Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Petrol Piyasası Raporu’na göre, Orta Doğu’daki enerji altyapısına yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı’ndan tanker geçişlerine uygulanan kısıtlamalar nedeniyle küresel petrol arzı nisanda sert geriledi.
Küresel petrol arzı geçen ay günlük 1 milyon 800 bin varil azalarak 95,1 milyon varile düştü. Böylece savaşın başlangıcından bu yana toplam arz kaybı günlük 12,8 milyon varile ulaştı.
Bu dönemde OPEC ve OPEC dışı bazı üreticilerden oluşan OPEC+ grubunun günlük üretimi 1,9 milyon varil azalarak 40 milyon 100 bin varile geriledi. Böylece grubun üretimi savaş öncesi seviyelerin günlük 11,9 milyon varil altında kaldı. OPEC’in üretimi ise son 35 yılın en düşük düzeyine indi.
OPEC DIŞI ÜLKELERDE SINIRLI TOPARLANMA
OPEC+ dışındaki ülkelerin arzı, mart ayındaki düşük seviyelerin ardından nisanda sınırlı toparlanma gösterdi. Üretim günlük 90 bin varil artışla 54,9 milyon varile çıktı. Ancak İran’ın Katar’daki enerji altyapısına yönelik saldırılarının etkisiyle üretim çatışma öncesine göre günlük 820 bin varil daha düşük seviyede kaldı.
Körfez ülkelerinin toplam petrol ihracatı nisanda günlük 1,9 milyon varil artarak 10,5 milyon varile yükseldi.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Irak ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan gerçekleştirdiği petrol ihracatı ise toplamda günlük 1,3 milyon varil artışla 7,8 milyon varile ulaştı.
Katar dahil Orta Doğu Körfez bölgesinin toplam petrol üretimi savaşın başlangıcından bu yana günlük 14,4 milyon varil azalarak yüzde 45 düşüş gösterdi ve nisanda 17,6 milyon varil seviyesinde gerçekleşti.
HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN BELİRSİZLİK SÜRÜYOR
Raporda, Hürmüz Boğazı’nın raporun hazırlandığı dönemde fiilen kapalı olduğu ve ABD ile İran arasında müzakerelerin sürdüğü belirtildi. Mevcut senaryoda boğazın haziran başına kadar kapalı kalacağının varsayıldığı ifade edildi.
Mayın temizleme çalışmalarının ardından ihracatın tamamen normale dönmesinin en az iki ila üç ay sürebileceği, Orta Doğu’daki petrol üretiminde ciddi toparlanmanın ise daha uzun zaman alabileceği değerlendirildi.
Raporda ayrıca enerji altyapısındaki hasarın mevcut tahminlere dahil edildiği ancak etkinin gerçek boyutunun yeni verilerle birlikte yeniden değerlendirilebileceği kaydedildi.
Küresel petrol arzının mayısta günlük 530 bin varil daha azalarak 94,5 milyon varile gerileyeceği, 2026’nın üçüncü çeyreğinden itibaren ise kademeli toparlanmanın başlayacağı tahmin edildi. Küresel petrol üretiminin 2026 genelinde günlük 3,9 milyon varil düşüşle 102,2 milyon varile ineceği öngörüldü.
KATAR KAYIPLARI PİYASAYI BASKILADI
OPEC+ grubunun üretiminin Körfez ülkelerindeki ağır kayıpların etkisiyle bu yıl günlük 4,7 milyon varil azalarak 46,4 milyon varile gerilemesi bekleniyor.
Buna karşın OPEC+ dışı üretimin ABD, Kanada, Brezilya, Guyana ve Arjantin’den oluşan “Amerika Beşlisi”ndeki artışlarla günlük 820 bin varil yükselerek 55,8 milyon varile çıkacağı tahmin ediliyor.
Raporda, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin halen sınırlı seviyede olması nedeniyle Körfez ülkelerinden kaynaklanan toplam petrol arz kaybının 1 milyar varili aştığı belirtildi. Günlük 14 milyon varilin üzerinde üretimin durmasının benzeri görülmemiş bir arz şoku yarattığı ifade edildi.
Buna rağmen piyasanın krize arz fazlası koşullarında girdiği, üretici ve tüketicilerin piyasa sinyallerine verdiği tepki sayesinde mevcut arz-talep açığının daha sınırlı seviyede kaldığı değerlendirildi.
