Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan verilere göre, tarımsal girdi fiyat endeksi mayıs ayında yıllık bazda yüzde 36,65 artış kaydetti. Üreticinin belini büken en yüksek yıllık artış yüzde 63,56 ile gübre grubunda yaşanırken, aylık bazda makine ve bina bakım masraflarındaki yükseliş dikkat çekti.
Türkiye’de tarım sektörünün sürdürülebilirliği ve gıda enflasyonu açısından en kritik göstergelerden biri olan tarımsal girdi maliyetlerinde yükseliş trendi devam ediyor. Tarım üreticilerinin üretim süreçlerinde kullandığı ham madde, lojistik, işçilik ve ekipman gibi unsurların maliyet haritasını ortaya koyan güncel veriler, tarladaki üretim baskısının boyutunu gözler önüne seriyor. Özellikle küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar ve tedarik zincirindeki değişimler, yerli üreticinin girdi maliyetlerini doğrudan etkilemeyi sürdürüyor.
YILLIK ENFLASYON YÜZDE 36 SEVİYESİNİ AŞTI
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan mayıs ayına ilişkin Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) raporu, üretici maliyetlerindeki genel tabloyu netleştirdi. Açıklanan verilere göre endeks, mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,44 gibi sınırlı bir artış gösterdi. Ancak asıl çarpıcı yükseliş uzun vadeli endekslerde kendisini gösterdi. Tarım-GFE, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 18,01, bir önceki yılın aynı ayına göre ise yüzde 36,65 oranında artış kaydetti. Sektörün son bir yıllık genel maliyet seyrini yansıtan 12 aylık ortalamalardaki yükseliş ise yüzde 34,20 olarak hesaplandı.
GÜBRE VE ENERJİ GRUBU ÜRETİCİYİ EN ÇOK ZORLAYAN KALEMLER OLDU
Detaylı analizlere bakıldığında, tarımda kullanılan temel mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki artışın yıllık bazda genel endeksin de üzerine çıkarak yüzde 39,29’a ulaştığı görülüyor. Tarımsal yatırımlara katkı sağlayan makine, ekipman ve tesis gibi unsurların maliyetlerindeki yıllık yükseliş ise yüzde 21,52 seviyesinde gerçekleşti.
Yıllık bazda incelenen 11 alt gruptan 9 tanesi genel ortalamanın altında bir seyir izlerken, 2 kritik gruptaki fahiş fiyat hareketleri üretimi doğrudan olumsuz etkiledi. Çiftçinin en önemli üretim kalemlerinden biri olan gübre ve toprak geliştiriciler yıllık yüzde 63,56’lık artışla maliyeti en çok tırmandıran grup oldu. Lojistik ve makine operasyonlarının ana damarı olan enerji ve yağlayıcılar grubu ise yıllık yüzde 40,75 artışla ikinci sırada yer aldı. Buna karşın yıllık bazda maliyet artışının en sınırlı kaldığı alanlar yüzde 20,51 ile malzemeler ve yüzde 22,72 ile tarımsal ilaçlar olarak kayıtlara geçti.
AYLIK BAZDA MAKİNE VE BİNA BAKIM MASRAFLARI ÖNE ÇIKTI
Mayıs ayında bir önceki aya göre yapılan kıyaslamalarda ise akaryakıt fiyatlarındaki gevşemenin etkisiyle enerji ve yağlayıcılar grubunda yüzde 4,39’luk bir gerileme yaşandı. Bu düşüş, aylık genel endeksin çok daha yüksek seviyelere çıkmasını frenleyen en önemli unsur oldu. Aylık bazda en az artış gösteren bir diğer kalem ise yüzde 0,18 ile veteriner harcamaları oldu.
Ancak enerjideki bu düşüşe rağmen, tarımsal işletmelerin operasyonel giderlerinde yukarı yönlü hareket hız kesmedi. Mayıs ayında bir önceki aya göre en yüksek maliyet artışı yüzde 3 ile makine bakım masraflarında yaşanırken, onu yüzde 2,22’lik yükselişle bina bakım masrafları takip etti. Bu durum, tarladaki traktörden tesisteki depoya kadar her türlü teknik bakımın üreticiye olan faturasının her geçen gün ağırlaştığını gösteriyor.
