Ticaret Bakanlığı’ndan sosyal medyaya yeni kurallar

Sosyal medya platformlarında içerik üretimi ve dijital reklamcılığa yönelik yeni kurallar yürürlüğe girdi. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanan “Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile yapay zeka destekli içeriklerden influencer paylaşımlarına kadar birçok alanda yeni yükümlülükler getirildi.

Düzenlemeyle sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık girişimlerinin önlenmesi, tüketicilerin yanıltılmasının engellenmesi ve çocukların dijital ortamda daha etkin korunması hedefleniyor.

YAPAY ZEKA İÇERİKLERİ ETİKETLENECEK

Yönetmeliğin en dikkat çeken düzenlemelerinden biri yapay zekayla oluşturulan içeriklere yönelik oldu. Buna göre, gerçek insandan ayırt edilmesi güç dijital karakterler veya yapay zekayla üretilen görsel ve videolarda bunun açık şekilde belirtilmesi gerekecek.

Ayrıca gerçek kişilerin dijital kopyalarının, ürünü bizzat kullanmış veya tavsiye etmiş gibi gösterilmesi de yasaklandı. Son dönemde siyasetçiler ve dünyaca ünlü isimlerin “deepfake” teknolojisiyle oluşturulan görüntülerinin reklam amaçlı kullanılmasının ardından getirilen düzenleme, tüketicilerin yanıltılmasının önüne geçmeyi amaçlıyor.

GİZLİ REKLAMA GEÇİT YOK

Yeni düzenlemeyle sosyal medya içerik üreticilerinin reklam paylaşımlarına da yeni kurallar getirildi. Hediye ürün, davet, indirim veya benzeri herhangi bir ticari menfaat karşılığında yapılan paylaşımların “reklam” veya “tanıtım” ibaresiyle açık şekilde belirtilmesi zorunlu olacak.

Böylece influencer ekonomisinde uzun süredir tartışma konusu olan gizli reklam uygulamalarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

KARANLIK TASARIMLAR DENETLENECEK

Tüketicileri farkında olmadan satın alma veya üyelik işlemlerine yönlendiren “karanlık tasarım” uygulamaları da denetim kapsamına alındı.

Üyelikten çıkışı zorlaştıran sistemler, stokta son ürün kalmış gibi gösterilen sahte aciliyet mesajları veya kullanıcıyı istemediği işlemlere yönlendiren tasarımlar tespit edilmesi halinde durdurulabilecek ve idari yaptırımlarla karşılaşabilecek.

ÇEVRE DOSTU İDDİALARINA BELGE ŞARTI

Yönetmelik, son yıllarda yaygınlaşan “yeşil aklama” (greenwashing) uygulamalarına da sınırlama getirdi.

Buna göre “çevre dostu”, “doğa dostu” veya “sürdürülebilir” gibi ifadeler, üniversite onayı ya da akredite kuruluşlardan alınmış belgeler olmadan reklamlarda kullanılamayacak. Düzenleme, tüketicilerin çevresel hassasiyetlerinin ticari amaçlarla istismar edilmesini önlemeyi hedefliyor.

ÇOCUKLARA YÖNELİK REKLAMLAR SINIRLANDIRILDI

Yeni kurallarla çocukların internet ve oyun alışkanlıklarından elde edilen kişisel veriler kullanılarak hedefli reklam gösterilmesinin de önü kesildi.

Böylece çocukların dijital platformlarda reklam amacıyla profillenmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

AYKIRI PAYLAŞIMLARA YÜKSEK CEZA

Düzenlemenin uygulanmasını Reklam Kurulu denetleyecek. Kurul, aykırılık tespit etmesi halinde resen inceleme başlatabilecek.

2026 yılı itibarıyla aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulamalara uygulanacak idari para cezaları 79 bin 161 liradan başlayıp ihlalin niteliği ve yayınlandığı mecraya göre 31 milyon 808 bin 530 liraya kadar çıkabilecek. Gerekli durumlarda ilgili içeriklerin durdurulması kararı da verilebilecek.

Yetkililer, Türkiye’de internet kullanıcılarının yaklaşık yüzde 90’ının sosyal medya kullandığına dikkat çekerek, yeni düzenlemeyle dijital platformların tüketiciler açısından daha güvenli hale getirilmesini ve sosyal medyanın dolandırıcılık amacıyla kullanılmasının önüne geçilmesini hedefliyor.