Kemik dokusunun zaman içinde yoğunluğunu ve dayanıklılığını kaybetmesi, vücutta uzun süre fark edilmeyen bir zayıflama sürecine yol açabiliyor. “Sessiz hastalık” olarak da tanımlanan osteoporoz, kemiklerin kırılgan hale gelmesine ve küçük bir düşme sonucunda dahi kırık oluşmasına neden olabiliyor.
Hastalık erken dönemde çoğunlukla belirgin bir şikâyete yol açmadığı için rutin kontroller büyük önem taşıyor. Boyda kısalma, kamburlaşma, sırt ve bel ağrısı ile basit düşmeler sonrası meydana gelen kırıklar, kemik yoğunluğundaki azalmanın işaretleri arasında gösteriliyor.
D VİTAMİNİ KALSİYUM EMİLİMİNİ DESTEKLİYOR
Kemik sağlığının korunmasında kalsiyumun yanı sıra D vitamini de önemli rol oynuyor. D vitamini, vücudun besinlerden alınan kalsiyumu emmesine yardımcı olurken eksikliği kemik yoğunluğunda azalmaya zemin hazırlayabiliyor.
Uzun süreli ve ciddi D vitamini eksikliği, yetişkinlerde kemiklerin yumuşamasına yol açan osteomalaziye neden olabiliyor. Eksikliğin devam etmesi, osteoporoz ve kırık riskinin artmasına da katkıda bulunabiliyor. Ancak kemiklerin zayıflamasını yalnızca tek bir vitamin eksikliğine bağlamak doğru kabul edilmiyor.
Kalsiyum ve protein bakımından yetersiz beslenme, fiziksel aktivite eksikliği, sigara ve aşırı alkol kullanımı da kemik kaybını hızlandıran değiştirilebilir riskler arasında bulunuyor.
YAŞ VE HORMONAL DEĞİŞİMLER RİSKİ ARTIRIYOR
Kemik yoğunluğu yaş ilerledikçe doğal olarak azalıyor. Özellikle menopozla birlikte östrojen düzeyinin düşmesi, kadınlarda kemik kaybını hızlandırabiliyor. İleri yaş, düşük vücut ağırlığı, ailede osteoporoz veya kalça kırığı öyküsü ve erken menopoz da riski artırıyor.
Bazı kronik bağırsak, böbrek ve karaciğer hastalıkları, geçirilmiş mide küçültme ameliyatları ve uzun süreli kortizon kullanımı da kalsiyum ile D vitamini dengesini etkileyebiliyor. Bu nedenle yalnızca beslenme değil, kişinin hastalıkları ve kullandığı ilaçlar da değerlendirmeye alınıyor.
KÜÇÜK BİR DÜŞME BİLE KIRIĞA YOL AÇABİLİR
Dünya Sağlık Örgütüne göre osteoporoza bağlı kırılganlık kırıkları, ayakta durma seviyesinden düşme gibi normal şartlarda kırığa yol açması beklenmeyen düşük enerjili travmalar sonucunda meydana gelebiliyor.
Bu kırıklar en sık omurga, kalça, el bileği ve üst kol bölgelerinde görülüyor. Kalça ve omurga kırıkları ise hareket kaybına yol açabilmesi ve kişinin bağımsız yaşamını zorlaştırabilmesi nedeniyle daha ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
KEMİKLERİ GÜÇLÜ TUTMANIN YOLLARI
Kemik sağlığının korunması için yeterli miktarda kalsiyum, D vitamini ve protein içeren dengeli bir beslenme programı öneriliyor. Süt ve süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, yenilebilir yumuşak kılçıkları bulunan sardalya ve somon gibi balıklar kalsiyum kaynakları arasında yer alıyor.
Yağlı balıklar, yumurta sarısı ve D vitaminiyle zenginleştirilmiş besinler ise vitamin alımına katkı sağlayabiliyor. Düzenli yürüyüş, merdiven çıkma ve yaşa uygun direnç egzersizleri de kemik ile kas gücünün korunmasını destekliyor.
Bunun yanında sigaradan uzak durulması, alkol tüketiminin sınırlandırılması ve düşme riskini azaltacak önlemler alınması öneriliyor.
TAKVİYE KULLANMADAN ÖNCE UZMAN GÖRÜŞÜ ALINMALI
D vitamini eksikliği kan testiyle belirlenebiliyor. Ancak herkese rutin test veya aynı dozda takviye önerilmiyor. Kişinin yaşı, sağlık durumu, beslenmesi ve kullandığı ilaçlar ihtiyaç duyulan miktarı değiştirebiliyor.
Kontrolsüz biçimde yüksek doz D vitamini ya da kalsiyum kullanılması böbrek taşı ve başka sağlık sorunlarına yol açabileceği için takviyelerin hekim önerisiyle alınması gerekiyor. Kemik ağrısı, kas güçsüzlüğü, boyda kısalma veya düşük şiddetli travma sonrasında kırık yaşayanların sağlık kuruluşuna başvurması öneriliyor.
