Savaşın patlak vermesiyle birlikte mart ayında devreye alınan eşel mobil sistemi, zam dönemlerinde vatandaşı korumak amacıyla tasarlanmıştı. Bu sisteme göre, yapılması gereken akaryakıt zamlarının yüzde 75’i devlet tarafından Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) feragat edilerek karşılanıyor, sadece yüzde 25’i tabelaya yansıtılıyordu. Şimdi ise petrol fiyatlarının düşüşe geçmesiyle birlikte aynı çark tam tersi istikamette dönmeye başladı:
Vergi Tamamlama Refleksi: Akaryakıtta ham madde bazlı bir indirim oluştuğunda, bu indirim tutarının yüzde 75’i geçmişte eksilen ÖTV’yi maktu seviyesine geri getirmek için bütçeye aktarılıyor.
Pompaya Sınırlı Yansıma: Oluşan indirim payının sadece yüzde 25’i sürücülerin cebine yansıyor. Örneğin; benzinde ya da motorinde yaşanacak 1 TL’lik bir indirimin 75 kuruşu ÖTV hanesine yazılırken, depolara yalnızca 25 kuruşluk bir düşüş ulaşıyor.
MAKTU ÖTV TAMAMLANANA KADAR TABELA DEĞİŞMEYECEK
Her akaryakıt ürününde uygulanması gereken yasal maktu ÖTV tutarı birbirinden farklılık gösteriyor. Geçmiş zamların vergiden karşılanması sebebiyle, 29 Haziran itibarıyla mevcut ÖTV oranları yasal sınırın oldukça altında kalmış durumda. Pompada tam anlamıyla ve doğrudan indirimlerin görülebilmesi için öncelikle her ürünün kendi kulvarındaki ÖTV açığının kapatılması gerekiyor.
Mevcut yasal sınır ile güncel durum arasındaki farklar ve fiyatların tamamen pompaya yansıyabilmesi için katedilmesi gereken eşikler şu verilerle netleşiyor:
Benzin: Toplam indirim miktarı 7,84 TL’ye ulaşana kadar bu tutarın 5,88 TL’si vergi açığını kapatmaya gidecek, sürücülere ise sadece 1,96 TL’lik bir indirim yansıyacak.
Motorin: Toplamda 8,80 TL’lik bir indirim hacmi yakalanana kadar 6,60 TL’si eksilen ÖTV’ye eklenecek, maktu tutar tamamlandığında pompadaki net düşüş 2,20 TL olacak.
LPG: Sektörde toplam 6,09 TL indirim gerçekleştikten sonra eksik olan 4,57 TL’lik vergi tamamlanacak, bu süreçte tüketiciye yansıyan rakam 1,52 TL ile sınırlı kalacak.
AKARYAKIT FİYATLARINDA CENOVA BORSASI VE RUSYA ÇELİŞKİSİ
Türkiye’de iç piyasa akaryakıt fiyatları, herhangi bir kurumun inisiyatifiyle değil, İtalya’nın Cenova kentindeki ürün borsasında oluşan fiyat hareketleri esas alınarak otomatik bir formülle hesaplanıyor. Ancak bu noktada ekonomi yönetimine yönelik haklı bir eleştiri de zemin buluyor. Türkiye, geçtiğimiz mayıs ayına kadar olan süreçte Rusya’dan küresel piyasalara kıyasla çok daha ucuz ham petrol ve motorin ithal ettiği halde, iç piyasada fiyatlama mekanizması olarak yine pahalı olan Cenova borsası baz alınmaya devam etti. Sonuç olarak, ham petrol fiyatları düşse bile tüketicinin doğrudan ucuz akaryakıta ulaşması için önce sistemdeki ÖTV açıklarının tamamen sıfırlanması bekleniyor.
#AkaryakıtFiyatları #ÖTV #EşelMobil #BenzinZammı #EkonomiGündemi
