Türkiye’de her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atığa dönüşmesi ve bu kaynakların büyük bölümünün geri kazanılamaması hem çevreye zarar veriyor hem de ekonomide ciddi bir ham madde kaybına yol açıyor. TÜÇA, bu doğrusal tüketim modelini döngüsel ekonomiye kazandırmak adına geliştirdiği dijital altyapılı DOA Sistemi ile süreci tersine çeviriyor.
Üreticiden tüketiciye kadar tüm tedarik zincirinin anlık ve şeffaf olarak takip edildiği bu yeni ekosistem, yüksek kaliteli ikincil ham maddelerin sanayiye yeniden kazandırılmasını güvence altına alıyor.
Sistemin ulusal ölçekteki ilk dönem karnesi ve güncel verileri ise şöyle şekillendi:
Üretici Katılımı: Sisteme dahil olan yetkilendirilmiş içecek üreticisi sayısı 482’ye ulaştı.
Kayıtlı Ürün Havuzu: Sistemde kayıtlı ambalajlı içecek sayısı 3 bin 673 olarak belirlendi.
Toplum Katılımı: İlk 10 günde vatandaşlar tarafından 20 milyon ambalaj sisteme iade edilirken, mobil uygulamanın üye sayısı 2 milyonu aştı.
Maddi Teşvik: Uygun DOA logolu ambalajını depozito iade noktalarına getiren vatandaşlara ambalaj başına 1 TL teşvik ödemesi yapılıyor.
ÜLKE GENELİNDE 20 BİN OTOMAT HEDEFLENİYOR
Entegrasyon sürecine 2 bin 500 adet depozito iade makinesiyle başlayan TÜÇA, erişilebilirlik ağını hızla genişletmeyi hedefliyor. Sistemin olgunlaşma evresinde ülke genelindeki otomat sayısının 20 bine çıkarılması planlanıyor.
Bunun yanı sıra bakkal, market ve büfelerin de kademeli katılımıyla manuel iade noktalarında büyük bir atılım hedefleniyor. Bu kapsamda;
2026 yılı sonunda en az 10 bin manuel iade noktasına,
2027 yılı sonunda ise yaklaşık 30 bin manuel iade noktasına ulaşılması öngörülüyor.
KAMU BÜTÇESİNE SIFIR YÜK: GENİŞLETİLMİŞ ÜRETİCİ SORUMLULUĞU
DOA Sistemi, kamu kaynaklarına hiçbir yük getirmeyen özgün bir finansal mimari üzerine inşa edildi. Sistemin tüm operasyonel ve teknolojik maliyetleri, genişletilmiş üretici sorumluluğu modeli çerçevesinde piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle karşılanıyor. Devlet bu modelde fonlayıcı değil, sistemi kuran, düzenleyen ve denetleyen ana otorite konumunda yer alıyor.
Ekonomik faydalarının yanı sıra teknolojik bir pazar da yaratan sistemde, şu an aktif hizmet veren 6 yerli otomat üreticisi bulunurken, sahada 21 yetkilendirilmiş operatör görev yapıyor. Yetkilendirme süreçlerinin tamamlanmasıyla operatör sayısının kısa sürede 35’e yükselmesi bekleniyor.
AVRUPA YEŞİL MUTABAKATI’NA UYUM VE SANAYİDE YÜKSEK PRESTİJ
Avrupa Birliği’nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamında yakın zamanda geri dönüştürülmüş ham madde kullanımının zorunlu hale geleceğini hatırlatan yetkililer, DOA Sistemi’nin ihracatçıya can suyu olacağını belirtiyor. Sistem sayesinde elde edilecek yüksek kaliteli ve izlenebilir geri dönüştürülmüş PET, cam ve alüminyum; Türk sanayisinin uluslararası yeşil standartlara uyumunu kolaylaştıracak ve küresel pazarlarda haksız karbon vergilerinin önüne geçerek ihracatçıya ciddi bir rekabet gücü kazandıracak.
37 BİN TON SERA GAZI EMİSYONU ENGELLENECEK
Sistemin tam kapasiteyle faal hale gelmesiyle elde edilecek çevresel kazanımlar ise devasa boyutlarda:
Sera Gazı Azaltımı: Yaklaşık 37 bin ton sera gazı emisyonunun önüne geçilecek,
Enerji Tasarrufu: 1,3 milyar kilovatsaat elektrik tasarrufu sağlanacak,
Fosil Yakıt Tasarrufu: 3,6 milyon varil petrol kullanımı engellenecek.
#depozitosistemi #tüça #döngüselekonomi #geridönüşüm #isdunyasi
