0

6 Şubat 2023 sabahı 11 ilde yıkıma neden olan depremlerin ardından başlatılan Cumhuriyet tarihinin en büyük konut hamlesi, üçüncü yılında meyvelerini vermeye devam ediyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre, 2026’nın ilk günleri itibarıyla bölge genelinde teslim edilen bağımsız bölüm sayısı 350 bini aşmış durumda. Özellikle Diyarbakır, Gaziantep ve Kahramanmaraş gibi illerde hak sahiplerinin büyük çoğunluğu kalıcı konutlarına yerleşirken, Hatay ve Malatya gibi yıkımın en yoğun olduğu bölgelerde inşaat süreçleri tüm hızıyla sürüyor.

EKONOMİK FATURA: 104 MİLYAR DOLARLIK DEV YÜK

Depremin Türkiye ekonomisi üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkisi, GSYH’nin yaklaşık yüzde 9’una denk gelen devasa bir rakama ulaştı. 2026 yılı itibarıyla yapılan analizler, harcamaların ve kayıpların dağılımını şu şekilde ortaya koyuyor:

6 ŞUBAT DEPREMLERİNİN EKONOMİK ETKİ ANALİZİ

SANAYİ VE TİCARETTE “GÜÇLÜ DÖNÜŞ” MODELİ

Bölge ekonomisinin can damarı olan tekstil, demir-çelik ve tarıma dayalı sanayi, 2026 yılı itibarıyla deprem öncesi ihracat kapasitesinin yüzde 90’ına ulaştı. Ancak iş gücü kaybı ve nitelikli personelin bölgeden göç etmesi, sanayicinin önündeki en büyük engel olarak duruyor. İTO ve bölgesel ticaret odaları, “Yerinde Dönüşüm” modeliyle esnafın ve KOBİ’lerin iş başı yapması için kredi garanti fonları ve vergi muafiyetleri ile süreci destekliyor.

SOSYAL DOKU VE NİTELİKLİ İSTİHDAM

Yapılan devasa yatırımlara rağmen, depremin üçüncü yılında hala çözüm bekleyen bazı kritik başlıklar dikkat çekiyor:

• NİTELİKLİ İŞ GÜCÜ GÖÇÜ: Bölgeden göç eden beyaz yakalı ve kalifiye işçilerin geri dönüşü hala istenilen seviyede değil.
• KALICI TİCARİ ALANLAR: Konut teslimatları hızla sürse de, merkezi iş alanlarının (çarşıların) eski canlılığına kavuşması için daha fazla “karma projeye” ihtiyaç duyuluyor.
• ALTYAPI ENTEGRASYONU: Yeni kurulan dev uydu kentlerin, mevcut şehir merkezlerine ulaşım ve sosyal donatı entegrasyonu (okul, hastane, kültür merkezi) hala tamamlanma aşamasında.

2026 REHABİLİTASYONUN FİNAL YILI

Türkiye, 104 milyar dolarlık bu devasa yükü mali disiplin ve dayanışma ile göğüslerken, 2026 yılının sonuna kadar tüm hak sahiplerine anahtarlarının teslim edilmesi hedefleniyor. Ekonomi yönetimi, bölgeyi bir “teknoloji ve tarım üssü” haline getirerek, felaketi bir kalkınma fırsatına dönüştürmeyi amaçlıyor.

BÖLGESEL SANAYİ TOPARLANMA ENDEKSİ (ŞUBAT 2026)

“TERSİNE GÖÇ” İÇİN TEŞVİK ŞART

Sanayicilerin ekonomi yönetiminden en büyük beklentisi; sadece yatırım teşviki değil, aynı zamanda bölgede çalışmayı cazip kılacak “Çalışan Vergi İndirimi” veya “Bölgesel Maaş Desteği” gibi uygulamalar. Beyaz yakalıların bölgeye dönüşünü hızlandıracak bu tür adımlar, 2026’nın ikinci yarısında bölgenin tam kapasiteye ulaşmasını sağlayabilir.

2026 YILI DEPREM VE YENİDEN İNŞA BÜTÇE ANALİZİ

2026 yılı bütçesinde deprem harcamaları, merkezi yönetim bütçesinin en büyük kalemlerinden birini oluşturmaya devam ediyor. Bu yılki ödeneklerde, konut inşasından ziyade altyapı, teknolojik tarım ve sanayi sitelerinin modernizasyonu ön plana çıkıyor.

2026 MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ DEPREM ÖDENEK DAĞILIMI

BÜTÇEDE ÖNE ÇIKAN 3 KRİTİK STRATEJİ

“YERİNDE DÖNÜŞÜM” FİNANSMANI

2026 bütçesinde aslan payı, sadece yeni konut yapımına değil, şehir merkezlerinin tarihi dokusuna uygun şekilde yerinde dönüştürülmesine ayrıldı. Özellikle Antakya ve Adıyaman şehir merkezlerindeki ticari alanların inşası için ayrılan özel hibe paketleri bu bütçenin omurgasını oluşturuyor.

DİRENÇLİ ŞEHİRLER VE AKILLI ALTYAPI

Bütçenin ulaştırma kalemi, sadece yol yapımını değil; depreme dayanıklı, sismik izolatörlü kamu binaları ve fiber optik ağlarla donatılmış “Akıllı Şehir” altyapısını kapsıyor. Bu, bölgenin olası yeni afetlere karşı dünyanın en dirençli bölgelerinden biri olmasını hedefliyor.

TERSİNE GÖÇÜN EKONOMİK TEŞVİKLERİ

Bütçede ilk kez, bölgeye geri dönen nitelikli iş gücü için vergi istisnaları ve işveren prim destekleri için ciddi bir pay ayrıldı. Bu adımın, sanayicilerin en büyük sorunu olan “insan kaynağı” problemini 2026 sonunda çözmesi bekleniyor.

BÜTÇEDE “YARALARI SARMAKTAN” “KALKINMAYA” GEÇİŞ YILI

Haberin finalinde bu bütçe rakamlarını, “Bu kaynaklar sadece bir enkazın kaldırılması için değil, bölgenin Türkiye ekonomisinin yeni lokomotifi olması için harcanıyor” mesajıyla bağlayabiliriz.

DEPREMİN PSİKOLOJİK ETKİLERİ SÜRÜYOR

6 Şubat 2023’te yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden 3 yıl geçmiş olmasına rağmen yaşanan ve yaşanmakta olan acılar tazeliğini hâlâ koruyor. Central Hospital’dan Psikolog Dila Teksin; bu süreçte güçlü olmanın her zaman yeterli olamayacağını söyleyerek, “Üzüntü, kaygı bastırıldığında bedensel ve ruhsal sorunlar daha da artar. Bu nedenle bol bol konuşmak, duyguları paylaşmak çok önemli” diyor.

Central Hospital’dan Psikolog Dila Teksin’e göre depremin fiziksel zararları görülse de psikolojik etkileri fark edilemeyebilir. Bu durumda bireylerin hayata karşı sağlıklı uyum sergileyebilmesi zorlaşabilir. Depremi yaşayanlar arasında, sürekli tetikte olma, ufak seslerde bile irkilme, hep olay anını tekrar yaşama ve uyku sorunları yıllarca devam edebilir.

“Güçlü olmak her zaman yeterli değildir” diyen Psikolog Teksin bastırılan korku ve kaygıların zamanla bedeni ele geçirdiğini ve ani öfke patlamalarına neden olduğunu söylüyor. Bu nedenle duyguları açığa çıkarabilmek iyileşme sürecinin en önemli etkenleri arasında yer alıyor.