutid ve tirzepatid gibi GLP-1 temelli yeni nesil ilaçları kullanan kişiler ayrıca değerlendirildi. Bu grupta ilaç bırakıldıktan sonraki kilo artışının ayda ortalama 0,8 kilograma kadar çıktığı belirlendi.
Bu ilaçlarla başlangıçta daha fazla kilo verildiği için kişilerin eski kilosuna dönmesi yine yaklaşık 18 ayı bulabiliyor. Ancak araştırmacılar, özellikle tedavinin sonlandırılmasından sonraki ilk aylarda hızlı kilo artışı görülebileceğine dikkat çekiyor.
Bir başka 2026 tarihli araştırmada da GLP-1 ilaçlarını bırakan kişilerin, tedavi sırasında verdikleri kilonun yaklaşık yüzde 60’ını ilk yıl içinde geri aldığı bildirildi. Geri alınan kilo miktarının ilerleyen dönemde verilen kilonun yüzde 75’ine kadar ulaşabildiği kaydedildi.
SADECE KİLOLAR GERİ GELMİYOR
İlaçların bırakılması yalnızca tartıdaki rakamları etkilemiyor. Araştırmaya göre tedavi sırasında tansiyon, kan şekeri ve kolesterol değerlerinde görülen olumlu değişimler de zamanla tersine dönebiliyor.
Bilim insanları, kalp ve damar sağlığıyla ilişkili göstergelerin ilaç bırakıldıktan yaklaşık 1,4 yıl sonra tedavi öncesindeki seviyelere yaklaşabildiğini belirledi. Tirzepatid tedavisini bıraktıktan sonra daha fazla kilo alan kişilerde bel çevresi, tansiyon, kolesterol ve kan şekeri değerlerindeki iyileşmelerin de daha büyük ölçüde kaybolduğu görüldü.
İŞTAH NEDEN YENİDEN ARTIYOR?
GLP-1 temelli ilaçlar beyindeki iştah merkezlerini etkileyerek daha uzun süre tok hissedilmesine yardımcı oluyor. Aynı zamanda midenin boşalma hızını yavaşlatıyor ve yemek yeme isteğini azaltıyor.
İlaç kesildiğinde ise iştahı baskılayan bu etki ortadan kalkabiliyor. Vücut, kaybedilen kiloyu geri kazanmaya yönelik biyolojik tepkiler verebiliyor. Açlık hissinin güçlenmesi ve günlük enerji tüketiminin azalması, kilo artışını kolaylaştırabiliyor.
Uzmanlar bu nedenle obezitenin yalnızca kısa süreli diyetlerle veya geçici ilaç kullanımıyla çözülebilecek bir sorun olarak görülmemesi gerektiğini belirtiyor. Dünya Sağlık Örgütü de obeziteyi uzun süreli takip ve kişiye özel tedavi gerektiren kronik, tekrarlayıcı bir hastalık olarak tanımlıyor.
İLAÇ BİR ANDA BIRAKILMAMALI
Araştırma sonuçları, zayıflama ilaçlarını kullanan herkesin verdiği kiloları kesin olarak geri alacağı anlamına gelmiyor. Beslenme düzeni, fiziksel aktivite, uyku, başlangıç kilosu ve tedavinin nasıl sonlandırıldığı kişiden kişiye farklı sonuçlar doğurabiliyor.
Bununla birlikte uzmanlar, tedavinin doktor bilgisi dışında aniden kesilmemesi gerektiğini vurguluyor. İlacı bırakmayı düşünen kişilerin kilo koruma programı, beslenme planı ve düzenli takip konusunda sağlık uzmanından destek alması öneriliyor.
Zayıflama iğnelerinin internetten veya reçetesiz şekilde temin edilmesi de ciddi sağlık riskleri yaratabiliyor. Bulantı, kusma, ishal ve kabızlığın yanı sıra kas ve kemik kaybı gibi etkiler görülebileceğinden, tedavinin mutlaka hekim kontrolünde yürütülmesi gerekiyor.
